پژوهشگران در مطالعهای تازه دریافتهاند که سفرهای فضایی میتواند به غضروف زانو آسیب برساند؛ آسیبی که به دلیل توان محدود غضروف در ترمیم خود، نگرانیهایی را برای مأموریتهای فضایی طولانیمدت از جمله سفر به مریخ ایجاد کرده است. در عین حال، نتایج این پژوهش نشان میدهد یک ترکیب طبیعی گیاهی به نام «کامپفرول» (Kaempferol) میتواند تا حدی از این آسیب جلوگیری کند.
به گزارش سیناپرس به نقل از ScienceAlert، دانشمندان در بررسی موشهایی که ۶۰ روز را در ایستگاه فضایی بینالمللی سپری کرده بودند، مشاهده کردند غضروف مفصل زانو که وظیفه محافظت از استخوانها را بر عهده دارد، دچار تخریب شده است. نتایج مشابهی نیز در موشهایی که در شرایط شبیهسازیشده ریزگرانش و تابشهای فضایی روی زمین قرار گرفته بودند، به دست آمد.
تیمی از پژوهشگران دانشگاه پیتسبورگ برای بررسی علت این آسیب، نمونههای غضروف انسانی را که از سلولهای بنیادی تولید شده بود، در شرایط شبیهسازی ریزگرانش قرار دادند. بررسیها نشان داد که ریزگرانش باعث افزایش التهاب، تولید مولکولهای مخرب موسوم به گونههای فعال اکسیژن، پیری سلولی و اختلال در عملکرد میتوکندریها ــ مراکز تولید انرژی سلول ــ میشود.
به گفته پژوهشگران، عامل اصلی این فرایند پروتئینی به نام NOX4 است که با افزایش استرس اکسیداتیو، عملکرد میتوکندریها را مختل کرده و زمینه تخریب غضروف را فراهم میکند.
در مرحله بعد، پژوهشگران از «کامپفرول» استفاده کردند؛ ترکیبی از خانواده فلاونولها که به طور طبیعی در سبزیجات برگسبز، چای، انواع لوبیا، توتها و برخی میوهها و سبزیجات یافت میشود. این ماده با مهار فعالیت پروتئین NOX4، استرس اکسیداتیو را کاهش میدهد.
نتایج نشان داد موشهایی که در شرایط شبیهسازیشده سفر فضایی، کامپفرول دریافت کرده بودند، نسبت به گروه کنترل آسیب غضروفی کمتری داشتند، التهاب در مفاصل آنها کاهش یافته بود و عملکرد میتوکندریهای سلولهای غضروفی نیز وضعیت بهتری داشت. هرچند این ترکیب نتوانست به طور کامل از آسیب جلوگیری کند، اما شدت تخریب را به طور قابل توجهی کاهش داد.
پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و نتایج آن مستقیماً قابل تعمیم به انسان نیست. همچنین اثر محافظتی کامپفرول تنها در شرایط شبیهسازیشده روی زمین بررسی شده و هنوز در مأموریتهای واقعی فضایی آزمایش نشده است. علاوه بر این، در این پژوهش از شکل خالص این ترکیب با دوز کنترلشده استفاده شده و بنابراین نمیتوان نتیجه گرفت که مصرف مواد غذایی حاوی کامپفرول به تنهایی از آسیب غضروف زانو در فضا پیشگیری میکند.
با این حال، محققان معتقدند این یافتهها علاوه بر کمک به حفظ سلامت فضانوردان در مأموریتهای طولانیمدت، میتواند به توسعه روشهای نوین درمان یا پیشگیری از آرتروز زانو نیز کمک کند؛ بیماری شایعی که میلیونها نفر در سراسر جهان با آن دستوپنجه نرم میکنند.
نتایج این پژوهش در نشریه Advanced Science منتشر شده است.
مترجم:ندا جوادهراتی