سالمرگ آمادئو آووگادرو

این عدد، از نام آمادئو آووگادرو، دانشمند، فیزیکدان و شیمیدان ایتالیایی گرفته شده که در ۹ اوت سال ۱۷۷۵ (میلادی) در شهر تورین در کشور ایتالیا به دنیا آمد و درست یک ماه پیش از این که جشن 81 سالگی خود را بگیرد، در ۹ ژوئیه سال ۱۸۵۶ در شهر زادگاهش چشم از جهان فرو بست. آووگادرو آدم عجیبی بود. پدرش کنت فیلیپو آووگادرو وکیلی برجسته و کارمند عالی‌رتبه دربار بود و در سال 1768 سناتور پادشاه فیدمونت شد و در سال 1799 وقتی حکومت، تحت سلطه فرانسه در‌آمد، به مقام ریاست مجلس منصوب شد. مادر آمادئو، آناماریا ورسلونه نیز به تدریس بچه‌های نجبا و درباریان می‌پرداخت. خانواده وی بسیار مذهبی و متعصب به دین کاتولیک بودند و رسم در این خانواده به صورتی بود که فرزند باید راه پدر را ادامه دهد از این رو آمادئو نیز به پیشه پدری را ادامه داد و در سال 1796 در حالی‌که فقط 20 سال داشت توانست در رشته حقوق با نمرات ممتاز از دانشگاه سنت لویی فارغ‌التحصیل شود.

چهار سال بعد نیز مدرک دکترای خود را در رشته قانون‌های کلیسا گرفت و شروع به کار عملی در حقوق کرد. آمادئو در سال 1801 منشی دربار شد و درآمد خوبی داشت اما با وجود موفقیت در رشته حقوق و قضاوت، به رشته علوم تجربی روی آورد و به فلسفه طبیعی هم علاقه نشان داد. به این ترتیب خودش بدون معلم به تحصیل در رشته ریاضی و فیزیک پرداخت. اولین تحقیقات خود را در این زمینه در سال 1803 به کمک برادرش «فلیک» که یک فیزیکدان بود، به طور عملی ارائه داد. وی در سن 33 سالگی به مقام استادی فیزیک کالج سلطنتیه ورچیلی در شمال ایتالیا منصوب شد و در سال 1811 فرضیه معروف مولکولیش را در یک مجله فرانسوی منتشر کرد. تا آن زمان دانشمندان روشهای مختلفی را برای اندازه گیری مولکول های گاز به کار می بردند اما آووگادرو ثابت کرد که تعداد ذرات موجود در واحد حجم کلیه گاز ها در دما و فشار معین مقداری ثابت است که امروزه این فرضیه در شیمی به نام قانون آووگادرو معروف شده است. این مقاله به دست فراموشی سپرده شد اما سال‌ها بعد کانیزارو شیمیدان ایتالیایی، با تلاش نظریه مولکولی آووگادرو را به اثبات رساند و با سرسختی تمام به دفاع از آن پرداخت و به همین دلیل در سال 1891 به دریافت نشان انجمن سلطنتی انگلستان نایل شد اما در این زمان حدود نیم قرن از مرگ آووگادرو می‌گذشت.

فرضیه آووگادرو

آمادئو نظریه گیلو ساک را درباره گازها بررسی و مورد آزمایش قرار داد و نشان داد که حجم‌های برابر از گازهای مختلف در دما و فشار ثابت دارای تعداد مولکول‌های برابر هستند که این فرضیه یا قانون هم‌اکنون قانون آووگادرو نامیده می‌شود.

از آن زمان به بعد تعداد واحدها در یک مول به افتخار آمادئو آووگادرو، عدد آووگادرو نامیده می‌شود. او اولین کسی بود که حالت گازها را برحسب تعداد مولکول‌های واکنش‌دهنده توجیه کرد. عدد آووگادرو با نماد N یا NA نمایش داده می‌شود.

ناگفته نماند که آووگادرو، نظریه‌های زیادی در علم شیمی داشته که توسط افراد سودجو در آن زمان به دست فراموشی سپرده شده و یا به نام دیگر افراد به ثبت رسیده است.

مهرداد نصرتی