نماد سایت خبرگزاری سیناپرس

معیار قدیمی تشخیص چاقی زیر سؤال رفت

مطالعه‌ای بین‌المللی نشان می‌دهد شاخص توده بدنی به‌تنهایی نمی‌تواند معیار دقیقی برای تشخیص چاقی باشد و ممکن است میلیون‌ها نفر در سراسر جهان را به‌اشتباه در گروه افراد مبتلا به چاقی قرار دهد یا بیماری آن‌ها را تشخیص ندهد.

به گزارش سیناپرس، نتایج یک مطالعه جدید که در نشریه علمی «نیچر» (Nature) منتشر شده است، نشان می‌دهد استفاده صرف از شاخص توده بدنی (BMI) برای تشخیص چاقی می‌تواند به خطاهای قابل‌توجهی منجر شود. پژوهشگران معتقدند تعریف جدیدی که در سال ۲۰۲۵ از چاقی ارائه شده است، با در نظر گرفتن شاخص‌های دقیق‌تر سلامت، امکان تشخیص بهتر این وضعیت و شناسایی افرادی را که واقعاً به درمان نیاز دارند، فراهم می‌کند.

شاخص توده بدنی که از تقسیم وزن بر مجذور قد به دست می‌آید، سال‌هاست به‌عنوان معیار اصلی ارزیابی چاقی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ با این حال، این شاخص به دلیل دقت محدود و ناتوانی در ارزیابی مستقیم میزان چربی بدن و پیامدهای آن برای سلامت، همواره با انتقادهایی روبه‌رو بوده است.

در چارچوب جدید تشخیص چاقی که سال گذشته از سوی گروهی از متخصصان پیشنهاد شد، علاوه بر شاخص توده بدنی، اندازه دور کمر، نسبت دور کمر به قد و نتایج تصویربرداری از میزان چربی بدن نیز در نظر گرفته می‌شود. همچنین، وجود نشانه‌های آسیب به اندام‌های داخلی یا اختلال در عملکرد جسمانی فرد که فعالیت‌های روزمره او را تحت تأثیر قرار می‌دهد، در تشخیص نهایی اهمیت دارد.

خطای شاخص توده بدنی در تشخیص چاقی

پژوهشگران در مطالعه جدید، اطلاعات ۸۴۴ هزار و ۱۰۸ بزرگسال را در چهار گروه جمعیتی از چین، بریتانیا، ایالات متحده و اسپانیا بررسی کردند و نتایج تشخیص بر اساس شاخص توده بدنی را با معیارهای پیشنهادی سال ۲۰۲۵ مقایسه کردند.

یافته‌ها نشان داد شاخص توده بدنی به‌تنهایی در برخی موارد نتوانسته است چاقی را در افراد شناسایی کند؛ به‌طوری‌که این خطا در حداکثر ۸.۶ درصد از شرکت‌کنندگان مشاهده شد. از سوی دیگر، تا ۳.۱ درصد از افراد نیز بر اساس شاخص توده بدنی چاق طبقه‌بندی شده بودند، در حالی که طبق معیارهای جدید در این گروه قرار نمی‌گرفتند.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های چارچوب جدید، تفکیک چاقی به دو وضعیت بالینی و پیش‌بالینی است. در چاقی بالینی، تجمع بیش از حد چربی به عملکرد اندام‌ها و دستگاه‌های بدن آسیب رسانده و به یک بیماری فعال تبدیل شده است؛ اما در چاقی پیش‌بالینی، فرد با افزایش میزان چربی بدن مواجه است، بدون آنکه در حال حاضر نشانه‌ای از اختلال عملکرد اندام‌ها یا آسیب ناشی از آن مشاهده شود.

فرانچسکو روبینو، متخصص جراحی چاقی در کالج کینگ لندن، با اشاره به نتایج این پژوهش می‌گوید: این مطالعه نشان می‌دهد حدود یک‌سوم موارد چاقی از نوع چاقی بالینی هستند؛ وضعیتی که یک بیماری فعال محسوب می‌شود و باید به همین شکل تحت درمان قرار گیرد.

به گفته وی، بیشتر افراد مبتلا به چاقی پیش‌بالینی، هرچند نه همه آن‌ها، در یک دوره ۱۰ ساله به چاقی بالینی مبتلا نشدند.

تفاوت خطر مرگ در چاقی بالینی و پیش‌بالینی

یکی دیگر از یافته‌های مهم این مطالعه، تفاوت معنادار خطر مرگ میان افراد مبتلا به چاقی بالینی و پیش‌بالینی است. بر اساس نتایج پژوهش، افراد مبتلا به چاقی بالینی در دوره پیگیری بیش از ۱۰ سال، در مقایسه با افراد فاقد چاقی، با ۶۹ درصد خطر بیشتر مرگ مواجه بودند. این افزایش خطر در افراد مبتلا به چاقی پیش‌بالینی ۱۹ درصد گزارش شد.

این تفاوت نشان می‌دهد که صرف قرار گرفتن افراد در گروه مبتلایان به چاقی، تصویر کاملی از وضعیت سلامت و میزان خطر پیش‌روی آن‌ها ارائه نمی‌دهد و ارزیابی پیامدهای واقعی تجمع چربی در بدن اهمیت زیادی دارد.

آن پان، همه‌گیرشناس دانشگاه علم و فناوری هوآژونگ چین، معتقد است تفاوت چشمگیر در پیش‌آگهی سلامت افراد مبتلا به چاقی بالینی و پیش‌بالینی که در کشورهای مختلف و گروه‌های قومی گوناگون مشاهده شده است، ضرورت به‌کارگیری گسترده‌تر چارچوب جدید تشخیص چاقی را نشان می‌دهد. به گفته او، استفاده از این معیارها می‌تواند به بهبود مراقبت‌های درمانی و سیاست‌گذاری‌های سلامت در سطح جهانی کمک کند.

درمان چاقی باید متناسب با وضعیت هر فرد باشد

پژوهشگران تأکید می‌کنند تشخیص چاقی پیش‌بالینی نباید به معنای آغاز خودکار درمان‌های مربوط به بیماری فعال باشد؛ همان‌طور که نباید این وضعیت را کاملاً بی‌خطر تلقی کرد. برخی افراد ممکن است به مداخلات پیشگیرانه نیاز داشته باشند، اما شدت و نوع این مداخلات باید متناسب با میزان خطر و شرایط فردی آن‌ها تعیین شود.

پذیرش معیارهای جدید می‌تواند بر نحوه تجویز داروهای کاهش وزن، از جمله داروهای مبتنی بر گیرنده GLP-۱، نیز تأثیر بگذارد؛ به این معنا که درمان‌ها به‌جای آنکه صرفاً بر اساس شاخص توده بدنی و طبقه‌بندی افراد به‌عنوان مبتلا به چاقی تجویز شوند، با توجه به وضعیت بالینی و نیاز واقعی هر فرد در نظر گرفته شوند.

به اعتقاد روبینو، تعیین درست سطح مراقبت، چه برای درمان بیماری موجود و چه برای کاهش خطر ابتلا به عوارض آینده، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هم سلامت بیش از یک میلیارد فرد درگیر چاقی و هم کارآمدی نظام‌های سلامت به آن وابسته است.

تیم پژوهشی در گام بعدی قصد دارد مطالعات بیشتری برای بررسی نحوه اجرای مؤثر معیارهای جدید و افزایش دقت روش‌های تشخیصی انجام دهد. همچنین، تأثیر مداخلات درمانی مختلف بر سلامت افراد مبتلا به چاقی بالینی و پیش‌بالینی از محورهای تحقیقات آینده خواهد بود.

نتایج این پژوهش که در نشریه علمی نیچر منتشر شده است، نشان می‌دهد تشخیص چاقی نباید صرفاً به یک عدد روی ترازو یا محاسبه شاخص توده بدنی محدود شود؛ بلکه ارزیابی میزان چربی بدن و تأثیر آن بر عملکرد اندام‌ها، برای تشخیص دقیق‌تر و انتخاب درمان مناسب ضروری است.

خروج از نسخه موبایل