نتایج یک پژوهش گسترده به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه هاروارد نشان میدهد رژیم غذایی«DASH» که در ابتدا برای کنترل فشار خون طراحی شده بود، در حفظ سلامت مغز و کاهش خطر افت شناختی عملکرد بهتری نسبت به رژیم مدیترانهای دارد.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران دانشگاه هاروارد در یک مطالعه بلندمدت با بررسی بیش از ۱۵۹هزار نفر دریافتند که رژیم غذاییDASH (رویکردهای تغذیهای برای توقف فشار خون بالا) میتواند بیش از سایر الگوهای غذایی از سلامت مغز در دوران سالمندی محافظت کند.
در این پژوهش، محققان ارتباط شش الگوی غذایی مختلف را با سلامت شناختی افراد طی حدود سه دهه بررسی کردند. شرکتکنندگان هر چهار سال یکبار اطلاعات مربوط به رژیم غذایی خود را ثبت کردند و سپس میزان پایبندی آنها به هر یک از رژیمهای غذایی ارزیابی شد.
نتایج نشان داد: اگرچه تمام رژیمهای مورد بررسی با بهبود سلامت مغز ارتباط داشتند، اما رژیمDASH عملکردی بهمراتب بهتر از سایر الگوهای غذایی، از جمله رژیم مدیترانهای، از خود نشان داد.
رژیمDASH که در دهه ۱۹۹۰برای کاهش فشار خون طراحی شد، بر مصرف میوهها، سبزیجات، مغزها، حبوبات، غلات کامل و لبنیات کمچرب تأکید دارد. در مقابل، مصرف نمک، گوشت قرمز، قندهای افزوده و نوشیدنیهای الکلی در این رژیم محدود میشود.
بر اساس یافتههای این مطالعه، افرادی که بیشترین پایبندی را به رژیمDASH داشتند، ۴۱درصد کمتر از افرادی که کمترین پایبندی را داشتند، در معرض افت شناختی ذهنی قرار گرفتند. همچنین عملکرد این افراد در آزمونهای عینی سنجش عملکرد مغز بهگونهای بود که مغز آنها بهطور متوسط حدود ۰٫۷۶سال جوانتر ارزیابی شد. در آزمون حافظه کاری نیز عملکرد آنها معادل ۱٫۳۷سال جوانتر از سایر افراد بود.
در رتبههای بعدی، رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان سالم و شاخص رژیم مرتبط با کاهش ترشح انسولین، هر یک با ۲۴درصد کاهش خطر افت شناختی همراه بودند. رژیم سلامت سیارهای نیز خطر این اختلال را ۲۰درصد کاهش داد و نسخه سالمتر رژیم مدیترانهای موسوم بهAHEI-2010 با ۱۶درصد کاهش خطر همراه بود.
پژوهشگران تأکید میکنند: اثر محافظتی رژیمDASH حتی زمانی نیز مشاهده شد که الگوی تغذیه افراد تا ۲۶سال پیش از ارزیابیهای شناختی بررسی شده بود. این اثر بهویژه در افراد ۴۵تا ۵۴ساله چشمگیرتر بود؛ موضوعی که نشان میدهد رعایت یک رژیم غذایی سالم از میانسالی میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت مغز در سالهای بعدی زندگی ایفا کند.
البته محققان یادآور میشوند که این نتایج نشاندهنده یک ارتباط آماری است و هنوز نمیتوان از آن رابطه علت و معلولی نتیجه گرفت. برای اثبات قطعی این موضوع، انجام مطالعات مداخلهای و کارآزماییهای بالینی گسترده ضروری است.
با این حال، شواهد روزافزون نشان میدهد تغذیه سالم میتواند خطر ابتلا به بیماریهای تحلیلبرنده مغز از جمله آلزایمر و سایر انواع زوال عقل را کاهش دهد. مطالعات پیشین نیز مصرف زیاد گوشتهای فرآوریشده را بهعنوان یکی از عوامل افزایشدهنده خطر زوال عقل معرفی کردهاند.
کجتیل بیورنویک اپیدمیولوژیست دانشگاه هاروارد و نویسنده اصلی این پژوهش، توصیه میکند افرادی که قصد بهبود رژیم غذایی خود را دارند، تغییرات را بهتدریج و بهصورت پایدار ایجاد کنند، زیرا چنین تغییراتی ماندگاری بیشتری خواهد داشت.
وی افزود: نتایج امیدوارکننده این پژوهش نشان میدهد تنها یک رژیم غذایی صحیح وجود ندارد، بلکه الگوهای مختلف تغذیه سالم میتوانند به حفظ عملکرد شناختی کمک کنند. بهطور کلی، رژیمهایی که بر مصرف سبزیجات، ماهی و غلات کامل تأکید دارند و مصرف گوشت قرمز، گوشتهای فرآوریشده، غذاهای سرخشده و نوشیدنیهای شیرین را محدود میکنند، بیشترین سود را برای سلامت مغز به همراه دارند.
این پژوهش در نشریه تخصصیJAMA Neurology منتشر شده است.
گزارش:ندا جوادهراتی