مطالعهای جدید نشان میدهد؛ میکروب رایج روده ممکن است در حفظ کاهش وزن و جلوگیری از بازگشت اضافهوزن نقش مؤثری داشته باشد.
به گزارش سیناپرس، کاهش وزن برای بسیاری از افراد چالشبرانگیز است، اما حفظ وزن کاهشیافته در بلندمدت معمولاً دشوارتر از خود فرآیند لاغری است. تحقیقات پیشین نشان دادهاند که بیشتر افرادی که وزن خود را کاهش میدهند، طی چند سال بخشی از وزن از دسترفته را دوباره به دست میآورند.
کارشناسان معتقدند: این موضوع تنها به اراده فردی مربوط نمیشود؛ بلکه پس از کاهش وزن، تغییرات زیستی متعددی در بدن رخ میدهد که بازگشت وزن را تسهیل میکنند. افزایش احساس گرسنگی، تغییرات متابولیکی و دگرگونی در هورمونهای تنظیمکننده اشتها از جمله این عوامل هستند. حتی افرادی که با داروهای کاهنده وزن از جمله داروهای خانواده GLP-1 وزن کم میکنند، پس از قطع مصرف دارو با خطر بازگشت وزن مواجه میشوند.
در همین راستا، پژوهشگران در مطالعهای که نتایج آن در نشریه معتبر Nature Medicine منتشر شده است، نقش یک باکتری رودهای به نام Akkermansia muciniphila را در جلوگیری از بازگشت وزن بررسی کردند.
این باکتری یکی از گونههای فراوان میکروبیوم روده انسان است و در لایه مخاطی دیواره روده زندگی میکند. «آکرمانسیا موسینیفیلا» از پروتئینها و قندهای موجود در مخاط روده تغذیه کرده و در حفظ سد محافظتی روده و تنظیم متابولیسم بدن نقش دارد.
مطالعات پیشین نشان دادهاند که سطوح بالاتر این باکتری با سلامت متابولیک بهتر، کنترل مطلوبتر قند خون و کاهش خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲ مرتبط است. در مقابل، افراد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ معمولاً میزان کمتری از این باکتری را در روده خود دارند.
این کارآزمایی بالینی با مشارکت ۹۰ فرد دارای اضافهوزن یا چاقی انجام شد. شرکتکنندگان ابتدا به مدت هشت هفته تحت یک رژیم کمانرژی شامل سوپها و نوشیدنیهای جایگزین وعده غذایی با مجموع ۸۰۰ تا ۹۰۰ کالری در روز قرار گرفتند.
پس از این مرحله، افرادی که حداقل ۸ درصد از وزن بدن خود را از دست داده بودند، بهصورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. گروه نخست به مدت ۲۴ هفته مکمل حاوی نسخه پاستوریزهشده باکتری Akkermansia muciniphila دریافت کرد و گروه دوم دارونما مصرف کرد.
پژوهشگران در این مطالعه از باکتری زنده استفاده نکردند، بلکه از نسخه پاستوریزه یا غیرفعالشده آن بهره گرفتند. تحقیقات قبلی نشان داده بود که برخی از فواید پروبیوتیکها ممکن است ناشی از اجزای سلولی باکتریها باشد و حتی فرآیند پاستوریزاسیون میتواند اثرات سودمند آنها را تقویت کند.
نتایج نشان داد: شرکتکنندگانی که مکمل Akkermansia muciniphila را دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروه دارونما وزن کمتری را دوباره به دست آوردند.
بهطور میانگین، افراد گروه مکمل حدود ۱.۲ کیلوگرم افزایش وزن داشتند، در حالی که این رقم در گروه دارونما به حدود ۳.۲ کیلوگرم رسید. این یافتهها نشان میدهد که مصرف این مکمل توانسته روند بازگشت وزن را کاهش دهد، هرچند بهطور کامل از آن جلوگیری نکرده است.
همچنین پژوهشگران بهبود برخی شاخصهای قلبی ـ متابولیکی از جمله افزایش حساسیت به انسولین را در گروه دریافتکننده مکمل مشاهده کردند؛ موضوعی که میتواند در کاهش خطر بیماریهای متابولیک اهمیت داشته باشد.
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه نسبتاً کوچک بوده و تنها شش ماه پس از مرحله کاهش وزن شرکتکنندگان را دنبال کرده است. بنابراین هنوز مشخص نیست که این اثرات در بلندمدت نیز ادامه خواهند داشت یا خیر.
علاوه بر این، پاسخ افراد به درمانهای مبتنی بر میکروبیوم یکسان نیست. بررسیها نشان داد افرادی که در ابتدای مطالعه سطح پایینتری از این باکتری را در روده خود داشتند، از نظر شاخصهای متابولیکی سود بیشتری کسب کردند.
متخصصان همچنین یادآور میشوند که شرکتکنندگان علاوه بر دریافت مکمل، از رژیم غذایی کنترلشده و مشاوره مستمر متخصصان تغذیه نیز بهرهمند بودند. بنابراین نباید نقش این باکتری را مستقل از اصلاح سبک زندگی ارزیابی کرد.
نقش تغذیه در افزایش این باکتری
به گفته پژوهشگران، ممکن است بدون مصرف مکمل نیز بتوان سطح Akkermansia muciniphila را در روده افزایش داد. رژیم غذایی نقش مهمی در شکلدهی میکروبیوم روده دارد و مصرف فیبرهای پریبیوتیک میتواند شرایط مناسبی برای رشد این باکتری فراهم کند.
مواد غذایی مانند پیاز، سیر، ترهفرنگی، مارچوبه و غلات کامل از منابع مهم این نوع فیبرها محسوب میشوند. همچنین مواد غذایی سرشار از پلیفنولها مانند انواع توتها و انگور میتوانند به رشد این باکتری مفید کمک کنند.
این پژوهش به شواهد روبهرشد درباره نقش میکروبیوم روده در تنظیم وزن و سلامت متابولیک میافزاید. هرچند هنوز برای توصیه گسترده مکملهای حاوی Akkermansia muciniphila به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما نتایج اولیه نشان میدهد که درمانهای هدفمند مبتنی بر میکروبیوم میتوانند در آینده به ابزاری مؤثر برای حفظ کاهش وزن و پیشگیری از بازگشت چاقی تبدیل شوند.
مترجم: ندا جوادهراتی