نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد افزودن تستوسترون به درمان هورمونی زنان پس از یائسگی ممکن است تراکم استخوان‌های ستون فقرات را بیش از مصرف استروژن به‌تنهایی افزایش دهد؛ یافته‌ای اولیه که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای بررسی راهکارهای پیشگیری از پوکی استخوان در زنان سالمند بگشاید.
به گزارش سیناپرس، کاهش تراکم استخوان از پیامدهای مهم افزایش سن در زنان است که پس از یائسگی و افت سریع سطح استروژن شدت می‌گیرد. اکنون یافته‌های یک مطالعه جدید نشان می‌دهد تستوسترون، هورمونی که معمولاً با سلامت مردان شناخته می‌شود، ممکن است در کنار استروژن به حفظ سلامت استخوان‌های زنان نیز کمک کند.
این یافته‌ها در نشست سالانه انجمن یائسگی (The Menopause Society) در اکتبر ۲۰۲۶ در سن‌دیگو ارائه شده است، اما هنوز در قالب مقاله‌ای داوری‌شده منتشر نشده و برای تأیید آن به پژوهش‌های بیشتر نیاز است.
افزودن تستوسترون چه تأثیری بر تراکم استخوان دارد؟
در این مطالعه، پیامدهای درمان هورمونی در ۵۱ زن پس از یائسگی بررسی شد. تمام شرکت‌کنندگان در یک بیمارستان خصوصی، هر دو روش درمانی را تجربه کرده بودند: یک دوره درمان با استروژن به‌تنهایی و دوره‌ای دیگر با ترکیب استروژن و تستوسترون. هر دوره دست‌کم یک سال و در اغلب موارد چند سال ادامه داشت.
پژوهشگران با استفاده از اسکن‌های تصویربرداری، تراکم مواد معدنی استخوان شرکت‌کنندگان را در ابتدای بررسی و سپس پس از یک سال از هر نوع درمان اندازه‌گیری کردند. این ارزیابی سه ناحیه را دربر می‌گرفت: ستون فقرات کمری، گردن استخوان ران و مفصل ران.
نتایج نشان داد درمان با استروژن به‌تنهایی توانست تراکم استخوان را در نواحی بررسی‌شده حفظ کند، اما افزایش قابل‌توجهی در آن ایجاد نکرد. در مقابل، درمان ترکیبی استروژن و تستوسترون با افزایش تراکم مواد معدنی استخوان در ستون فقرات کمری همراه بود.
پژوهشگران در نتیجه‌گیری خود مطرح کردند که تستوسترون ممکن است در کنار استروژن، اثری تقویت‌کننده بر استخوان اسفنجی، به‌ویژه در ستون فقرات، داشته باشد.
بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که این افزایش تراکم استخوان تا چه اندازه می‌تواند خطر شکستگی را کاهش دهد؛ موضوعی که یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی موفقیت درمان پوکی استخوان محسوب می‌شود.
استروژن سال‌هاست به‌عنوان یکی از عوامل اصلی حفظ تراکم استخوان در زنان شناخته می‌شود. پس از یائسگی، کاهش سطح این هورمون می‌تواند روند تحلیل استخوان را تسریع کند. به همین دلیل، درمان با استروژن در برخی زنان پس از یائسگی برای کاهش تحلیل استخوان و خطر شکستگی به کار می‌رود.
بااین‌حال، استروژن تنها هورمون مؤثر بر سلامت استخوان نیست. تخمدان‌ها علاوه بر استروژن، تستوسترون نیز تولید می‌کنند و سطح این هورمون هم با افزایش سن کاهش می‌یابد.
شواهد پیشین نیز احتمال ارتباط تستوسترون با تراکم استخوان زنان را مطرح کرده‌اند. برای مثال، یک مطالعه جمعیت‌محور در سال ۲۰۲۲ روی زنان ۴۰ تا ۶۰ ساله در ایالات متحده نشان داد که سطح تستوسترون با تراکم مواد معدنی استخوان در ستون فقرات کمری ارتباط مثبت دارد.
با وجود این شواهد، نقش تستوسترون در سلامت استخوان زنان همچنان به بررسی بیشتری نیاز دارد. شواهد مربوط به تأثیر این هورمون بر استخوان در مردان دارای کمبود تستوسترون، نسبت به شواهد موجود درباره زنان، گسترده‌تر است.
نتایج امیدوارکننده‌اند، اما هنوز برای توصیه درمان زود است
مطالعات دیگری نیز احتمال تأثیر مثبت تستوسترون بر تراکم استخوان زنان را بررسی کرده‌اند. در سال ۲۰۲۳، پژوهشگران دانشگاه موناش استرالیا مطالعه‌ای را برای ارزیابی این موضوع آغاز کردند. در همان سال، نتایج یک مطالعه کوچک نیز نشان داد که تستوسترون به‌تنهایی یا همراه با دوز پایین استروژن می‌تواند تراکم استخوان ستون فقرات و مفصل ران را افزایش دهد.
بااین‌حال، برای مشخص‌شدن اثربخشی و ایمنی این روش، انجام مطالعات بزرگ‌تر با دوره پیگیری طولانی‌تر ضروری است. این مطالعات باید مشخص کنند که آیا افزایش تراکم استخوان در اثر درمان ترکیبی واقعاً به کاهش شکستگی‌ها منجر می‌شود یا خیر.
همچنین، ارزیابی دقیق خطرات و مزایای درمان جایگزینی هورمون ضروری است و تصمیم‌گیری درباره آن باید با درنظرگرفتن شرایط فردی هر بیمار و زیر نظر پزشک انجام شود.
در مجموع، یافته‌های جدید نشان می‌دهد تستوسترون ممکن است نقشی فراتر از تصورات رایج در سلامت زنان داشته باشد. بااین‌حال، نتایج فعلی برای توصیه مصرف تستوسترون به‌منظور پیشگیری از پوکی استخوان در زنان پس از یائسگی کافی نیست و تأیید این کاربرد به شواهد بالینی قوی‌تری نیاز دارد.