کار در شیفتهای شبانه ممکن است بیش از آنچه تصور میشود بر سلامت قلب تأثیر بگذارد؛ یافتههای یک مطالعه جدید نشان میدهد اشتغال مکرر در ساعات شب با تغییراتی در ساختار قلب و برخی شاخصهای عملکردی آن همراه است.
به گزارش سیناپرس، در پژوهشی که بهتازگی در نشریه علمی «European Heart Journal – Cardiovascular Imaging» منتشر شده، دادههای مربوط به ۴۲ هزار و ۶۷۱ نفر از شرکتکنندگان در پایگاه اطلاعاتی زیستی بریتانیا (UK Biobank) مورد بررسی قرار گرفت.
پژوهشگران برای ارزیابی وضعیت قلب شرکتکنندگان از روش تصویربرداری تشدید مغناطیسی قلب (MRI) استفاده کردند. نتایج نشان داد افرادی که بهطور مکرر در شیفت شب فعالیت داشتند، در مقایسه با کارکنان روزکار، بهطور متوسط ضخامت دیواره قلب در این افراد، نسبت به اندازه حفره اصلی پمپاژ خون، بیشتر بود.
در این بررسی، تفاوتهایی در یکی از شاخصهای مربوط به انقباض عضله قلب نیز مشاهده شد؛ با این حال، تفاوت معناداری در کسر جهشی بطن چپ (Ejection Fraction) که یکی از معیارهای مهم سنجش توانایی پمپاژ خون توسط قلب است، میان دو گروه وجود نداشت.
تغییر در نشانگرهای زیستی مرتبط با سلامت قلب
بخش دیگری از این پژوهش به بررسی نشانگرهای زیستی خون اختصاص داشت. یافتهها نشان داد کار مکرر در شیفت شب با کاهش سطح برخی شاخصهای مرتبط با کلسترول خوب (HDL) و اسید چرب امگا ۳ موسوم به DHA همراه است. در مقابل، افزایش برخی نشانگرهای مرتبط با تریگلیسیرید و التهاب نیز در این افراد مشاهده شد.
به گفته پژوهشگران، این یافتهها میتوانند سرنخهایی درباره سازوکارهای احتمالی ارتباط میان کار شبانه و تغییرات قلبی فراهم کنند. اختلال در تنظیم ساعت زیستی بدن، تغییر الگوی خواب و بیداری و برهم خوردن هماهنگی میان فعالیتهای طبیعی بدن و ساعات استراحت، از جمله عواملی هستند که ممکن است در این ارتباط نقش داشته باشند.
کار در ساعات شبانه میتواند ریتم شبانهروزی بدن را مختل کند؛ موضوعی که احتمال دارد بر سوختوساز، فرآیندهای التهابی، تنظیم فشار خون و عملکرد عروق تأثیر بگذارد. با این حال، هنوز مشخص نیست هر یک از این عوامل تا چه اندازه در ایجاد تغییرات مشاهدهشده نقش دارند.
ارتباط مشاهدهشده به معنای ابتلای قطعی به بیماری قلبی نیست
پژوهشگران تأکید میکنند تغییرات شناساییشده در این مطالعه، میانگین تفاوتهای نسبتاً ظریفی در سطح جمعیت بوده و به این معنا نیست که همه افرادی که شبکار هستند، در آینده به بیماری قلبی یا نارسایی قلبی مبتلا خواهند شد.
از سوی دیگر، ماهیت مشاهدهای این پژوهش اجازه نمیدهد رابطه علت و معلولی مستقیمی میان کار در شیفت شب و تغییرات ساختاری قلب اثبات شود. به بیان دیگر، نمیتوان با قطعیت گفت که فعالیت شبانه بهتنهایی عامل ایجاد این تغییرات است.
محققان همچنین به محدودیتهایی در پژوهش اشاره کردهاند؛ از جمله اینکه بخش عمده جمعیت مورد بررسی از داوطلبان سفیدپوست اروپایی تشکیل شده است. بنابراین، تعمیم نتایج به سایر جمعیتها باید با احتیاط انجام شود.
توصیه به مراقبت بیشتر از سلامت قلب در کارکنان شبکار
دکتر مووی لی، از پژوهشگران این مطالعه در دانشگاه ژنگژو چین، با اشاره به نتایج بهدستآمده توصیه میکند افرادی که بهطور منظم در شیفت شب کار میکنند، توجه بیشتری به سلامت قلبیعروقی خود داشته باشند.
پرهیز از مصرف دخانیات، فعالیت بدنی منظم، رعایت الگوی تغذیه سالم، حفظ وزن مناسب، برخورداری از خواب کافی و منظم و کنترل فشار خون، کلسترول و قند خون از جمله اقداماتی است که میتواند به حفظ سلامت قلب این افراد کمک کند.
وی همچنین تأکید کرده است که پزشکان بهتر است سابقه کار در شیفت شب را در بررسی وضعیت شغلی و سبک زندگی بیماران، بهویژه افرادی که عوامل خطر شناختهشده بیماریهای قلبیعروقی را دارند، مدنظر قرار دهند.
به گفته محققان، برای مشخص شدن پیامدهای بلندمدت کار شبانه بر سلامت قلب، انجام مطالعات آیندهنگر و بررسی مکرر وضعیت قلب افراد در طول زمان ضروری است. چنین پژوهشهایی میتوانند مشخص کنند آیا تغییرات مشاهدهشده با افزایش مدت اشتغال در شیفت شب تشدید میشوند و آیا کاهش یا توقف کار شبانه میتواند به بهبود آنها کمک کند یا خیر.
این یافتهها بار دیگر اهمیت توجه به تأثیر شرایط کاری بر سلامت عمومی را نشان میدهد و بر ضرورت در نظر گرفتن کیفیت خواب، نظم ساعت زیستی و سلامت قلبیعروقی در برنامههای ارتقای سلامت کارکنان تأکید میکند.
منبع خبری: News-Medical

