در سالهای اخیر، پژوهشهای متعددی نشان دادهاند که تغذیه و اجزای ساده رژیم غذایی میتوانند نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی ایفا کنند. یکی از این اجزا، آمینواسید رایج موسوم به آرژینین است که امید تازهای برای مقابله با برخی سرطانها و عفونتهای ویروسی ایجاد کرده است.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در تلاش هستند تا دریابند آیا یک مکمل غذایی رایج میتواند به سیستم ایمنی بدن در مبارزه با سرطان و عفونتهای ویروسی کمک کند؟ پژوهشهای جدید نشان میدهد که آرژینین، آمینواسیدی که در مواد غذایی غنی از پروتئین یافت میشود، ممکن است دفاع بدن را در برابر برخی سرطانها و ویروسها از جمله آنفلوانزا و ویروس عامل کووید-۱۹ (COVID-۱۹) تقویت کند.
در این مطالعات، محققان دانشگاه راکفلر (Rockefeller University) دریافتند که سطوح پایین آرژینین، توانایی سیستم ایمنی را در شناسایی و حمله به سلولهای سرطانی و سلولهای آلوده به ویروس مختل میکند. در آزمایشهای انجامشده روی موشها، افزایش دریافت آرژینین باعث کاهش تومورهای سرطان روده بزرگ و کاهش شدت عفونتهای ویروسی شد.
این یافتهها حاکی از آن است که این آمینواسید ارزان و در دسترس، در آینده ممکن است در توسعه درمانهای جدید برای سرطان و بیماریهای عفونی نقش ایفا کند.
بررسی های انجام شده نشان می دهد نقش کلیدی در این فرآیند به پروتئینی به نام کمپلکس اصلی سازگاری بافتی کلاس یک (major histocompatibility complex class I یا MHC-I) مربوط میشود. این پروتئین مانند یک سامانه هشدار اولیه عمل میکند و قطعاتی از پروتئینها را روی سطح سلولها نمایش میدهد تا سلولهای ایمنی، بهویژه سلولهای تی (T cells)، بتوانند سلولهای بالقوه خطرناک را شناسایی کنند.
پژوهشگران همچنین دریافتند که وقتی سطح آرژینین بیش از حد پایین باشد، سلولها قادر به تولید کافی پروتئین MHC-I نیستند و در نتیجه این دفاع ایمنی حیاتی تضعیف میشود.
چیوشوانگ وو (Qiushuang Wu)، پژوهشگر ارشد این تیم تحقیقاتی در رابطه با موضوع فوق میگوید: «کار ما نشان میدهد که کمبود آرژینین چگونه در عملکرد سیستم ایمنی اختلال ایجاد میکند و پیشنهاد میکند که افزایش دریافت آرژینین میتواند مفید باشد. شاید این آمینواسید در ترکیب با درمانهای دیگر برای مقابله با سرطان و عفونتهای ویروسی قابل استفاده باشد. یکی از چشمگیرترین الگوهایی که مشاهده شد این بود که آرژینین در تمام این بیماریها بیشترین کاهش را در میان آمینواسیدها داشت.»
آزمایشهای بیشتر نشان داد که وقتی آرژینین در بدن کاهش پیدا می کند، سلولها نمیتوانند بهطور کارآمد پروتئینهای MHC-I را تولید کنند. در نتیجه، تعداد کمتری از این پروتئینها به سطح سلول میرسند و شناسایی سلولهای غیرطبیعی یا آلوده برای سلولهای تی دشوارتر میشود. این تضعیف نظارت ایمنی میتواند به سلولهای سرطانی یا آلوده به ویروس اجازه دهد از شناسایی فرار کنند.
پژوهشگران سپس بررسی کردند که آیا تغییر سطح آرژینین در رژیم غذایی میتواند بر نتیجه بیماری تأثیر بگذارد یا خیر.بررسی های بعدی مشخص کرد موشهایی که رژیم غذایی کمآرژینین دریافت میکردند، تومورهای بیشتری در سرطان روده بزرگ ایجاد کردند، در حالی که موشهایی که آرژینین بیشتری مصرف میکردند، تومورهای کمتری داشتند. در آزمایش های بعدی، مزایای مشابهی در مدلهای موشی آنفلوانزا و کووید-۱۹ نیز مشاهده شد. حیواناتی که آرژینین بیشتری مصرف میکردند، بیماری خفیفتری را تجربه کردند. این موضوع نشان میدهد که سطح کافی این آمینواسید ممکن است از دفاع ایمنی پشتیبانی کند.
نکته امیدوارکنندهتر این بود که تجویز آرژینین اضافی به موشها پس از ابتلا به آنفلوانزا نیز نتیجه بیماری را بهبود بخشید.
وو در این رابطه توضیح میدهد: «نه تنها موشهایی که رژیم غذایی غنی از آرژینین داشتند علائم خفیفتری از عفونتهای ویروسی نشان دادند، بلکه دادن آرژینین پس از ابتلا به آنفلوانزا نیز نتیجه را بهبود بخشید. این موضوع بسیار شگفتانگیز بود. از مدلهای ژنتیکی میدانستیم که دستکاری سطح آرژینین تأثیر قوی بر بیان ژن دارد، اما انتظار نداشتیم دستکاری رژیم غذایی نیز به همین اندازه مؤثر باشد.»
آرژینین بهطور طبیعی در مواد غذایی غنی از پروتئین مانند گوشت، مرغ، ماهی، لبنیات، آجیل، دانهها و حبوبات یافت میشود. بدن نیز خود آرژینین تولید میکند، هرچند میزان دسترسی به آن بسته به نیازهای تغذیهای و شرایط سلامتی متفاوت است.
محققان در این رابطه می گویند: حفظ سطح کافی آرژینین میتواند برای عملکرد ایمنی مهم باشد و در نهایت ممکن است به رویکردهای جدیدی برای درمان سرطان و عفونتهای ویروسی منجر شود.
با این حال، نتایج بهدستآمده از مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی است و هنوز در کارآزماییهای بالینی انسانی تأیید نشده است. پژوهشگران ثابت نکردهاند که مصرف مکملهای آرژینین از سرطان، آنفلوانزا یا کووید-۱۹ پیشگیری یا آنها را درمان میکند.
البته هنوز تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود آیا افزایش دریافت آرژینین در انسانها نیز مزایای مشابهی دارد و چه دوزهایی ایمن و مؤثر هستند.
در حال حاضر، این مطالعه بینش تازهای درباره تأثیر تغذیه بر سیستم ایمنی ارائه میدهد و این امکان را مطرح میکند که یک آمینواسید رایج بتواند به ابزاری مفید در مبارزه با بیماریهای جدی تبدیل شود.شرح کامل این مطالعات در آخرین شماره مجله تخصصی سل (Cell) منتشر شده و در اختیار محققان قرار دارد.

