بعضی افراد وقتی صبح از خواب بیدار می‌شوند، به‌ویژه اطراف چشم‌ها، صورت پف‌کرده‌ای دارند اما چند ساعت بعد این حالت برطرف می‌شود. ممکن است بسیاری از افراد از خود بپرسند آیا این ورم نشانه بیماری است یا واکنشی طبیعی به خواب شبانه؟ در بسیاری از موارد، پاسخ به نحوه جابه‌جایی مایعات بدن در هنگام خواب مربوط می‌شود، اما همیشه هم نباید تورم صورت را طبیعی دانست.
به گزارش سیناپرس، یکی از دلایل شایع پف صبحگاهی صورت، تجمع موقت مایع در بافت‌های صورت است. هنگامی که در طول روز ایستاده یا نشسته‌ایم، جاذبه بر توزیع مایعات بدن اثر می‌گذارد. اما هنگام خواب، بدن برای چند ساعت در وضعیت افقی قرار دارد و همین تغییر وضعیت می‌تواند باعث جابه‌جایی مایعات و افزایش نسبی آن در بافت‌های صورت، به‌خصوص اطراف چشم‌ها، شود.
محققان طی یک مطالعه که در آزمایشگاه‌های علوم زیستی شرکت Kao در ژاپن روی ۳۸ فرد سالم انجام شد، ضخامت پوست صورت را در ساعات صبح و بعدازظهر بررسی کردند. پژوهشگران در این تحقیقات مشاهده کردند که ضخامت پوست در بخش‌هایی از صورت در صبح بیشتر بود و این تغییر را تا حدی با جابه‌جایی مایعات پوستی و اثر جاذبه مرتبط دانستند. آنها همچنین گزارش کردند که تورم صورت در صبح می‌تواند در اثر وضعیت بدن هنگام خواب ایجاد شود.
به همین دلیل، اگر فردی صبح‌ها کمی پف اطراف چشم یا صورت داشته باشد و این حالت پس از چند ساعت برطرف شود، در بسیاری از موارد موضوع نگران‌کننده‌ای نیست. کلینیک کلیولند نیز پف خفیف صورت هنگام بیدار شدن را که ظرف چند ساعت برطرف می‌شود، از مواردی می‌داند که اغلب می‌تواند ناشی از احتباس طبیعی مایع در طول شب باشد.
نمک، خواب و آلرژی چه نقشی دارند؟
باید توجه داشت که به طور طبیعی آنچه شب قبل خورده‌ایم می‌تواند روی ظاهر صورت در صبح اثر بگذارد. مصرف زیاد سدیم می‌تواند باعث حبس شدن آب در بدن شود و در نتیجه، پف صورت و به‌خصوص ناحیه اطراف چشم‌ها بیشتر دیده شود. کلینیک کلیولند و کلینیک مایو هر دو مصرف غذای شور را از عوامل تشدیدکننده احتباس مایعات و پف اطراف چشم می‌دانند.
به همین دلیل ممکن است فرد پس از یک وعده غذایی بسیار شور در شب، صبح روز بعد احساس کند صورتش پف‌کرده‌تر از معمول است. این افزایش وزن یا تورم در چنین شرایطی لزوماً به معنای افزایش چربی بدن نیست؛ بخش قابل توجهی از آن می‌تواند مربوط به آب بدن باشد.
به گفته محققان، خواب نیز اهمیت زیادی در رخ دادن این پدیده دارد. کمبود خواب یا خواب با کیفیت نامناسب می‌تواند ظاهر پف‌آلود اطراف چشم‌ها را تشدید کند. از سوی دیگر، آلرژی‌های محیطی نیز ممکن است باعث تورم یا پف اطراف چشم شوند. گرده گیاهان، گردوغبار و شوره حیوانات خانگی از جمله موادی هستند که می‌توانند در محیط خواب فرد وجود داشته باشند. دستورالعمل کلینیک کلیولند در این رابطه توضیح می‌دهد که در برخی افراد، تماس مداوم با این مواد در طول شب باعث می‌شود علائم آلرژی هنگام صبح بیشتر به چشم بیاید.
بنابراین پف صبحگاهی می‌تواند حاصل ترکیبی از عوامل همچون وضعیت افقی بدن هنگام خواب، جابه‌جایی مایعات، مصرف زیاد نمک، کیفیت خواب و آلرژی‌ها باشد.
با در نظر داشتن موارد فوق الذکر باید توجه داشت اگر تورم صورت شدید، مداوم، یک‌طرفه یا رو به افزایش باشد، موضوع متفاوت است. بیماری‌های کلیوی، برخی بیماری‌های تیروئید، بیماری‌های قلبی یا کبدی، برخی داروها و واکنش‌های آلرژیک می‌توانند موجب ادم یا تورم شوند و مراکز پزشکی این بیماری‌ها را در میان علل احتمالی ادم قرار می‌دهند.
از سوی دیگر تورم ناگهانی لب‌ها، زبان، دهان یا گلو، به‌خصوص اگر با دشواری تنفس همراه باشد، می‌تواند نشانه آنژیوادم یا یک واکنش آلرژیک شدید باشد و نیازمند رسیدگی فوری پزشکی است. سرویس سلامت ملی بریتانیا چنین شرایطی را یک وضعیت اورژانسی می‌داند.
در نتیجه، قائل بودن تفاوت میان «پف صبحگاهی» و «تورم غیرطبیعی» صورت، اهمیت زیادی دارد. پف خفیفی که پس از بیدار شدن ایجاد می‌شود و با گذشت چند ساعت کاهش پیدا می‌کند، اغلب با تغییرات طبیعی مایعات بدن، خواب یا عوامل غذایی ارتباط دارد. اما تورمی که باقی می‌ماند، مرتب تکرار می‌شود یا با علائم دیگری مانند درد، تب، تنگی نفس، خارش شدید یا تورم سایر قسمت‌های بدن همراه است، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
به همین دلیلطبیعی است که صورت بعضی افراد صبح‌ها کمی ورم می‌کند، زیرا در ساعات خواب وضعیت بدن تغییر کرده و مایعات می‌توانند موقتاً در بافت‌های صورت تجمع پیدا کنند. مصرف غذای شور، خواب نامناسب و آلرژی نیز می‌توانند این پف را بیشتر کنند. بنابراین هر ورم صبحگاهی نشانه بیماری نیست؛ اما تورم مداوم، شدید یا ناگهانی را نباید صرفاً به خواب نسبت داد.
گزارش: فاطمه کردی