پژوهشگران دریافتند :سطح مولکولی به نام HAEE در خون افراد مبتلا به آلزایمر به‌طور میانگین حدود ۵۰ درصد کمتر از افراد سالم است؛ یافته‌ای که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه آزمایش خون تشخیصی و بررسی روش‌های درمانی این بیماری باز کند.
به گزارش سیناپرس، تجمع پروتئین آمیلوئید بتا در فضای بین سلول‌های عصبی مغز، یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده بیماری آلزایمر است. پژوهشگران پیش‌تر از شرکت زیست‌فناوری Lifemission و آکادمی علوم روسیه، پپتید HAEE را با هدف جلوگیری از تشکیل این تجمعات توسعه داده بودند. این پپتید با مهار یون‌های روی عمل می‌کند؛ یون‌هایی که احتمال می‌رود در کنار هم قرار گرفتن پروتئین‌های آمیلوئید بتا نقش داشته باشند.
آزمایش‌های قبلی روی موش‌ها نشان داده بود که این پپتید می‌تواند تعداد پلاک‌های آمیلوئید بتا را در مغز کاهش دهد. در پژوهش جدید، محققان هنگام توسعه روشی برای اندازه‌گیری HAEE در خون و بررسی شرایط لازم برای ورود به مراحل کارآزمایی بالینی، به وجود طبیعی این مولکول در بدن انسان پی بردند.
کاهش HAEE در خون چه معنایی دارد؟
یافته‌های پژوهش که در مجله علمی PNAS Nexus منتشر شده است، نشان می‌دهد سطح HAEE در خون افراد مبتلا به آلزایمر به‌طور قابل‌توجهی کمتر از افراد سالم است. این تفاوت احتمال استفاده از این پپتید به‌عنوان یک نشانگر زیستی خونی برای کمک به تشخیص بیماری را مطرح می‌کند.
بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که کاهش سطح این مولکول ناشی از تولید کمتر آن در بدن است یا اینکه در جریان فرایندهای مرتبط با بیماری، سریع‌تر مصرف می‌شود. پژوهشگران تأکید دارند که برای روشن شدن رابطه دقیق HAEE با آلزایمر و سازوکار اثرگذاری آن، مطالعات بیشتری لازم است.
از آنجا که تجمعات آمیلوئید بتا ممکن است سال‌ها پیش از بروز برخی علائم آلزایمر شکل بگیرند، بررسی امکان استفاده از HAEE برای شناسایی زودهنگام بیماری نیز اهمیت دارد؛ اما مطالعه حاضر تنها افراد دارای تشخیص بالینی آلزایمر را بررسی کرده و توانایی این مولکول برای شناسایی بیماری پیش از ظهور علائم هنوز مشخص نشده است.
تشخیص آلزایمر در این مطالعه بر اساس ارزیابی‌های بالینی انجام شده و از تصویربرداری مغزی یا آزمایش‌های نشانگرهای زیستی برای تأیید تشخیص استفاده نشده است؛ بنابراین، احتمال دارد برخی از بیماران به انواع دیگری از زوال عقل مبتلا بوده باشند. همچنین، تفاوت‌هایی در سن افراد گروه بیمار و گروه سالم وجود داشته که می‌تواند بر نتایج اثر گذاشته باشد. سطح HAEE نیز ارتباط معناداری با شدت بیماری نشان نداد.
از سوی دیگر، این پژوهش با حمایت مالی شرکت Lifemission انجام شده است؛ شرکتی که مالک پتنت‌های مرتبط با استفاده از HAEE برای آزمایش خون آلزایمر است و دو نفر از پژوهشگران مطالعه نیز با آن ارتباط دارند. در نظر گرفتن این موضوع در ارزیابی مستقل نتایج اهمیت دارد.
پژوهشگران معتقدند HAEE ممکن است در آینده دو کاربرد متفاوت داشته باشد: استفاده از سطح پایین آن در خون به‌عنوان یک نشانگر زیستی احتمالی برای کمک به تشخیص آلزایمر و بررسی شکل مصنوعی این پپتید به‌عنوان گزینه‌ای برای توسعه درمان‌های تعدیل‌کننده روند بیماری.
با وجود این، یافته‌های فعلی به معنای دستیابی به درمان قطعی یا اثبات توانایی این مولکول در تشخیص زودهنگام آلزایمر نیست و تأیید کاربردهای تشخیصی و درمانی آن به پژوهش‌های تکمیلی نیاز دارد.