هانتا ویروس مانند کرونا نیست

این روزها بسیاری از مردم با نگرانی خبر شیوع یک ویروس جدید در  بین مسافران کشتی های تفریحی را دنبال کرده و برای بساری از افراد، خاطرات شیوع کووید-۱۹ زنده شده است. در آن زمان نیز شیوع جدی ویروس در برخی کشتی ها گزارش شد و برای مثال در مارس ۲۰۲۰ کرونا ابتدا در بین مسافران کشتی روبی پرنسس شایع شده و پس از این که کشتی فوق در سیدنی پهلو گرفت، بین مردم جامعه شیوع یافت.

به گزارش سیناپرس، از دید بسیاری از کارشناسان، نگرانی مردم از این بابت که ویروس جدید موسوم به هانتا ممکن است مانند تجربه مرگبار کرونا، باعث ایجاد یک همه گیری جهانی شود، قابل درک است اما مقایسه هانتا ویروس با کووید تا حدی اشتباه است  و اگر چه مقامات بهداشتی حق دارند که با احتیاط کامل واکنش نشان دهند.

اما متخصصان مختلفی از جمله مقامات سازمان بهداشت جهانی ، تأکید می‌کنند که این ویروس ویژگی‌های لازم برای تبدیل شدن به کووید بعدی را ندارد.

ماریا فون کرکوف (Maria van Kerkhove)، مدیر بخش آمادگی در برابر اپیدمی‌ها و همه‌گیری‌ها در سازمان بهداشت جهانی،  روز گذشته در کنفرانس مطبوعاتی درباره این شیوع اظهار داشت. می‌خواهم تاکید کنم این بیماری شبیه کرونا نیست.

گفتنی است تا تاریخ ۲۱ اردیبهشت، مقامات بهداشتی اروپا نه مورد مرتبط با این بیماری را در یک کشتی کروز گزارش کرده‌اند که هفت مورد از ابتلا به ویروس تأیید شده و دو مورد احتمالی و مشکوک هستند و متأسفانه سه مورد نیز فوت گزارش شده است.

هانتاویروس چگونه منتقل می‌شوند؟

هانتاویروس گروهی از ویروس‌ها هستند که معمولاً توسط موش‌ها و سایر جوندگان حمل می‌شوند. انسان‌ها بیشتر از طریق تنفس ذرات ریز آلوده به ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان آلوده، مبتلا می‌شوند. البته انتقال هانتاویروس از طریق تماس مستقیم با جوندگان آلوده نیز امکان‌پذیر است.

خوشبختانه بیشتر گونه های هانتاویروس قادر به انتقال بین انسان‌ها نیستند. در این میان ویروس سویه آندس استثنای این قاعده است. بررسی ها نشان می دهد این ویروس تنها عضو خانواده هانتاویروس است که پس از انتقال اولیه از جوندگان آلوده به انسان، موارد انتقال انسان به انسان در آن به‌طور مستند ثبت شده است  اما در نظر داشته باشید  این موضوع به معنای انتشار آسان بین انسان‌ها نیست.

به گفته کارشناسان، در مورد سویه آندس اگرچه امکان انتقال بیماری از انسان به انسان وجود دارد اما این اتفاق تنها می‌تواند در شرایط تماس نزدیک مانند زندگی در یک خانه، مراقبت از بیماران، تماس‌های جنسی، یا قرارگیری طولانی‌مدت در فضاهای داخلی شلوغ و کم‌هوا رخ دهد.

به این ترتیب شاهد هستیم که این موضوع تفاوت بنیادینی با ویروس «سارس-کوو-۲ عامل ایجاد کووید دارد. سارس-کوو-۲ به‌شدت از طریق هوا و در فواصل دورتر منتقل می‌شود و افراد می‌توانند پیش از آنکه خود متوجه بیماری شوند، دیگران را آلوده کنند. برآوردهای اولیه نشان می‌داد که هر فرد مبتلا به ویروس کرونا، به‌طور متوسط ویروس را به دو نفر یا بیشتر در جمعیت‌هایی که قبلاً با آن آشنا نبوده‌اند، منتقل می‌کرده است.

در این میان اگرچه ویروس آندس می‌تواند انتقال انسان به انسان را ایجاد کند، اما برای این کار نیاز به ترکیبی نادر از شرایط دارد: حضور افراد مبتلا به علائم در فضاهای شلوغ و کم‌هوا و تماس نزدیک و طولانی‌مدت. این دقیقاً همان شرایطی بود که در کشتی های تفریحی رخ داد.

همین تفاوت در پتانسیل انتقال است که باعث می‌شود سارس-کوو-۲ یک همه‌گیری جهانی (پاندمی) ایجاد کند، در حالی که ویروس آندس تنها شیوع‌های محدود و کنترل‌شده در فضاهایی مانند کشتی های تفریحی داشته است.

 علائم و دوره نهفتگی

علائم اولیه عفونت ویروس آندس می‌تواند شبیه بسیاری از بیماری‌های دیگر باشد فرد تجربه عوارضی از جمله تب، سردرد، درد عضلانی، تهوع و خستگی را داشته باشد. در برخی افراد، عفونت می‌تواند به سندرم ریوی هانتاویروس تبدیل شود؛ وضعیتی تهدیدکننده حیات که در آن تنفس دشوار می‌شود. به همین دلیل سازمان بهداشت جهانی به افراد در معرض خطر توصیه می‌کند که علائم خود را تا ۴۲ روز پس از آخرین تماس احتمالی با ویروس زیر نظر بگیرند.

این دوره، حداکثر زمان بین عفونت و ظاهر شدن علائم محسوب می شود اما به معنای مسری بودن فرد برای ۴۲ روز نیست.  این دوره نهفتگی طولانی‌تر، نشان‌دهنده نحوه پیشرفت ویروس آندس در مقایسه با سارس-کوو-۲ است.  علائم کووید معمولاً ظرف چند روز ظاهر می‌شوند زیرا ویروس به سرعت در سیستم تنفسی تکثیر می‌شود اما ویروس آندس به شیوه‌ای متفاوت پیشرفت کرده و نوع حاد بیماری با اختلال در عملکرد رگ‌های خونی و پاسخ‌های التهابی مرتبط است.

در این میان مشکلات تنفسی مرتبط با عارضه سندرم ریوی هانتاویروس، ناشی از تخریب مستقیم بافت ریه توسط ویروس نبوده و ناشی از پاسخ تأخیری سیستم ایمنی بدن است. این واکنش باعث نشت مایع به داخل ریه‌ها و دشوار شدن تنفس می‌شود.

میزان کشندگی و درمان

در ابتدا باید تاکید کرد: نرخ‌ کشندگی بین گونه‌های مختلف هانتاویروس به‌طور قابل توجهی متفاوت است. نوع هانتاویروس اروپایی و آسیایی معمولاً منجر به فوت در کمتر از ۱ تا ۱۵ درصد موارد می‌شوند، در حالی که سندرم ریوی هانتاویروس ناشی از سویه‌های آمریکایی، از جمله ویروس آندس، می‌تواند نرخ کشندگی تا ۵۰ درصد داشته باشد.

در حال حاضر داروی ضدویروس خاصی برای ویروس آندس وجود ندارد. مراقبت‌های بهداشتی برای افراد مبتلا بر نظارت دقیق، حمایت از سیستم تنفسی و مدیریت عوارض قلبی و کلیوی متمرکز بوده و واکسن خاصی نیز برای پیشگیری از ویروس آندس وجود ندارد.

با این حال، خبر خوبی نیز در نحوه سرعت واکنش علمی پس از آغاز این شیوع وجود دارد. آزمایشگاه‌های سوئیسی به سرعت همکاری کردند تا کد ژنتیکی کامل ویروس را از یک بیمار توالی‌یابی کنند و آن را ظرف چند روز در دسترس عموم قرار دادند.

این امر به محققان در سراسر جهان یک مرجع برای مقایسه موارد دیگر ارائه داده و می‌تواند به تأیید سریع‌تر موارد مشکوک کمک کرده و در عین حال به سرویس های بهداشت عمومی اجازه دهد تا شناسایی کنند کدام موارد به این شیوع مرتبط هستند و چه کسانی نیاز به نظارت یا جداسازی دارند.

 در نهایت به یاد داشته باشید ویروس آندس برای افراد مبتلا خطرناک است، اما گزینه مناسبی برای ایجاد همه‌گیری نیست. این ویروس به کندی دوره نهفتگی را طی کرده و معمولاً از طریق تماس نزدیک منتقل می‌شود و انتقال آن زمانی ممکن است که افراد دارای علائم قطعی باشند.

ترجمه: نیروانا محمدحسینی