بزرگ‌شدن پروستات یکی از مشکلات شایع مردان در سنین بالاتر است که می‌تواند جریان ادرار را مختل کند؛ اما علت دقیق این تغییر هنوز به‌طور کامل مشخص نیست. اکنون پژوهشگران نوعی سلول خاص را در بخشی از پروستات شناسایی کرده‌اند که ممکن است در رشد غیرطبیعی این غده نقش داشته باشد؛ کشفی که می‌تواند مسیر تحقیقات آینده برای درمان این عارضه را تغییر دهد.
به گزارش سیناپرس، بزرگ‌شدن خوش‌خیم پروستات یا هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH) با افزایش تعداد سلول‌های این غده همراه است و برخلاف تصور رایج، صرفاً به دلیل بزرگ‌شدن اندازه سلول‌ها یا تورم بافت ایجاد نمی‌شود. این عارضه به‌ویژه در مردان بالای ۵۰ سال شایع است و در صورت بزرگ‌شدن بخش اطراف مجرای ادرار، می‌تواند باعث کاهش سرعت جریان ادرار، دشواری در دفع و قطع‌و‌وصل‌شدن ادرار شود.
پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا در مطالعه‌ای جدید، نوعی سلول را شناسایی کرده‌اند که در ناحیه‌ای از پروستات موسوم به «ناحیه انتقالی» فراوانی بیشتری دارد؛ همان بخشی که بزرگ‌شدن خوش‌خیم پروستات معمولاً در آن رخ می‌دهد.
سلول‌های خاصی که ممکن است در بزرگ‌شدن پروستات نقش داشته باشند
محققان برای بررسی تفاوت سلول‌های بخش‌های مختلف پروستات، با استفاده از فناوری توالی‌یابی RNA تک‌سلولی، فعالیت ژن‌ها را در نزدیک به ۱۳۰ هزار سلول بررسی کردند. نمونه‌های بافتی از سه ناحیه اصلی پروستات ۱۰ مرد مبتلا به سرطان پروستات تهیه شده بود؛ با این توضیح که بافت‌های مورد بررسی در این مطالعه، غیرسرطانی بودند.
نتایج نشان داد گروهی از سلول‌های پایه‌ای با نشانگر مولکولی WIF1+ در ناحیه انتقالی پروستات فراوان‌تر هستند و ویژگی‌های ژنتیکی و مکانی متفاوتی نسبت به دیگر سلول‌های هم‌خانواده خود دارند. بررسی داده‌های عمومی نیز نشان داد این سلول‌ها در نمونه‌های بافتی دارای بزرگ‌شدگی خوش‌خیم پروستات بیشتر دیده می‌شوند.
برخی ژن‌های فعال در این سلول‌ها به هورمون‌های آندروژنی، از جمله تستوسترون، پاسخ می‌دهند و در مسیرهای پیام‌رسانی مؤثر بر رشد و تکامل پروستات نقش دارند.
پژوهشگران بر این اساس احتمال می‌دهند سلول‌های WIF1+ با تأثیر بر بازآرایی بافت پوششی و بافت پشتیبان پروستات، در شکل‌گیری یا پیشرفت بزرگ‌شدن خوش‌خیم این غده نقش داشته باشند.
سرنخی تازه درباره تفاوت نواحی پروستات
یکی از پرسش‌های قدیمی دانشمندان این است که چرا بزرگ‌شدن خوش‌خیم پروستات عمدتاً در ناحیه انتقالی رخ می‌دهد، در حالی که بخش‌های دیگر این غده کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
یافته‌های جدید احتمال می‌دهد ویژگی‌های مولکولی سلول‌های WIF1+ به ایجاد محیط زیستی متفاوتی در این ناحیه کمک کند. پژوهشگران همچنین این فرضیه را مطرح کرده‌اند که فعالیت این سلول‌ها از طریق تأثیر بر التهاب و مسیر پیام‌رسانی WNT، ممکن است در تفاوت الگوی بروز سرطان پروستات میان نواحی مختلف این غده نیز نقش داشته باشد؛ موضوعی که هنوز به بررسی‌های بیشتری نیاز دارد.
آیا این کشف به درمان‌های جدید منجر می‌شود؟
پژوهشگران تأکید می‌کنند که شناسایی این سلول‌ها هنوز ثابت نمی‌کند آن‌ها مستقیماً عامل بزرگ‌شدن پروستات هستند. برای روشن‌شدن نقش واقعی این سلول‌ها، باید در مطالعات آینده عملکرد آن‌ها و تأثیرشان بر رشد بافت پروستات بررسی شود.
اگر نقش مستقیم سلول‌های WIF1+ در این فرایند تأیید شود، مسیرهای زیستی مرتبط با آن‌ها ممکن است به اهداف تازه‌ای برای تولید داروهای درمان بزرگ‌شدن خوش‌خیم پروستات تبدیل شوند.
این پژوهش در نشریه علمی The Journal of Pathology منتشر شده است.