مکمل‌های کلاژن سال‌هاست به‌عنوان راهی برای حفظ جوانی و شادابی پوست تبلیغ می‌شوند، اما یک ارزیابی جدید نشان می‌دهد بخشی از پژوهش‌هایی که برای اثربخشی این محصولات مورد استناد قرار می‌گیرند، با خطاهای آماری، نمونه‌های کوچک و تضاد منافع روبه‌رو هستند.
به گزارش سیناپرس، دیدن نخستین خطوط و چروک‌های صورت برای بسیاری از افراد یادآور روند طبیعی افزایش سن است. کاهش کلاژن یکی از عوامل مؤثر در تغییرات ظاهری پوست است و این روند معمولاً از دهه دوم زندگی آغاز می‌شود. همین موضوع باعث شده مکمل‌های کلاژن، از پودر و نوشیدنی گرفته تا قرص و محصولات خوراکی، به یکی از محصولات محبوب بازار ضدپیری تبدیل شوند.
اما آیا مصرف کلاژن واقعاً می‌تواند این روند را معکوس کند؟
پژوهشگران اکنون می‌گویند هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش وجود ندارد و شواهد علمی موجود از استحکام کافی برخوردار نیستند.دیوید رابرت گرایمز، زیست‌آمارشناس کالج ترینیتی دوبلین، و آنجلی ماهتو، متخصص پوست در بریتانیا، دو فراتحلیل منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ را بازبینی کردند.
آنها در این بررسی با مواردی از خطاهای آماری و تفسیر نادرست داده‌ها مواجه شدند. در یکی از فراتحلیل‌ها حتی نتیجه‌ای که از نظر آماری معنادار نبود، به‌عنوان یک نتیجه معنادار گزارش شده بود.
وقتی پژوهشگران داده‌ها را اصلاح کردند، دیگر ارتباط معناداری میان دوز مصرف کلاژن و بهبود رطوبت یا خاصیت کشسانی پوست مشاهده نشد.
یکی از مشکلات اصلی، تفاوت چشمگیر میان مطالعات مختلف است. برای نمونه، در یکی از فراتحلیل‌های بررسی‌شده، میزان مصرف روزانه کلاژن از ۰.۳ تا ۱۰ گرم متغیر بود؛ یعنی بیش از ۳۰ برابر تفاوت. مدت زمان مصرف نیز در مطالعات یکسان نبود و بسیاری از کارآزمایی‌ها تنها ۸ تا ۱۲ هفته ادامه داشتند.
از سوی دیگر، برخی مطالعات کلاژن را همراه با مواد زیست‌فعال دیگر بررسی کرده‌اند. در چنین شرایطی مشخص نیست اگر تغییری در وضعیت پوست مشاهده شود، این اثر دقیقاً ناشی از کلاژن است یا مواد دیگری که همزمان مصرف شده‌اند.
پژوهشگران همچنین به موضوع مهم دیگری اشاره کرده‌اند: بخش قابل توجهی از مطالعات بررسی‌شده با حمایت مالی صنایع مرتبط با کلاژن انجام شده یا برخی نویسندگان آنها ارتباط تجاری با تولیدکنندگان این محصولات داشته‌اند.
این موضوع به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند که نتایج مطالعات نادرست هستند، اما می‌تواند ضرورت انجام پژوهش‌های مستقل و دقیق‌تر را نشان دهد.
آیا کلاژن خوراکی واقعاً به پوست می‌رسد؟
کلاژن موجود در بسیاری از مکمل‌ها از نوع کلاژن هیدرولیزشده است؛ یعنی پروتئین به قطعات کوچک‌تری به نام پپتید تجزیه شده تا حل‌شدن و احتمالاً جذب آن آسان‌تر شود.
اما یک پرسش اساسی همچنان باقی است: چه مقدار از این مواد پس از مصرف خوراکی در نهایت به پوست می‌رسد و آیا می‌تواند واقعاً باعث بهبود قابل توجه آن شود؟برخی مطالعات حیوانی نشانه‌هایی از انتقال این مواد به بافت‌ها ارائه کرده‌اند، اما شواهد کافی در انسان برای پاسخ قطعی به این پرسش وجود ندارد
کارآزمایی‌های تصادفی‌شده می‌توانند شواهد ارزشمندی درباره اثر یک مکمل ارائه دهند، اما بسیاری از مطالعات کلاژن کوتاه‌مدت بوده‌اند.
از سوی دیگر، کلاژن طعم و بافت دهانی مشخصی دارد. بنابراین اگر شرکت‌کنندگان بتوانند مکمل واقعی را از ماده دارونما تشخیص دهند، اعتبار نتایج آزمایش نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
فعلاً نمی‌توان کلاژن را یک درمان ضدپیری معتبر دانست
پژوهشگران تأکید می‌کنند که این یافته‌ها به معنای اثبات بی‌اثر بودن کلاژن نیست. مسئله اصلی این است که شواهد موجود برای توصیه روتین این مکمل‌ها به‌عنوان راهکاری ضدپیری پوست، هنوز کیفیت و استقلال کافی ندارند.
آنها معتقدند : تا زمانی که کارآزمایی‌های بزرگ‌تر، دقیق‌تر و مستقل از صنعت انجام نشود، مکمل‌های خوراکی کلاژن نباید به‌عنوان یک مداخله تأییدشده برای مقابله با پیری پوست معرفی شوند. این پژوهش در مجله Journal of Cosmetic Dermatology منتشر شده است.
مترجم:ندا جوادهراتی