پژوهشگران در یک مطالعه آزمایشی جدید دریافته‌اند که ترکیب لرزش‌های ملایم بدن با کاهش کنترل‌شده فشار خون می‌تواند به خروج برخی پروتئین‌های مرتبط با بیماری آلزایمر از مغز کمک کند؛ روشی متفاوت که ممکن است در آینده زمینه‌ساز توسعه درمان‌های جدید برای پیشگیری یا کند کردن روند بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی شود.
به گزارش سیناپرس، این روش شامل حدود ۳۰ دقیقه قرار گرفتن روی یک تشک لرزان، همراه با مصرف دو نوبت داروی کاهنده فشار خون بود. نتایج اولیه نشان داد این ترکیب می‌تواند سطح برخی پروتئین‌های مرتبط با آلزایمر را در خون افزایش دهد؛ موضوعی که احتمال خروج این مواد از مغز را مطرح می‌کند.
تقلید از سیستم طبیعی پاک‌سازی مغز
مغز انسان سازوکاری طبیعی برای دفع مواد زائد و پروتئین‌های اضافی دارد که بخش مهمی از فعالیت آن هنگام خواب انجام می‌شود. در این فرایند، تغییرات فشار خون و ضربان‌های آهسته جریان مایع در مغز به جابه‌جایی و دفع مواد زائد کمک می‌کنند.با افزایش سن، کارایی این سیستم به‌تدریج کاهش می‌یابد و تجمع برخی پروتئین‌ها در مغز می‌تواند با بیماری‌هایی مانند آلزایمر ارتباط پیدا کند.
پژوهشگران در این مطالعه تلاش کردند با ایجاد لرزش‌های ملایم و کاهش فشار خون، عملکرد این سیستم طبیعی پاک‌سازی را تقویت کنند.
افزایش پروتئین‌های مرتبط با آلزایمر در خون
در این آزمایش، ۲۹ داوطلب سالم در محدوده سنی ۲۷ تا ۶۱ سال شرکت کردند. بررسی نمونه‌های خون آن‌ها پس از انجام مداخله نشان داد میزان دو نوع پروتئین آمیلوئید بتا و همچنین پروتئین GFAP افزایش یافته است.آمیلوئید بتا از پروتئین‌هایی است که تجمع غیرطبیعی آن در مغز با بیماری آلزایمر ارتباط دارد. پروتئین GFAP نیز با سلول‌های پشتیبان مغز موسوم به آستروسیت‌ها مرتبط است.
پژوهشگران این افزایش را نشانه‌ای احتمالی از انتقال و دفع مؤثرتر این پروتئین‌ها از مغز به جریان خون می‌دانند.بااین‌حال، میزان پروتئین تائو که یکی دیگر از عوامل مهم مرتبط با پیشرفت آلزایمر محسوب می‌شود، تغییر قابل‌توجهی نداشت.
بررسی‌های بیشتر نشان داد اثر این روش در شرکت‌کنندگان مسن‌تر و افرادی که کاهش بیشتری در فشار خون داشتند، قوی‌تر بوده است.همچنین تصاویر مغزی نشانه‌هایی از تغییرات جریان خروجی مواد از طریق سیاهرگ‌های بخش پشتی مغز را نشان دادند؛ موضوعی که با وضعیت قرارگیری شرکت‌کنندگان به پشت در طول آزمایش ارتباط داشت.
به گفته پژوهشگران، تغییرات مشاهده‌شده شباهت زیادی به برخی فرایندهای طبیعی پاک‌سازی مغز هنگام خواب داشت.
آیا این روش می‌تواند از آلزایمر جلوگیری کند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان تأکید می‌کنند که این مطالعه هنوز شواهدی مبنی بر پیشگیری از آلزایمر یا بهبود حافظه ارائه نکرده است.شرکت‌کنندگان همگی سالم بودند و هیچ‌یک به زوال عقل مبتلا نبودند. همچنین میزان پروتئین‌ها مستقیماً در بافت مغز اندازه‌گیری نشد و افزایش آن‌ها در خون به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که این مواد حتماً از مغز خارج شده‌اند.
پژوهشگران احتمال دیگری را نیز مطرح کرده‌اند: ممکن است این مداخله علاوه بر تقویت فرایند دفع مواد زائد، به‌طور موقت نفوذپذیری سد خونی ـ مغزی را تغییر داده باشد.گام بعدی، بررسی تأثیر این روش در دوره‌های طولانی‌تر و روی افرادی است که نشانه‌های اولیه اختلال حافظه را تجربه می‌کنند.
به گفته محققان، در صورت تأیید ایمنی و اثربخشی این روش در مطالعات آینده، شاید بتوان از سازوکار طبیعی پاک‌سازی مغز برای توسعه رویکردهای درمانی جدید علیه آلزایمر و سایر بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی استفاده کرد.این پژوهش با همکاری محققان دانشگاه اولو در فنلاند انجام شده و نتایج آن در نشریه علمی Nature Communications منتشر شده است.