پژوهش جدیدی درباره خرید و فروش بقایای مومیاییشده انسان و حیوان در فضای آنلاین، از وجود بازاری پنهان خبر میدهد که علاوه بر چالشهای فرهنگی و حقوقی، میتواند خطراتی برای سلامت خریداران، فروشندگان، کارکنان پست و مأموران گمرک ایجاد کند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران دانشگاه استافوردشر با بررسی ۱۲۸ آگهی و پست آنلاین در شبکههای اجتماعی، سایتهای فروش و حراجیهای اینترنتی طی سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، شواهدی از خرید و فروش بقایای مومیاییشده انسان و حیوان پیدا کردند.
از مجموع موارد بررسیشده، ۱۲۲ مورد مربوط به بقایای مومیاییشده انسان و شش مورد مربوط به حیوانات مومیاییشده از جمله گربه، شاهین، ماهی و جمجمه یک نخستیسان بود.
دست و سر؛ بخشهای پرتقاضای مومیاییها
بر اساس یافتههای این مطالعه، بخشهایی از بدن مانند دست و پا بیشترین حضور را در آگهیهای فروش داشتند و پس از آنها سرهای مومیاییشده قرار میگرفتند. بیش از نیمی از آگهیها شامل سر یا بخشهایی از آن بودند و تنها یک مورد فروش یک جسد کامل در نمونه بررسیشده مشاهده شد.بیش از نیمی از فروشندگانی که محل فعالیت خود را اعلام کرده بودند، در آمریکا قرار داشتند. مصر نیز پرتکرارترین منشأ ادعایی برای این بقایا بود؛ هرچند پژوهشگران تأکید میکنند که منشأ اعلامشده از سوی فروشندگان لزوماً تأییدشده نیست.
نگرانی از وجود قارچ روی بقایا
یکی از مهمترین نگرانیهای پژوهشگران، مشاهده نشانههای احتمالی رشد قارچ روی بقایای مومیاییشده بود. در ۱۳ آگهی فیسبوکی نشانههایی مانند لکههای سفید، سیاه یا خاکستری و در یک مورد رشد سفید و پنبهمانند مشاهده شد.
هشت مورد از این ۱۳ آگهی همچنان برای فروش فعال بودند. کیفیت تصاویر اجازه شناسایی دقیق نوع قارچ را نمیداد، اما پژوهشگران هشدار میدهند که برخی قارچها میتوانند در بقایای حفظشده برای مدت طولانی باقی بمانند و هنگام جابهجایی یا باز کردن بسته، وارد هوا شوند.این نگرانی زمانی جدیتر میشود که در ۲۲ آگهی، افراد بدون استفاده از دستکش در حال لمس بقایای مومیاییشده مشاهده شدند؛ در حالی که متخصصان موزهها و مراکز پژوهشی هنگام کار با چنین بقایایی از تجهیزات حفاظتی استفاده میکنند.
ارسال مومیاییها با پست و دور زدن مقررات
این مطالعه همچنین شواهدی از ارسال بقایای مومیاییشده از طریق خدمات پستی و حملونقل بینالمللی ارائه میکند. بسیاری از شرکتهای بزرگ حملونقل، ارسال بقایای مومیاییشده انسانی را ممنوع یا بهشدت محدود کردهاند.با وجود این محدودیتها، پژوهشگران نمونهای از بستهای را شناسایی کردند که از بریتانیا به آمریکا ارسال شده بود و از طریق رویالمیل حمل شده بود.
بررسی آگهیها نشان داد برخی فروشندگان برای ارسال این اقلام از کدهای گمرکی مبهم یا نامرتبط استفاده میکنند تا ماهیت واقعی محتویات بسته مشخص نباشد. در برخی موارد نیز فروشندگان اعلام کرده بودند که به ایالتهایی خاص در آمریکا ارسال ندارند؛ موضوعی که به گفته پژوهشگران میتواند نشاندهنده آگاهی آنها از محدودیتهای قانونی باشد.
تهدیدی فراتر از خریدار
پژوهشگران معتقدند خطر این تجارت تنها متوجه خریداران نیست. بستهای که حاوی بقایای انسانی یا حیوانی مومیاییشده باشد، ممکن است در طول مسیر از دست کارکنان مراکز پستی، انبارها، شرکتهای حملونقل و مأموران گمرک عبور کند؛ افرادی که ممکن است از محتوای واقعی بسته اطلاع نداشته باشند.
از سوی دیگر، برخی روشهای سنتی مومیاییکردن از موادی مانند آرسنیک، جیوه و سرب استفاده میکردند که میتوانند برای مدت طولانی خطرناک باقی بمانند. همچنین احتمال وجود عوامل قارچی در بقایای قدیمی، ضرورت رعایت اصول ایمنی هنگام جابهجایی آنها را افزایش میدهد.
ضرورت بازنگری در قوانین
پژوهشگران خواستار شفافتر شدن مقررات پستی و گمرکی درباره بقایای انسانی، اصلاح کدهای مربوط به این اقلام و افزایش آموزش و تجهیزات حفاظتی برای کارکنان مرتبط شدهاند.این مطالعه البته تصویری کامل از اندازه بازار جهانی خرید و فروش مومیاییها ارائه نمیکند؛ زیرا پژوهشگران تنها ۱۲۸ آگهی را که از طریق پایش چندین ساله و جستوجوی کلیدواژهها شناسایی شده بود بررسی کردهاند. بنابراین نمیتوان بر اساس این نمونه، درباره حجم واقعی یا میزان رشد این تجارت قضاوت کرد.
با این حال، یافتهها نشان میدهد بخشی از بقایای مومیاییشده انسان و حیوان که زمانی در موزهها و مجموعههای تخصصی نگهداری میشدند، اکنون وارد بازارهای آنلاین شدهاند؛ بازاری که در برخی موارد بدون رعایت استانداردهای ایمنی، قوانین حملونقل و الزامات مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی فعالیت میکند.