کد خبر : 6497 چهارشنبه 09 اردیبهشت 1394 - 09:17:54
گزارش-تصویری-و-تحلیل-فنی-مسجد-ابوالمعالی-

گزارش تصویری و تحلیل فنی مسجد ابوالمعالی

سیناپرس: ایـن مسـجد تاریخی در بازارچه ابوالمـعالی ما بـین خیابان های سید گلسرخ و شهید نواب صفوی در محله قدیمی ابوالمعالی یزد واقع شده است .

 مسجد ابوالمعالی مشتمل بر یک شبستان زمستانی نسبتاٌ بزرگ و حیاطی کوچک در ضلع شمالی  آن ، اتاق مقبره در ضلع غربی حیاط ، بادگیری بلند در ضلع جنوبی و مشرف به کوچه و بازار مجاور ،  در ورودی مسجد که به یک   ساباط ، باز می شود  است و  روبه روی  این در ، در آن  سوی ساباط ، وضوخانه مسجد قرار گرفته است . فضای داخلی شبستان مسجد دارای  ستون های متعددی بوده و مسجد از کف ساباط 70سانتیمترعمیق تر است .

پوشش شبستان زمستانی ، طاق و تویزه است و درداخل  پایین ستون ها و دیوار های مسجد ، آجر به کار رفته و بالای ستون ها و سقف از گچ پوشیده شده است . در قسمت پایین در ورودی مسجد در زیر ساباط ، کاشی های شش ضلعی تعبیه گردیده و در وسط آن در طرفین،  دو قطعه گل مربع معرق به کار رفته است که از تزیینات ظریف و هنری مسجد محسوب می شوند .

بازارچه ابوالمعالی در دوره معاصر توسط میراث فرهنگی مرمت شده است ولی تعمیرات مسجد از طریق هیات امنا بوده و از در ورودی مسجد ، در ورودی قسمت ساباط تعویض و از جنس چوب نوسازی شده است  و در ورودی مشرف به حیاط مسجد در حال حاضر  فلزی است .

این مسجد درگاهی دارد که ازاره آن با کاشی های شش ضلعی لاجوردی در حاشیه ای از قطعات کاشی  معرق پوشش یافته است ، بر روی این زمینه لاجوردی رنگ ، مربع هایی از کاشی معرق در گوشه های ازاره نصب شده و بر این مربع ها، نقوش ساده هندسی بر اساس ستاره های هشت پر طرح گردیده است . مسجدی کوچک نیز بر روی آب انبای واقع است .

در صفحات 102 و 103 کتاب  تاریح یزد ، درباره این مسجد  آمده است که :

 « خواجه ابوالمعالی بانی مدرسه ای در خارج شهر یزد بود و حمام و مقبره و جماعت خانه نیز جنب آن سال 787 هجری قمری  ایجاد کرده بود . »

 در کتاب یادگار های یزد ،  جلد دوم ،  صفحات 234 و 235 نیز درباره مسجد ابوالمعالی چنین ذکر شده است :

« چون در تاریخ یزد محل مدرسه خواجه ابوالمعالی به خارج یزد معین شده ، محل کنونی محله بوالمیری ( ابوالمعالی ) در مقام تطبیق با سوابق تاریخی ، خارج از حصار بوده است ، پس به اقوی احتمال است محله مذکور به  خواجه حاجی  ابوالمعالی ا نسب است . در این محله دو مسجد وجود دارد ، یکی به مسجد بزرگ و دیگری به مسجد کوچک موسوم  است . »

در کتاب  آثار تاریخی یزد هم توضیحاتی به شرح زیر درباره این مسجد نگاشته شده است  :

« محله ابوالمعالی که در تداول عامه بولمیری تلفظ می شود ، از محله های قدیم یزد و ظاهراٌ منسوب به خواجه کمال الدین ابوالمعالی بن برهان الدین لطف الله و یا خواجه حاجی  ابوالمعالی است که اطلاعاتی از هر یک از آن ها در تواریخ یزد مضبوط است . خواجه   کمال الدین  ابوالمعالی از خواجگان محتشم یزد و بانی قنات فراشاه تفت و مدرسه کمالیه در داخل شهر یزد به سال 720 هجری قمری بوده و پدرش سمت وزارت محمد مظفر را به عهده داشت .

در این محله دو مسجد وجود دارد ، یکی به مسجد بزرگ و دیگری به مسجد کوچک موسوم      است که مسجد بزرگ در گاهی دارد که دیوارش به کاشی های مسدس لاجوردی و       حاشیه های آبی ــ سیاه و دو قطعه گل مربع از کاشی معرق تزیین شده است . مسجد کوچک که بر روی آب انباری واقع است در محرابش یک قطعه کاشی محرابی لاجوردی به اندازه 45×30 سانتیمتر وجود دارد که در مقام مقایسه با امسالش از ساخته های قرن هفتم هجری است . »

طبق نوشته محمد مفید مستوفی :  «  مدرسه ابوالمعا لی منسوب به  خواجه ابوالمعا لی  نامی است که ازمردم متمول شهر بوده و در سال 787 مدرسه را بنا کرد و در قرن یازدهم نیز پابر جا بود تا اینکه  به شرح مذکور در زیر ، به علت خرابی توسط حاجی محمد طاهر مرمت شد . بنای این مدرسه چهار طرف است و حیاط در وسط قرار دارد . »

در محراب مسجد ابوالمعالی  یک قطعه کاشی محرابی لاجوردی به اندازه 45×30 سانتیمتر وجود دارد که در مقام مقایسه با امثالش ( از جمله آن ها که در مسجد چهل محراب و مسجد هفتادر و مسجد باغ صندل نصب است ) از ساخته های قرن هفتم هجری است .این کاشی آسیب دیده و گمان می رود از مسجد چهل محراب به این مسجد منتقل شده باشد .  ( طبق نوشته ایرج افشار در یادگار های یزد )

مسجد ابوالمعالی  به شماره    2398  و  در تاریخ  4/5/ 1378 به ثبت رسیده است .

گزارش تصویری و تحلیل فنی : احسان محمدحسینی – فاطمه کردی 

no-alt

ایوان مسجد

no-alt

حیاط مسجد

no-alt

تزیینات در ورودی

no-alt

وضوخانه

no-alt

طاق های به کار رفته در وضو خانه

no-alt
no-alt
نظرات شما

[کد امنیتی جدید]