پژوهشگران برای نخستینبار نوعی اسپیرولینا تولید کردهاند که حاوی ویتامین B۱۲ فعال و مشابه گوشت گاو است. این دستاورد میتواند با رویکردی پایدار، به حل بحران جهانی کمبود این ویتامین در منابع غذایی جایگزین کمک کند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران برای نخستینبار موفق شدند نوعی اسپیرولینا تولید کنند که ویتامین B۱۲ فعال و قابل استفاده برای بدن انسان را در سطحی مشابه گوشت گاو فراهم میکند؛ دستاوردی که میتواند بحران جهانی کمبود این ویتامین را با رویکردی پایدار متحول کند.
پژوهشگران در مطالعهای تازه از توسعه یک راهکار نوآورانه و پایدار برای مقابله با کمبود جهانی ویتامین B۱۲ خبر دادهاند؛ روشی که میتواند نگاه به تغذیه آینده و منابع غذایی جایگزین را دگرگون کند.
در این تحقیق که در مجله علمی Discover Food منتشر شده گروهی بینالمللی از دانشمندان به سرپرستی آساف تزاچور از دانشگاه Reichman با همکاری پژوهشگرانی از ایسلند، دانمارک و اتریش موفق شدهاند نوعی اصلاحشده از جلبک سبز-آبی اسپیرولینا تولید کنند که قادر است ویتامین B۱۲ فعال و قابل جذب برای بدن انسان و سطحی قابل مقایسه با گوشت گاو را تولید کند.
اسپیرولینا؛ از منبعی ناقص تا تولیدکننده واقعی B۱۲
اسپیرولینا سالها بهعنوان یک منبع غذایی غنی از پروتئین، آهن و اسیدهای آمینه شناخته شده است اما یک ضعف اساسی داشت: نوع ویتامین B۱۲ موجود در آن عمدتا شبهویتامین B۱۲ یا کوبامید است که برای بدن انسان قابل استفاده نیست، اما در نسخه جدید که با عنوان اسپیرولینای کنترلشده فتوسنتزی (PCS) معرفی شده پژوهشگران توانستهاند با استفاده از تنظیم دقیق نور در سیستمهای بسته بیورآکتور، متابولیسم جلبک را تغییر دهند؛ بدون آنکه دستکاری ژنتیکی انجام شود.
نتیجه این فرآیند تولید جلبکی بوده که بیش از ۹۸ درصد ویتامین B۱۲ آن در فرم فعال و زیستدسترس قرار دارد؛ دستاوردی که به گفته پژوهشگران برای نخستین بار در اسپیرولینا گزارش شده است.
بحران جهانی کمبود ویتامین B۱۲
کمبود ویتامین B۱۲ یکی از شایعترین کمبودهای ریزمغذی در جهان است و تخمین زده میشود بیش از یک میلیارد نفر در سطح پایین این ویتامین قرار داشته باشند.
ویتامین B۱۲ برای عملکرد صحیح سیستم عصبی، تولید DNA و ساخت گلبولهای قرمز ضروری است. کمبود شدید آن میتواند به کمخونی، آسیبهای عصبی، اختلال حافظه و حتی مشکلات رشدی در نوزادان منجر شود.
در حال حاضر منابع اصلی این ویتامین محصولات حیوانی مانند گوشت و لبنیات هستند اما تولید گسترده این منابع با پیامدهای زیستمحیطی سنگینی از جمله انتشار گازهای گلخانهای، مصرف بالای آب و زمین و جنگلزدایی همراه است.
راهکاری پایدار با فناوری نور و بیورآکتور
در روش جدید اسپیرولینا در محیطهای بسته و تحت نور مصنوعی کنترلشده رشد داده میشود. این شرایط امکان تنظیم دقیق فرایندهای زیستی جلبک را فراهم کرده و منجر به تولید ویتامین B۱۲ فعال شده است.
بررسیها نشان میدهد میزان ویتامین B۱۲ در این جلبک اصلاحشده حدود ۱.۶۴ میکروگرم در هر ۱۰۰ گرم است؛ رقمی نزدیک به بازه موجود در گوشت گاو (۰.۷ تا ۱.۵ میکروگرم در ۱۰۰ گرم).
نکته مهم دیگر پایداری این فرآیند است؛ نتایج نشان دادهاند که ترکیب ویتامین B۱۲ در این سیستم طی ۹ ماه تولید مداوم ثابت باقی مانده است.
تزاچور در اینباره تاکید کرده است: این یافتهها نشان میدهد اسپیرولینای کنترلشده فتوسنتزی میتواند مقادیر مطلوبی از ویتامین B۱۲ فعال تولید کند و بهعنوان جایگزینی پایدار برای منابع حیوانی عمل کند.
ظرفیت تولید در مقیاس صنعتی
پژوهشگران همچنین سناریوهایی برای تولید صنعتی این جلبک در ایسلند کشوری با منابع گسترده انرژی تجدیدپذیر مانند زمینگرمایی و برق آبی بررسی کردهاند.
در یکی از این سناریوها در صورت استفاده از برق صنعتی موجود، امکان تولید سالانه بیش از ۳۰۶ هزار تن زیستتوده اسپیرولینا وجود دارد. این مقدار میتواند حدود ۴.۵۵ کیلوگرم ویتامین B۱۲ فعال در سال تولید کند.
به نقل از برنا، محققان تصریح کردند، این میزان برای تأمین نیاز روزانه بیش از ۱۳.۸ میلیون کودک ۱ تا ۳ سال کافی است. در سناریوهای گستردهتر، این ظرفیت میتواند نیاز تغذیهای بیش از ۲۶.۵ میلیون کودک خردسال و حتی بیش از ۵۰ میلیون نوزاد را پوشش دهد.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که با بهرهگیری از فناوریهای نوین در کشت جلبکها میتوان راهکاری پایدار، کمهزینه و سازگار با محیطزیست برای مقابله با کمبود جهانی ویتامین B۱۲ ارائه داد؛ راهکاری که در آینده میتواند وابستگی به تولیدات حیوانی را کاهش دهد و نقش مهمی در امنیت غذایی جهانی ایفا کند.