بررسی علمی ساختار سنگهای شمال غربی ایران
سنگ های افیولیتی ناحیه فرومد، در انتهای بخش باختری افیولیت سبزوار، جزیی از افیولیت های حاشیه خردقاره ایران مرکزی هستند. بررسی های صحرایی در این ناحیه نشان از وجود توالی خروجی با سن کرتاسه پسین دارد. این توالی در تورونین پسین سانتونین شامل گدازه های بازالتی بالشی همراه با چرت های رادیولردار است ولی در کنیاسین کامپانین پسین از گدازه های بازالتی بالشی در بخش های زیری، میانی و انواع توف ها در بخش های بالایی تشکیل شده است.
سرشت دوگانه ماگمایی (توله ایتی و کالک آلکالن) گدازه ها و جایگاه آنها در کردارهای زمین ساخت ماگمایی و همچنین تهی شدگی آشکار عنصر Th در گدازه های تورونین پسین سانتونین همگی نشانگر شکل گیری توالی خروجی افیولیتی ناحیه فرومد در محیط فرافرورانش و در حوضه پشت کمان است.
روانه های صفحه ای، برش های هیالوکلاستیک و سنگ آهک های پلاژیک به صورت بین لایه ای فضای میان گدازه ها و توف ها را پر کرده اند. گسترش گدازه های بالشی در مقایسه با روانه های صفحه ای بیشتر است و بیشترآنها فیریک هستند.
غنی شدگی عناصر LILE و تهی شدگی برخی عناصر(HFSE (Ta، Nb ناشی از تمایل گدازه های بالشی ناحیه فرومد به محیط های فرورانش (کمان های جزیره ای) و غنی شدگی متفاوت در عناصر LREE نسبت به عناصر HREE نشان دهنده وجود گوشته ای ناهمگن در تشکیل بازالت های بالشی است. با این وجود سرشت دوگانه ماگمایی (توله ایتی و کالک آلکالن) گدازه ها و جایگاه آنها در کردارهای زمین ساخت ماگمایی و همچنین تهی شدگی آشکار عنصر Th در گدازه های تورونین پسین سانتونین همگی نشانگر شکل گیری توالی خروجی افیولیتی ناحیه فرومد در محیط فرافرورانش و در حوضه پشت کمان است.
شایان ذکر است که نتایج کامل این تحقیقات به عنوان یک مقاله علمی به نگارش درآمده و در فصلنامه علوم زمین منتشر شده است.
منبع: رضا کهنسال، منصور قربانی، سید محمد پورمعافی، مرتضی خلعت بری جعفری، جعفر عمرانی، صدیقه ذوالفقاری، سارا سلیمانی، 1394. زمین شناسی و ژئوشیمی توالی خروجی افیولیتی در ناحیه فرومد، شمال غربی ایران، فصلنامه علوم زمین ، سال بیست و پنجم، شماره 97.