نتایج دو کارآزمایی بالینی فاز سوم نشان می‌دهد داروی آزمایشی رتاتروتاید می‌تواند علاوه بر کاهش چشمگیر وزن، به تسکین درد زانو در افراد مبتلا به آرتروز و چاقی کمک کند؛ یافته‌ای که افق تازه‌ای برای بررسی ارتباط میان چاقی، التهاب و بیماری‌های مفصلی گشوده است.
به گزارش سیناپرس، نتایج دو کارآزمایی بالینی فاز سوم که با مشارکت بیش از هزار نفر و با محوریت پژوهشگران دانشگاه نورث‌وسترن انجام شده است، نشان می‌دهد مصرف داروی تزریقی رتاتروتاید (Retatrutide) با کاهش قابل‌توجه وزن بدن و بهبود درد ناشی از آرتروز زانو همراه بوده است.
بر اساس نتایج منتشرشده در مجله معتبر «New England Journal of Medicine»، در تحلیل تجمیعی دو مطالعه، حدود دو سوم شرکت‌کنندگانی که رتاتروتاید دریافت کرده بودند، کاهش دست‌کم ۵۰ درصدی درد زانو را تجربه کردند؛ در حالی که این میزان در گروه دریافت‌کننده دارونما حدود ۳۸ درصد بود.
همچنین در یکی از مطالعات، شرکت‌کنندگانی که بالاترین دوز دارو را دریافت کرده بودند، به‌طور میانگین حدود ۲۳.۷ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند؛ رقمی که در گروه دارونما حدود ۴.۶ درصد گزارش شد.
رتاتروتاید چگونه عمل می‌کند؟
رتاتروتاید یک داروی تزریقی آزمایشی با قابلیت اثرگذاری هم‌زمان بر سه گیرنده هورمونی GLP-۱، GIP و گلوکاگون است. این مسیرهای زیستی در تنظیم اشتها، متابولیسم انرژی و کنترل وزن نقش دارند.
این دارو که توسط شرکت داروسازی الای لیلی توسعه یافته، برخلاف برخی داروهای رایج کاهش وزن که یک یا دو مسیر هورمونی را هدف قرار می‌دهند، سه مسیر را به‌طور هم‌زمان فعال می‌کند.
پژوهشگران معتقدند کاهش وزن قابل‌توجه می‌تواند با کم کردن فشار مکانیکی واردشده به مفصل زانو، به کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی بیماران کمک کند.
کاهش درد؛ فراتر از اثر کاهش وزن؟
به گفته توماس شنیتزر، پژوهشگر مسئول این مطالعه و استاد دانشگاه نورث‌وسترن، کاهش وزن قابل‌توجه در افراد مبتلا به آرتروز زانو می‌تواند به کاهش فشار واردشده بر مفصل و در نتیجه تسکین درد منجر شود.
با این حال، هنوز مشخص نیست چه میزان از اثر مشاهده‌شده مستقیماً به کاهش وزن مربوط است و چه سهمی ممکن است ناشی از اثرات دیگر دارو، از جمله تغییرات متابولیک یا فرایندهای التهابی باشد.
در این مطالعات، علاوه بر کاهش وزن و درد، بهبود برخی شاخص‌های سلامت از جمله فشار خون، سطح چربی‌های خون و التهاب سیستمیک نیز گزارش شده است.
آیا این دارو می‌تواند از تخریب مفصل جلوگیری کند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید می‌کنند که یافته‌های فعلی به معنای اثبات توانایی رتاتروتاید در توقف روند تخریب غضروف یا جلوگیری از پیشرفت آرتروز نیست.
افرادی که به تعویض مفصل زانو نیاز داشتند، در این کارآزمایی‌ها وارد مطالعه نشده بودند. بنابراین هنوز مشخص نیست که مصرف این دارو بتواند در بلندمدت نیاز بیماران به جراحی تعویض مفصل را کاهش دهد یا خیر.
همچنین اثربخشی احتمالی دارو در افراد مبتلا به آرتروز زانو که اضافه‌وزن یا چاقی ندارند، در این پژوهش‌ها بررسی نشده است.
سبک زندگی همچنان اساس درمان است
پژوهشگران یادآور شده‌اند که اصلاح رژیم غذایی، فعالیت بدنی متناسب با توان بیمار و کاهش وزن همچنان از ارکان اصلی مدیریت آرتروز زانو در افراد دارای اضافه‌وزن محسوب می‌شود.
از سوی دیگر، داروهای خانواده آگونیست‌های گیرنده GLP-۱ ممکن است با عوارضی مانند تهوع، اسهال و کاهش توده عضلانی همراه باشند؛ موضوعی که در بیماران مبتلا به آرتروز اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا عضلات اطراف زانو در حفظ ثبات مفصل و عملکرد حرکتی نقش مهمی ایفا می‌کنند.
رتاتروتاید در حال حاضر یک داروی تحقیقاتی است و نتایج این مطالعات به‌تنهایی به معنای تأیید آن برای مصرف عمومی نیست.
گامی تازه در پیوند درمان چاقی و بیماری‌های مفصلی
این یافته‌ها اهمیت بررسی ارتباط میان چاقی و بیماری‌های مفصلی را بیش از پیش برجسته می‌کند. چاقی علاوه بر افزایش بار مکانیکی واردشده به مفاصل، می‌تواند با تغییرات متابولیک و التهابی نیز در بروز و تشدید مشکلات اسکلتی‌عضلانی نقش داشته باشد.
اگر مطالعات آینده بتوانند اثرات بلندمدت رتاتروتاید بر عملکرد مفصل، روند تخریب غضروف و کیفیت زندگی بیماران را تأیید کنند، این دارو ممکن است در آینده به یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای مدیریت هم‌زمان چاقی و آرتروز زانو تبدیل شود.
با این حال، تا روشن شدن نتایج پژوهش‌های تکمیلی، نباید کاهش درد گزارش‌شده را معادل درمان قطعی آرتروز یا بازسازی غضروف دانست.
منبع: News Medical