نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد بررسی ترکیبات حاصل از فعالیت میکروب‌های روده در خون، ممکن است در شناسایی برخی بیماری‌ها از جمله سرطان روده بزرگ، بیماری سلیاک و چاقی اطلاعات دقیق‌تری نسبت به آزمایش مدفوع فراهم کند.
به گزارش سینا پرس، پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید دریافته‌اند که ترکیبات حاصل از فعالیت میکروب‌های روده در جریان خون می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سلامت دستگاه گوارش و برخی بیماری‌های مرتبط با آن ارائه دهند؛ اطلاعاتی که ممکن است در بررسی نمونه‌های مدفوع به همان وضوح قابل مشاهده نباشند.
این پژوهش که نتایج آن در نشریه علمی QJM: An International Journal of Medicine منتشر شده است، نشان می‌دهد بررسی اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر در خون می‌تواند در تفکیک افراد سالم از مبتلایان به برخی بیماری‌ها عملکرد قابل توجهی داشته باشد.
اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر ترکیباتی هستند که عمدتاً در نتیجه فعالیت باکتری‌های مفید روده و تخمیر مواد غذایی، به‌ویژه فیبر، تولید می‌شوند. استات، بوتیرات و پروپیونات از مهم‌ترین ترکیبات این گروه به شمار می‌روند و در تنظیم سوخت‌وساز، عملکرد سد روده و ارتباط میان میکروبیوم روده و سایر اندام‌های بدن نقش دارند.
مقایسه نمونه‌های خون و مدفوع چه چیزی را نشان داد؟
در این مطالعه، پژوهشگران اطلاعات و نمونه‌های زیستی مربوط به ۱۹۳ نفر را بررسی کردند. این افراد شامل ۳۵ بیمار مبتلا به بیماری سلیاک، ۳۰ بیمار مبتلا به سرطان کولون، ۳۳ فرد مبتلا به چاقی و ۹۵ فرد سالم بودند.
محققان میزان هفت نوع اسید چرب کوتاه‌زنجیر را در نمونه‌های خون و مدفوع شرکت‌کنندگان اندازه‌گیری کردند. سپس با استفاده از روش‌های آماری و الگوریتم‌های یادگیری ماشین، توانایی این ترکیبات را برای تفکیک گروه‌های مختلف ارزیابی کردند.
نتایج نشان داد الگوی این ترکیبات در خون و مدفوع میان گروه‌های مورد بررسی تفاوت دارد، اما این تفاوت‌ها در نمونه‌های خون واضح‌تر بود.
بر اساس نتایج مدل یادگیری ماشین، دقت کلی طبقه‌بندی بیماری‌ها با استفاده از داده‌های خون به حدود ۹۵ درصد رسید؛ در حالی که این میزان برای داده‌های مدفوع حدود ۵۹ درصد بود.
همچنین، ترکیب اطلاعات خون و مدفوع دقت مدل را به حدود ۹۷ درصد افزایش داد؛ افزایشی که نشان می‌دهد هر دو نوع نمونه می‌توانند اطلاعات متفاوت و مکملی در اختیار پژوهشگران قرار دهند.
کدام ترکیبات اهمیت بیشتری داشتند؟
بررسی‌های بیشتر نشان داد برخی اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر، از جمله اسید والریک، پروپیونیک، ایزووالریک و ۲-متیل‌بوتیریک، نقش مهم‌تری در عملکرد مدل تشخیصی مبتنی بر نمونه خون داشتند.
این ترکیبات در تفکیک گروه‌های مختلف بیماری‌ها از افراد سالم مؤثر بودند، هرچند میزان اهمیت هرکدام بسته به نوع بیماری تفاوت داشت.
یکی از نکات مهم مطالعه این بود که الگوی اسیدهای چرب موجود در خون الزاماً از روی ترکیبات اندازه‌گیری‌شده در مدفوع قابل پیش‌بینی نبود. به بیان دیگر، خون و مدفوع هرکدام تصویری متفاوت از فعالیت‌های مرتبط با میکروبیوم روده ارائه می‌کنند.
این تفاوت می‌تواند ناشی از آن باشد که بخشی از اسیدهای چرب تولیدشده در روده پس از جذب وارد جریان خون می‌شوند و در ادامه تحت تأثیر فرایندهای متابولیک بدن قرار می‌گیرند.
آیا آزمایش خون جایگزین آزمایش مدفوع خواهد شد؟
پژوهشگران معتقدند یافته‌های جدید می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه روش‌های تشخیصی مبتنی بر نشانگرهای زیستی خون فراهم کند. با این حال، نتایج فعلی به معنای آماده بودن یک آزمایش خون جدید برای تشخیص قطعی سرطان روده، سلیاک یا چاقی نیست.
یکی از محدودیت‌های مهم این پژوهش، تعداد نسبتاً کم شرکت‌کنندگان و کوچک بودن مجموعه نمونه‌هایی است که برای ارزیابی نهایی مدل یادگیری ماشین استفاده شده‌اند. علاوه بر این، تفاوت‌های جمعیتی و ویژگی‌های بالینی شرکت‌کنندگان ممکن است بر نتایج اثر گذاشته باشد.
برای اطمینان از دقت این روش، لازم است عملکرد آن در مطالعات بزرگ‌تر و مستقل و در جمعیت‌های متنوع‌تر بررسی شود.
در مجموع، این پژوهش نشان می‌دهد خون ممکن است اطلاعاتی درباره فعالیت میکروبی روده و بیماری‌های مرتبط با آن در اختیار پزشکان قرار دهد که بررسی نمونه مدفوع به‌تنهایی قادر به آشکار کردن تمام آنها نباشد. اگر این نتایج در مطالعات آینده تأیید شوند، بررسی اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر خون می‌تواند در کنار روش‌های تشخیصی موجود، به توسعه ابزارهای دقیق‌تر برای ارزیابی سلامت روده کمک کند.