پژوهشی تازه نشان میدهد: یک قطعه کوچک از پروتئینی که بهطور طبیعی در بدن انسان تولید میشود، ممکن است توانایی مهار رشد ملانوما مرگبارترین نوع سرطان پوست را داشته باشد و حتی سلولهای سرطانی مقاوم به درمان را هدف قرار دهد.
نقش یک مولکول طبیعی در مهار سرطان
به گزارش سیناپرس، این مولکول که «کاتستاتین» (Catestatin) نام دارد، بخشی از پروتئین بزرگتری به نام کروموگرانین A است که در بافتهای ترشحکننده هورمون در بدن تولید میشود. پیشتر مشخص شده بود که این ترکیب در تنظیم فشار خون، کنترل التهاب و تعادل قند خون نقش دارد، اما مطالعه جدید برای نخستین بار اثر آن بر سلولهای ملانوما را بررسی کرده است.
نتایج این پژوهش که در مجله علمی Oncogenesis منتشر شده، نشان میدهد کاتستاتین میتواند رشد تومورهای ملانوما را در مدلهای حیوانی کاهش دهد و در آزمایشهای آزمایشگاهی باعث مرگ سلولهای سرطانی شود، بدون اینکه به سلولهای سالم پوست آسیب قابلتوجهی وارد کند.
بررسی نمونههای بافت انسانی نشان داد سطح کاتستاتین در مراحل اولیه بیماری نسبتاً بالا است، اما با پیشرفت ملانوما و گسترش آن در بدن، میزان این پروتئین بهطور چشمگیری کاهش مییابد. پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز مشخص نیست این کاهش علت پیشرفت سرطان است یا نتیجه آن، اما این الگو میتواند اهمیت زیستی قابل توجهی داشته باشد.
یکی از بخشهای مهم این مطالعه، بررسی سلولهای مقاوم به داروی «ومورافنیب» (Vemurafenib) بود؛ دارویی که برای درمان برخی انواع ملانوما استفاده میشود اما در بسیاری از بیماران به دلیل ایجاد مقاومت دارویی اثر خود را از دست میدهد.
در این پژوهش، سلولهای مقاومشده در آزمایشگاه همچنان نسبت به کاتستاتین حساس بودند و این ماده توانست توان بقا و مهاجرت آنها را کاهش دهد. حتی ترکیب کاتستاتین با دارو نیز اثر مهارکننده قابلتوجهی نشان داد. در آزمایش روی موشها، تزریق منظم کاتستاتین باعث کاهش قابل توجه رشد و وزن تومورها شد، بدون آنکه نشانهای از آسیب در بافتهای کبد یا تغییرات کلی در وضعیت بدن حیوانات مشاهده شود.
تغییر در مسیرهای ژنتیکی سرطان
تحلیلهای ژنتیکی نشان داد کاتستاتین مسیرهای مولکولی مرتبط با رشد، گسترش و بقا در سلولهای سرطانی را خاموش میکند. همچنین سطح چند پروتئین مرتبط با پیشرفت سرطان کاهش یافت؛ پروتئینهایی که پیشتر با تهاجمیتر شدن ملانوما مرتبط شناخته شدهاند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها هنوز در مرحله پیشبالینی هستند و کاتستاتین تاکنون روی انسان بهعنوان درمان سرطان آزمایش نشده است. بنابراین نباید از آن بهعنوان درمان قطعی یا جایگزین روشهای موجود استفاده شود.
با این حال، این مطالعه نشان میدهد بدن انسان ممکن است خود دارای مکانیسمهای طبیعی برای مقابله با سرطان باشد و تقویت یا بازطراحی این مسیرها میتواند در آینده به توسعه داروهای جدید علیه ملانوما منجر شود.
مترجم:ندا جوادهراتی