درگذشت پیرسیمون لاپلاس

پیرسیمون مارکویس لاپلاس فیزیک‏دان و اخترشناس فرانسوی در 23 مارس 1749م درفرانسه به دنیا آمد. از کودکی لاپلاس چیز مهمی در دست نیست و خودش هم آن را مخفی می ‏کرد. با این حال، از کودکی به ریاضیات علاقه فراوانی داشت و به سرعت در آن پیشرفت کرد. لاپلاس در 18 سالگی عقاید و افکار خود را برای دالامبر، بزرگ‏ترین ریاضی‏دان وقت فرانسه نوشت ولی دالامبر توجهی به آن‏ها نکرد. پس از چندی، لاپلاس با تهیه رساله‏ ای در باب مکانیک بر دالامبر غلبه کرد و به سمت استاد مدرسه نظامی پاریس انتخاب شد. اولین مسئله مورد توجه لاپلاس، دنبال نمودن کار اسحاق نیوتن دانشمند انگلیسی بود. زیرا نیوتن قانون اصلی مکانیک آسمانی را یافته بود و لاپلاس می‏ خواست این قانون را در مورد تمام اجسام منظومه شمسی به کار برد. وی در ابتدا قوانین مکانیک سیارات راتعیین کرد و عنوان کرد که اگرچه وضع سیارات نسبت به خورشید تغییر می‏ کند ولی این تغییرات، تناوبی است. لاپلاس تمام این اکتشافات را تحت عنوان مکانیک آسمانی در 5 جلد منتشر ساخت ولی چون فهم مطالبش برای همه مقدور نبود لذا کتاب شرح دستگاه جهان را با روش آسان‏تری نگاشت. لاپلاس هم‏چنین درباره حرکت ماه، سیارات و ستارگان دنباله‏ دار و جزر و مد دریاها، مطالعه و تحقیقات بسیار انجام داد و نظریه‏ هایى ارائه نمود. براساس نظریه سحابی لاپلاس، سحاب چرخنده بزرگی، مدت زیادی در فضا حرکت می‏ کرده است. به مرور زمان، گازهای فروزانی از آن جدا شده، خورشید و سیارگان را تشکیل داده است و تکه جدا شده از سحاب، کرات مستقل و اقمارشان را به وجود آورده است. نظریه لاپلاس گرچه با مخالفت‏هایى روبرو شد اما سرانجام اعتبار و ارزش خود را به دست آورد. با این حال بیشتر شهرت او به سبب ارائه فرضیه آفرینش و تشکیل جهان و منظومه شمسی است. لاپلاس درباره تشکیل زمین بر این عقیده بود که زمین، میلیون‏ها سال قبل، از ستاره مذاب خورشید جدا شده است. زمین از آن پس در فضای بی‏ پایان به دور خورشید به چرخش درآمد و طی مرور زمان، سرد و سخت گردیده است. هم‏چنین چون بخار اطراف آن را گرفته بود، باران‏های شدیدی باریده است و با پر شدن گودال‏های این سیاره، دریاها پدیدار شدند. لاپلاس در شیمی نیز دست به آزمایش‏هایى زد و به یافته‏ هایى رسید. او ثابت کرد که مقدار حرارت لازم برای تجزیه یک جسمِ مرکب به عناصر سازنده آن، درست معادل حرارتی می ‏باشد که هنگام ترکیب عناصر سازنده و تشکیل جسم مرکب به دست می ‏آید و این کشف، آغاز شیمی حرارتی بود. در فیزیک نیز لاپلاس به اندازه‏ گیری گرماسنجی مربوط به حرارت مخصوص مواد و به فعل و انفعالات شیمیایى و بیان فرمول ظاهراً زائد است، تغییرات یک گاز و به کار بستن آن در تعیین سرعت سیر صوت پرداخته است. لاپلاس علاوه بر نجوم و ریاضیات، استاد بزرگ فیزیک نیز بود و درباره لوله‏ های مویین و انتشار امواج صوتی، مطالعات فراوانی داشت. پیرسیمون لاپلاس سرانجام در پنجم مارس 1827م در 78 سالگی جان سپرد و آخرین حرف او این بود که: آنچه می‏دانیم بسیار ناچیز است و آنچه نمی‏دانیم، عظیم و وسیع است.