پژوهشگران دانشگاه استنفورد مولکولی به نام BRP را شناسایی کرده‌اند که در آزمایش‌های حیوانی، مصرف غذا را تا ۵۰ درصد کاهش داده و به کاهش چربی بدن کمک کرده است. بااین‌حال، این مولکول هنوز در مرحله پژوهش‌های پیش‌بالینی است و اثربخشی و ایمنی آن در انسان مشخص نشده است.
هوش مصنوعی چگونه به کشف مولکول BRP کمک کرد؟
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران دانشگاه استنفورد با کمک یک الگوریتم هوش مصنوعی، مولکولی طبیعی به نام BRP را شناسایی کرده‌اند که ممکن است در آینده به توسعه نسل جدیدی از داروهای کاهش وزن کمک کند. آزمایش‌های اولیه روی موش‌ها و خوک‌های مینیاتوری نشان می‌دهد این مولکول با تأثیر بر مسیرهای مغزی مرتبط با اشتها و سوخت‌وساز، مصرف غذا را کاهش می‌دهد و می‌تواند به کاهش چربی بدن کمک کند.
به گزارش استنفورد مدیسین، این مولکول برخلاف داروهایی مانند اوزمپیک که با تقلید از عملکرد هورمون GLP-۱ عمل می‌کنند، ظاهراً مسیرهای عصبی متفاوتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. محققان امیدوارند این تفاوت بتواند در آینده به کنترل مؤثرتر اشتها و کاهش برخی عوارض ناخواسته درمان‌های کنونی چاقی منجر شود.
بااین‌حال، نتایج فعلی تنها از مطالعات حیوانی به دست آمده‌اند و هنوز نمی‌توان درباره ایمنی یا اثربخشی BRP در انسان نتیجه‌گیری کرد.
کاهش ۵۰ درصدی مصرف غذا در آزمایش‌های حیوانی
در آزمایش‌های اولیه، حیواناتی که BRP دریافت کرده بودند، طی یک ساعت پس از تزریق، تا ۵۰ درصد کمتر از میزان مورد انتظار غذا مصرف کردند.در آزمایشی دیگر، موش‌های چاق به مدت ۱۴ روز روزانه این مولکول را دریافت کردند. در پایان دوره، وزن موش‌های درمان‌شده به‌طور میانگین سه گرم کاهش یافت، درحالی‌که موش‌های گروه کنترل حدود سه گرم وزن اضافه کردند.
بررسی ترکیب بدن نیز نشان داد تقریباً تمام کاهش وزن در موش‌های دریافت‌کننده BRP ناشی از کاهش چربی بوده است، نه توده عضلانی. پژوهشگران همچنین بهبودهایی در تحمل گلوکز و انسولین مشاهده کردند؛ شاخص‌هایی که به ارزیابی نحوه تنظیم قند خون در بدن کمک می‌کنند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد BRP ممکن است علاوه بر کنترل اشتها، بر برخی فرایندهای متابولیک نیز اثر بگذارد؛ اما مشخص نیست این نتایج تا چه اندازه در انسان تکرارپذیر باشند.
شناسایی مولکول با بررسی حدود ۲۰ هزار ژن
کشف BRP با استفاده از الگوریتمی به نام Peptide Predictor امکان‌پذیر شد. این ابزار رایانه‌ای برای شناسایی قطعات پروتئینی بالقوه مؤثر بر اشتها و سوخت‌وساز طراحی شده است.
پژوهشگران با بررسی ژن‌های کدکننده پروتئین‌های انسانی، به دنبال پروتئین‌هایی بودند که آنزیمی به نام پروهورمون کانورتاز ۱/۳ بتواند آن‌ها را به قطعات کوچک‌تری به نام پپتید تجزیه کند. برخی از این پپتیدها نقش پیام‌رسان‌های زیستی دارند و می‌توانند در تنظیم عملکردهای بدن مشارکت کنند.
الگوریتم، پس از اعمال معیارهای انتخاب، ۳۷۳ پروهورمون را شناسایی کرد که می‌توانستند در مجموع ۲۶۸۳ پپتید متفاوت تولید کنند. محققان از میان این مجموعه، ۱۰۰ پپتید را برای بررسی آزمایشگاهی انتخاب کردند. در این آزمایش‌ها، یکی از پپتیدهای ناشناخته که تنها از ۱۲ اسیدآمینه تشکیل شده بود، فعالیت سلول‌های عصبی را به حدود ۱۰ برابر سطح گروه کنترل رساند. این واکنش، پژوهشگران را به بررسی دقیق‌تر اثر آن بر اشتها و وزن بدن ترغیب کرد.
این مولکول BRP نام گرفت و در ادامه آزمایش‌های حیوانی، اثرات قابل‌توجهی بر مصرف غذا و ترکیب بدن نشان داد.
آیا BRP عوارض اوزمپیک را ندارد؟
یکی از پرسش‌های مهم درباره داروهای کاهش وزن، عوارض گوارشی آن‌هاست. داروهای مبتنی بر GLP-۱، از جمله سماگلوتاید، ممکن است عوارضی مانند تهوع و یبوست ایجاد کنند. همچنین در جریان کاهش وزن، بخشی از توده عضلانی نیز ممکن است از دست برود.
در مطالعه استنفورد، پژوهشگران تغییر قابل‌توجهی در برخی شاخص‌های رفتاری و فیزیولوژیک حیوانات دریافت‌کننده BRP، از جمله میزان دفع مدفوع، مشاهده نکردند. همچنین کاهش وزن در موش‌های درمان‌شده عمدتاً از چربی بدن ناشی می‌شد.
بااین‌حال، این مشاهدات به معنای اثبات نبود عوارض در انسان نیست. ارزیابی تهوع، عوارض گوارشی، ایمنی بلندمدت و احتمال آسیب به سایر اندام‌ها به مطالعات تکمیلی نیاز دارد. تفاوت مسیر عملکرد BRP با سماگلوتاید نیز به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که این مولکول عوارض کمتری داشته باشد.
گام بعدی؛ بررسی ایمنی در انسان
پژوهشگران اکنون باید گیرنده‌های سلولی‌ای را که BRP از طریق آن‌ها عمل می‌کند، شناسایی کنند و راه‌هایی برای افزایش ماندگاری این پپتید در بدن بیابند. تجزیه سریع پپتیدها در بدن می‌تواند مدت اثر آن‌ها را محدود کند و نیاز به تزریق‌های مکرر داشته باشد.
گام تعیین‌کننده، انجام مطالعات انسانی برای بررسی ایمنی، دوز مناسب، اثربخشی و عوارض احتمالی این مولکول است. تا پیش از انتشار نتایج معتبر این مطالعات، BRP را نمی‌توان جایگزینی اثبات‌شده برای اوزمپیک یا سایر داروهای کاهش وزن دانست.
جمع‌بندی علمی: BRP یک گزینه پژوهشی امیدوارکننده برای درمان چاقی است، نه دارویی که اثربخشی آن در انسان اثبات شده باشد. اهمیت این کشف در شناسایی مسیر احتمالی تازه‌ای برای کنترل اشتها و استفاده از هوش مصنوعی در کشف مولکول‌های زیستی نهفته است.