ذخیره واکسن مورد نیاز کشور تا سال ۱۴۰۷
معاون بهداشت وزارت بهداشت ضمن اشاره به تاب‌آوری بالای نظام سلامت در دوران جنگ و ارایه بدون وقفه خدمات بهداشتی، در عین حال گفت: با وجود مشکلاتی که در زمینه حمل‌ونقل و تأمین کالاهای راهبردی سلامت مانند واکسن وجود دارد، تمام واکسن‌های مورد نیاز را تا ابتدای سال ۱۴۰۷ ذخیره و توزیع کرده‌ایم و هیچ کودک ایرانی بدون واکسن نخواهد ماند.
به گزارش سیناپرس، دکتر علیرضا رئیسی در دومین رویداد آسیب‌دیدگان جنگ که امروز (۲۰ آبان) برگزار شد، اظهار کرد: در دوران جنگ نیز مانند سایر بحران‌ها، شاهد اقدامات گسترده‌ای نه تنها در حوزه سلامت بلکه در تمام حوزه‌ها بودیم؛ اقداماتی که دستاوردهای قابل‌تقدیری برای کشور به ارمغان آورده است.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه واقع‌بینی در روایتگری جنگ بسیار اهمیت دارد، گفت: بر این باور هستم، مردم سبب موفقیت شدند؛ مردمی که بسیار قوی و تاب‌آور هستند.
رئیسی با انتقاد از برخی روایت‌های تصویری درباره جنگ تحمیلی هشت‌ساله توضیح داد: دشمن نیروهای قدرتمندی دارد و امکاناتشان نیز به‌مراتب بیشتر از امکانات کشور ما محسوب می‌شود، اما این مردم ایران بودند که در برابر آنها تاب‌آوری کردند و با وجود تمام امکانات و تجهیزات طرف مقابل، ایستادند و همچنان ایستادگی می‌کنند. درباره بازخوانی درس‌آموخته‌های جنگ باید شجاعت و تاب‌آوری مردم را مدنظر قرار دهیم.
رئیسی درباره عملکرد دولت در دوران جنگ، اظهار کرد: دولت، عملکرد بسیار درخشانی در دوران جنگ دارد. فارغ از موضوعاتی مانند گرانی، مردم با کمبود مواد غذایی در دوران جنگ مواجه نشدند؛ در حالی که با مسائلی مانند محاصره و شرایط دشوار روبرو بودیم. همچنین خدمات مختلف از جمله آب، برق و گاز نیز تامین شد. این اقدامات کار کمی نیست و باید در کنار شرایط و فشارهایی که بر کشور تحمیل شد، مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: گاهی اوقات، فراموش می‌کنیم ارتش آمریکا و اسرائیل تنها نیستند و نیروهای دیگری نیز پشت سر آنها قرار دارند. ناوهای آمریکایی پیش از این به هر کشوری نزدیک می‌شدند، صرف حضور آنها می‌توانست موجب تسلیم آن کشور شود؛ اما در جریان این جنگ، ناوهای متعددی را آوردند و بردند، درحالی‌که مردم ایران ایستادگی کردند. تاب‌آوری مردم ایران در مقایسه با تجربه سایر کشورها نیز قابل توجه است؛ به طور مثال، مردم اوکراین در هفته اول جنگ این کشور در مرزها حضور داشتند تا از کشور خارج شوند، اما ما شاهد بازگشت مردم به کشور در دوران جنگ بودیم. مردمی که سال‌ها در خارج از کشور زندگی کرده بودند، در شرایط جنگی به کشور خود بازگشتند. این موضوع از نگاه ما شاید عجیب نباشد، اما از منظر انتظارات جهانی، اتفاقی قابل توجه است.
رئیسی درباره بازدید از مناطق مختلف کشور در دوران جنگ گفت: به عنوان یکی از مسئولان وزارت بهداشت، به بیمارستان‌ها و مناطق مختلف، از جمله مناطقی که مورد اصابت قرار گرفته بودند، سر زدم و به این باور رسیدم که این کشور از بین‌رفتنی نیست. هنگامی که پرستاران و همکاران نظام سلامت را در مناطق مختلف مشاهده کردم، بیش از گذشته به این موضوع ایمان آوردم.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره جزیره خارک در دوران جنگ، اظهار کرد: جزیره خارک به دلیل اهمیت راهبردی، تهدیدهای مکرر شد. حدود ۹۴ درصد نفت کشور از خارک صادر می‌شود و به همین دلیل نیز تهدیدهایی درباره هدف قرار دادن این منطقه مطرح شده بود. در جریان جنگ هشت ساله، حملات به این جزیره افزایش یافت و خارک به تعداد روزهای جنگ بمباران شد.
رئیسی ادامه داد: بخش عمده مردم جزیره تخلیه شده بودند، اما یکی از همکاران ما همچنان در آنجا حضور داشت. در آن زمان ۲۴ مادر باردار در جزیره حضور داشتند که ۲۳ نفر از آنها با قایق و امکانات موجود به مناطق دیگر منتقل شدند و یک مادر باردار نیز به دلیل نظامی بودن همسرش در جزیره ماند. همکار ما به‌تنهایی در مرکز بهداشت حضور داشت و به‌صورت روزانه وضعیت تمام این مادران را پیگیری می‌کرد. زمانی که از مرکز بازدید کردم، دفتر ثبت پیگیری‌های او را دیدم که در آن، وضعیت تک‌تک مادران ثبت شده بود؛ اینکه به کدام منطقه منتقل شده‌اند، مراقبت‌های لازم را دریافت کرده‌اند یا خیر، زایمان کرده‌اند یا نه و آیا نوزادان‌شان واکسیناسیون را انجام داده‌اند یا نه.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه تداوم و پیوستگی خدمات سلامت مهم‌ترین شاخص تاب‌آوری نظام سلامت در شرایط جنگی است، اظهار کرد: هنگامی که هر نظام سلامت در معرض بحران قرار می‌گیرد، پیوستگی و پایداری خدمات در هله نخست در معرض آسیب قرار می‌گیرد؛ موضوعی که اهمیت ویژه‌ای دارد. تمام مسائل نباید به خدمات ارائه شده محدود شود اگرچه اقدامات ارزشمندی به حساب می‌آیند اما باید بدانیم اصل موضوع در لایه‌های زیرین نظام سلامت نهفته است. مهم‌ترین موضوع، تداوم خدمات است؛ به نحوی که هیچ خدمتی و زنجیره‌ای متوقف نشود.
رئیسی ادامه داد: زنجیره ارائه خدمات باید از محل نگهداری واکسن تا بازوی کودکی که واکسن دریافت می‌کند، به‌صورت پیوسته و ایمن برقرار باشد. همچنین این پیوستگی باید از خانه بهداشت و مراقبت از مادر باردار تا اتاق زایمان و انجام زایمان ایمن وجود داشته باشد. زنجیره پیوستگی خدمات، مهم‌ترین شاخص تاب‌آوری نظام سلامت است و باید همواره مورد توجه قرار گیرد.
او درباره تداوم واکسیناسیون در دوران جنگ تصریح کرد: حتی یک مورد واکسیناسیون در سراسر کشور از دست نرفت. در شرایطی که بیش از ۸ میلیون نفر از جمعیت کشور جابه‌جا شدند، شاید کمتر به این موضوع توجه شده باشد که جمعیت قابل‌توجهی به‌صورت ناگهانی به استان‌های شمالی اضافه شد. این افراد نیز به واکسن، مراقبت‌های بهداشتی، خدمات دیالیز و داروهای بیماری‌های مزمن نیاز داشتند، اما هیچ‌یک از خدمات متوقف نشد.
وی ادامه داد: یک میلیون و ۵۰۰ هزار دوز واکسن در دوران جنگ رمضان تزریق شد که با مدت مشابه و استاندارد مورد انتظار وزارت بهداشت برابری می‌کند. این موضوع ناشی از دو مولفه است؛ نخست اینکه همکاران ما به ارائه خدمات ادامه دادند و دوم، سواد و فرهنگ بالای مردم کشور است که برای واکسیناسیون فرزند خود حتی در شرایط جنگی اقدام می‌کنند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت: صرف وجود نیروی انسانی، واکسن و امکانات برای استمرار واکسیناسیون کافی نیست. این احتمال وجود دارد، تمام امکانات فراهم باشد، اما مردم تصور کنند واکسیناسیون در شرایط جنگی اولویت ندارد و از دریافت واکسن صرف‌نظر کنند. این درحالیست که میزان پوشش واکسیناسیون در جنگ‌های منطقه‌ای به کمتر از ۲۰ درصد رسیده است. این در حالی است که پوشش واکسیناسیون در کشورمان بیش از ۹۶ درصد است و همچنین پوشش واکسیناسیون اتباع در کشور ما بیش از ۹۰ درصد است، در حالی که این میزان در کشورهای خودشان حدود ۲۴ تا ۲۵ درصد گزارش شده است.
وی با اشاره به پیامدهای گسترده جنگ بر سلامت مردم اظهار کرد: تجارب گوناگون جنگ‌ها اثبات کرده‌اند که تبعات سلامت جنگ به‌مراتب فراتر از آسیب‌های مستقیم ناشی از مخاصمات و حملات نظامی است. شیوع بیماری‌های واگیر، اختلال در زنجیره تأمین دارو و واکسن، تهدیدهای حاد بهداشت محیط، گسست مراقبت‌های اولیه و افزایش بار بیماری‌های روانی از جمله موضوعاتی هستند که اگر به آنها توجه نشود، می‌توانند فاجعه‌آفرین باشند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با تشبیه نظام بهداشت به قلب انسان توضیح داد: بهداشت مانند قلب است. افرادی که اینجا نشسته‌اند، از صبح تاکنون حتی به این فکر نکرده‌اند که قلب دارند؛ مگر اینکه فردی به بیماری قلبی مبتلا باشد. زمانی که قلب به‌خوبی کار می‌کند، کسی به آن توجه نمی‌کند، اما وقتی فرد دچار تپش قلب، آریتمی یا درد قلبی می‌شود، متوجه وجود آن می‌شود. در حوزه بهداشت نیز همین وضعیت وجود دارد؛ بی‌خبری در حوزه اخبار بهداشت نشان می‌دهد که بهداشت به‌خوبی در حال انجام وظایف خود است.
رئیسی افزود: زمانی که یک ویروس مانند کرونا شیوع پیدا می‌کند و تمام دنیا را درگیر می‌کند، همه به یاد بهداشت می‌افتند، اما زمانی که بیماری‌ها کنترل می‌شوند، کمتر کسی به عملکرد حوزه بهداشت توجه می‌کند. این در حالی است که همکاران ما در سراسر کشور و در ۳۵ هزار مرکز، به‌عنوان مرزبانان سلامت، در حال مقابله با بیماری‌ها هستند و حتی در طول جنگ نیز اجازه ندادند یک اپیدمی رخ دهد.
وی با اشاره به اهمیت خدمات بهداشتی در پیشگیری از بحران‌های ثانویه ناشی از جنگ گفت: به طور مثال، اگر یک منطقه طی دوران جنگ با مشکلات آلودگی آب مواجه شود و یک اپیدمی بیماری‌های گوارشی مانند استفراغ و اسهال شکل بگیرد، بیمارستان‌ها با موجی از بیماران مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، اگر مصدومانی بر اثر جنگ حضور داشته باشند، دیگر تختی برای بستری آنها در بیمارستان‌ها وجود نخواهد داشت. بنابراین، سطح یک خدمات بهداشتی باید این وظیفه را به بهترین شکل انجام دهد؛ موضوعی که در این دوره نیز به‌خوبی محقق شد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه در ایام جنگ بسیاری از بخش‌های خصوصی تعطیل بودند، اظهار کرد: میزان مراجعه به سطح یک خدمات بهداشتی و پزشکان عمومی ما ۳۵ درصد افزایش پیدا کرد و این مراکز همچنان به ارائه خدمت ادامه دادند. حضور مراقبان سلامت و مروجان سلامت، نه‌فقط از نظر فیزیکی و ارائه خدمت، بلکه به‌دلیل ایجاد احساس امنیت در جامعه اهمیت دارد و این موضوع نوعی سرمایه اجتماعی محسوب می‌شود.
رئیسی ادامه داد: مراکز بهداشتی حتی در روزهای تعطیلی که در شرایط عادی قرار داریم، تعطیل می‌شوند؛ اما فعالیت این مراکز متوقف نشد. این میزان از تاب‌آوری و مقاومت در نظام ارائه خدمات سلامت اهمیت زیادی دارد. ۲۲۰ مرکز بهداشتی دچار آسیب شدند، اما در کمتر از ۲۴ ساعت جایگزین شدند. همچنین برای ۳۵۰۰۰ مرکز بهداشتی نیز مراکز معین تعریف کرده بودیم تا در صورت نیاز جایگزین شوند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره تامین واکسن گفت: پیش از شرایط بحرانی، توزیع واکسن در تمام استان‌ها انجام شده بود و مراکز معین تعریف کرده بودیم تا اگر یک مخزن مورد اصابت قرار گرفت سایر استان‌های همجوار بتوانند نیاز واکسن یک استان را تامین کنند.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره استمرار فعالیت سامانه پرونده الکترونیک سلامت تصریح کرد: سامانه حتی برای یک روز نیز قطع نشد و پرونده الکترونیک افراد در دسترس بود. هر زن بارداری که به هر مرکزی در هر نقطه‌ای از کشور مراجعه می‌کرد، پرونده الکترونیک او قابل دسترسی بود و خدمات ارائه‌شده نیز در آن ثبت می‌شد.
وی در پایان اظهار کرد: با وجود تمام مشکلاتی که در زمینه حمل‌ونقل و تأمین کالاهای راهبردی سلامت مانند واکسن وجود دارد، هیچ مشکل و کمبودی از نظر واکسن تا ابتدای سال ۱۴۰۷ نخواهیم داشت. تمام واکسن‌های مورد نیاز را ذخیره و توزیع کرده‌ایم و هیچ کودک ایرانی بدون واکسن نخواهد ماند.
