چگونه با رایج‌ترین بیماری فصلی رو‌به‌رو شویم؟
پیشگیری؛ موثرترین راه مقابله با آنفلوآنزا

آنفلوآنزا (Influenza) یک بیماری واگیردار است که توسط ویروس آر.ان.‌ای ایجاد می‌شود که از سه گونه مجزای ویروس به نام‌های ویروس ای (A)، ویروس بی (B)، ویروس سی (C) تشکیل شده‌اند. این بیماری در هر دو جنسیت و تمام سنین به غیر از دوران شیرخوارگی دیده می‌شود.

به گزارش خبرگزاری سیناپرس، آنفولانزا را می‌توان رایج ترین بیماری فصل‌های سرد سال محسوب کرد. این بیماری ویروسی در صورتی که مورد درمان قرار نگیرد باعث عفونت حاد دستگاه تنفسی شده و در مواردی خاص به ویژه در خردسالان ممکن است باعث سینه‌ پهلو شود. در بسیاری از مواقع، آنفولانزا با سرماخوردگی ساده اشتباه گرفته شده و به همین دلیل درمان مناسب برای آن انجام نمی‌شود که این موضوع می‌تواند تبعاتی در پی داشته باشد.

دلیل اصلی ابتلا به آنفلوآنزا ویروس آر.ان‌.ای است که  معمولا از طریق هوا یا عطسه فرد ناقل ویروس گسترش پیدا می‌کند. تماس با سطوح آلوده به ویروس و سپس تماس دست با چشم یا دهان نیز احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد. فرد بیمار پیش از شروع علائم انفولانزا یا طی مدت بیماری خود، می‌تواند ویروس عامل بیماری را به دیگران منتقل کند بنابراین به دلیل واگیردار بودن، امکان انتقال این بیماری در مکان‌های عمومی بسیار زیاد است.

بیماری‌های قلبی، ریوی، کلیوی، دیابت، آسم، بارداری و کهنسالی می‌توانند زمینه‌‍ساز این بیماری باشند و احتمال ابتلای افراد به آنفلوآنزا را افزایش ‌دهند؛ کودکان به علت سیستم دفاعی ضعیف‌تر بیشتر به این بیماری مبتلا می‌شوند.

طی سال‌های گذشته پژوهشگران مطالعات زیادی در رابطه با این بیماری انجام دادند و محققان دانشکده پزشکی پریلمن (Perelman) دانشگاه پنسیلوانیا اعلام کردند که نمونه قدرتمند واکسن آنفولانزا که واکنش آنتی‌بادی‌ها را در بدن افزایش داده و باعث تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر ویروس‌ها می‌شود، را ایجاد کرده‌اند که به‌زودی جهانی می‌شود. 

چندی پیش نیز تیمی از پژوهشگران حوزه بهداشت عمومی با حمایت بیل گیتس، از طریق  شبیه‌سازی شرایط مشابه آنفولانزای سال ۱۹۱۸ میلادی با جهان امروز نسبت به شیوع سریع بیماری آنفولانزا و مرگ میلیون‌ها نفر هشدار داده و اعلام کردند بیماری آنفولانزا با همه‌گیری جهانی احتمالا بسیار خطرناک‌تر از نمونه‌های قبلی خود خواهد بود.

پژوهشگران دانشگاه مک گیل (McGill) کانادا نیز در جدیدترین تحقیقات خود دریافتند که واکسن آنفلوآنزا با کاهش خطر تولد نوزادهای مرده یا نارس در ارتباط  بوده و برای مادران باردار و جنین مفید خواهد بود.

علائم اصلی آنفولانزا

علائم بیماری آنفلوآنزا شامل گلودرد، تب و لرز، سردرد، درد عضلانی، خستگی، گرفتگی گلو و سرفه (ممکن است همراه با خلط باشد) است. بیشتر این علائم طی ۲ تا ۵ روز بهبود پیدا می‌کنند. اما معمولا بیمار بیش از یک هفته احساس خستگی و ضعف می‌کند.

احتمال دارد افراد مبتلابه آنفولانزا بیش از دو هفته درگیر سرفه کردن باشند، در واقع ایجاد عارضه ذات‌الریه در این بیماری بسیار رایج است. ممکن است در کودکان مبتلا به این بیماری حالت تهوع و استفراغ دیده شود اما این مساله در بزرگسالان متداول نیستند.

بررسی نشانه‌های بیماری‌های آنفولانزا و سرماخوردگی نشان می‌دهد که این دو بیماری در عین شباهت، تفاوت‌های اصلی و مهمی دارند که با شناخت آن‌ها می‌توان بهتر و زودتر بیماری را درمان کرد. سرماخوردگی نسبت به آنفولانزا یک بیماری تنفسی ملایم‌تر محسوب می‌شود.

سرماخوردگی بیمار مبتلا را برای چند روز دچار حال ناخوشایند و بیماری می‌کند درحالی‌که آنفولانزا ممکن است فرد را هفته‌ها در رختخواب نگه دارد. علاوه بر آن ممکن است در برخی موارد آنفولانزا به مشکلات جدی همچون ذات‌الریه منتهی شده و فرد را در بیمارستان بستری کند. درمان این بیماری یک درمان دارویی همراه با مراقبت‌های بهداشتی است که می‌تواند در خانه صورت گیرد. در حقیقت به دلیل این که یک ویروس عامل ایجاد کننده آنفولانزا است، مصرف آنتی بیوتیک‌ها هیچ تاثیری در بیماری نداشته و بهترین درمان، استراحت و رژیم غذایی مناسب است. معمولا برای کنترل عوارض بیماری از سوی پزشک، برخی داروها تجویز می‌شوند.

ویروسی با قابلیت پیشگیری

در فصول شیوع این بیماری می‌توان با شستن مکرر دست‌ها با آب و صابون خطر ابتلا به ویروس آنفلوآنزا را کاهش داده و از مبتلا شدن به آن جلوگیری کرد. برای حضور در مکان‌های عمومی مانند اتوبوس، مترو، تاکسی و … بهتر است از ماسک بهداشتی استفاده شود چرا که این ویروس بیشتر از طریق هوا و از راه تنفسی وارد بدن می‌شود.

علاوه بر رعایت اصول بهداشتی در پیشگیری از ابتلا به ویروس آنفلوآنزا،  با تجویز پزشک می‌توان از تزریق واکسن آنفلوآنزا استفاده کرد. از آن جهت که این ویروس به سرعت در حال تکامل است، واکسن‌های این بیماری تاثیر دوره‌ای دارند بنابراین باید هر ساله پیش از آغاز فصل سرما که فصل شیوع این بیماری است، واکسن را دریافت کرد. در ایران بهترین زمان برای واکسینه شدن علیه آنفولانزا، اواسط تا اواخر شهریور ماه است.

بسیاری از مردم تصور می‌کنند آنفلوآنزا همان سرماخوردگی شدید است در حالی که این باور غلط است چرا که عوامل ایجاد کننده این دو بیماری با هم متفاوت هستند و نشانه‌ها و علائم آن دو تفاوت داشته و درمان دارویی‌شان نیز با هم فرق خواهد داشت. از سوی دیگر  برخی از مردم تصور می‌کنند که واکسن، خود عاملی برای ابتلا به بیماری است، در حالی که واکسن حاوی ویروس ضعیف شده یا غیر فعالی است که با ورود به بدن باعث فعال شدن سیستم ایمنی بدن می‌شود و در این صورت مقابله بدن با این بیماری آغاز خواهد شد. یک اشتباه بزرگ دیگر در هنگام ابتلا به آنفولانزا، خوددرمانی و مصرف آنتی بیوتیک‌ها بدون تجویز پزشک است. باید توجه داشت که این باور اشتباه است چرا که بیماری آنفلوآنزا یک بیماری ویروسی است و آنتی بیوتیک‌ها صرفا برای مقابله با باکتری ها به کار می‌روند و هیچ اثری روی ویروس‌های عامل آنفلوآنزا یا هر بیماری ویروسی دیگر ندارند. 

در پایان نیز باید اشاره کنیم واکسن آنفلوآنزا تنها بدن را برای چند ماه در برابر ویروس‌های این بیماری ایمن می‌کنند بنابراین تجدید آن برای هر سال لازم است.

گزارش: فاطمه کردی