نتایج یک بررسی جامع علمی که بیش از ۳۵۰ پژوهش درباره ارتباط مصرف پروتئین با پیری را تحلیل کرده، نشان میدهد کاهش متعادل مصرف پروتئین در بسیاری از بزرگسالان کمتحرک میتواند به بهبود سلامت متابولیک، کاهش التهاب، کاهش آسیبهای سلولی و فعال شدن مسیرهای زیستی مرتبط با افزایش طول عمر منجر شود.
به گزارش سیناپرس، این پژوهش که ۳۱ ژوئیه در نشریه Cell Press Blue منتشر شده، در شرایطی ارائه میشود که محصولات غنیشده با پروتئین طی سالهای اخیر به یکی از پررونقترین بخشهای بازار مواد غذایی تبدیل شدهاند و از غلات صبحانه و قهوه گرفته تا نوشیدنیها و میانوعدهها با عنوان «پروتئین بالا» عرضه میشوند.
پروتئین بیشتر، همیشه بهتر نیست
دادلی لمینگ استاد دانشگاه ویسکانسین-مدیسون و نویسنده مسئول این مطالعه، میگوید شواهد علمی نشان میدهد اگرچه پروتئین برای رشد عضلات و بهبود عملکرد ورزشی افراد فعال ضروری است، اما بخش بزرگی از جامعه که سبک زندگی کمتحرکی دارند، احتمالاً بیش از نیاز واقعی خود پروتئین مصرف میکنند.
به گفته او، این الگوی مصرف در سطح جمعیت میتواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت داشته باشد و لازم است توصیههای تغذیهای متناسب با میزان فعالیت بدنی افراد تنظیم شود.
جایگزینی برای رژیمهای سخت محدودیت کالری
سالهاست پژوهشگران میدانند کاهش دریافت کالری میتواند در بسیاری از گونههای جانوری طول عمر را افزایش داده و خطر ابتلا به بیماریهای مرتبط با سالمندی از جمله برخی سرطانها را کاهش دهد. اما اجرای چنین رژیمی در بلندمدت برای بیشتر افراد دشوار است.
بررسی جدید نشان میدهد: محدود کردن مصرف پروتئین ممکن است بدون کاهش چشمگیر کالری، بخشی از همین مزایا را ایجاد کند. مطالعات پیشین روی مگسها و جوندگان نشان داده بود حیواناتی که پروتئین کمتری دریافت میکنند، حتی با مصرف کالری مشابه، عمر طولانیتری دارند.
در کارآزماییهای انسانی نیز افرادی که مصرف پروتئین خود را کاهش داده بودند، کاهش وزن، کاهش چربی بدن و بهبود قند خون ناشتا را تجربه کردند؛ نتایجی که حتی در برخی موارد با وجود افزایش دریافت کالری مشاهده شد.
نقش هورمون FGF21 در افزایش طول عمر
پژوهشگران یکی از مهمترین عوامل این اثرات را افزایش هورمون FGF21 میدانند؛ هورمونی که هنگام کاهش مصرف پروتئین در بدن ترشح میشوبر اساس یافتههای این مرور علمی، FGF21 میتواند مصرف انرژی را افزایش دهد، کنترل قند خون را بهبود ببخشد و التهاب را کاهش دهد. مطالعات حیوانی نیز نشان دادهاند موشهایی که سطح بالاتری از این هورمون دارند، نسبت به سایر موشها عمر بیشتری میکنند. همچنین کاهش مصرف پروتئین در انسان نیز با افزایش سطح این هورمون همراه است.
برخی اسیدهای آمینه ممکن است روند پیری را تسریع کنند
این مطالعه همچنین به نقش برخی اسیدهای آمینه خاص از جمله متیونین، ایزولوسین و والین پرداخته است.به گفته پژوهشگران، مصرف بیش از اندازه این اسیدهای آمینه میتواند مسیرهای زیستی مسئول رشد سلولی را بیش از حد فعال کند؛ فرآیندی که در صورت تداوم، احتمال بروز چاقی، التهاب مزمن و برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن را افزایش میدهد.
آیا همه باید پروتئین کمتری مصرف کنند؟
پاسخ پژوهشگران منفی است.نویسندگان مطالعه تأکید میکنند نیاز بدن به پروتئین برای همه افراد یکسان نیست. زنان باردار، سالمندان دارای کاهش توده عضلانی، بیماران خاص و ورزشکاران حرفهای معمولاً به پروتئین بیشتری نیاز دارند.
به اعتقاد دادلی لمینگ، فعالیت بدنی منظم ممکن است بخش مهمی از اثرات منفی مصرف زیاد پروتئین را خنثی کند، زیرا در افراد فعال، پروتئین بیشتر صرف ساخت و حفظ عضلات سالم میشود.
او میگوید: توصیههای تغذیهای آینده باید علاوه بر سن، میزان فعالیت بدنی افراد را نیز در نظر بگیرد و یک نسخه واحد برای همه تجویز نشود.
توصیه پژوهشگران
پژوهشگران تأکید میکنند نتایج این بررسی به معنای حذف پروتئین از رژیم غذایی نیست. هدف اصلی مطالعه، بازنگری در این باور رایج است که «هرچه پروتئین بیشتر، بهتر». آنان توصیه میکنند میزان مصرف پروتئین بر اساس شرایط فردی، وضعیت سلامت و سطح فعالیت بدنی تنظیم شود و هرگونه تغییر اساسی در رژیم غذایی با نظر متخصص تغذیه انجام گیرد.
مترجم:ندا جوادهراتی