تحقیقات جدید پژوهشگران نشان می‌دهد صدای انسان می‌تواند نشانه‌ای از پیری مغز و زوال عقل باشد. مدل‌های رایانه‌ای با تحلیل گفتار، سن افراد را تخمین می‌زنند و فاصله این تخمین با سن واقعی، در بیماران مبتلا به آلزایمر و زوال عقل پیشانی-گیجگاهی بزرگ‌تر است. این یافته‌ها امکان استفاده از صدا به‌عنوان نشانگر زیستی کم‌هزینه را مطرح می‌کنند.
به گزارش سیناپرس، محققان در مطالعات جدید خود دریافتند صداهای افراد مبتلا به زوال عقل ممکن است برای رایانه قدیمی‌تر از سن واقعی‌شان به نظر برسند. در مطالعه‌ای روی نزدیک به سه هزار فرد اسپانیایی‌زبان، نرم‌افزار تنها بر اساس گفتار سن هر فرد را حدس زد و این حدس‌ها در بیماران مبتلا به بیماری آلزایمر یا زوال عقل پیشانی-گیجگاهی بیش از سن واقعی آن ها بود.
پژوهشگران این ابزار را ساعت گفتاری نامیده و تفاوت میان حدس رایانه و سن واقعی را شکاف سنی گفتاری می‌خوانند. شکاف مثبت به معنای صدای قدیمی‌تر از سن واقعی و شکاف منفی به معنای صدای جوان‌تر است. بزرگسالان سالم کمترین شکاف‌ها را داشتند و بزرگ‌ترین شکاف متعلق به شکل زبانی زوال عقل پیشانی-گیجگاهی بود که عمدتاً به گفتار و زبان آسیب می‌رساند. لازم به ذکر است این شکاف‌ها با تصاویر مغزی، پروتئین خونی مرتبط با آلزایمر و نشانه‌های پیری در دی‌ان‌ای نیز همخوانی داشت و نشان می‌داد گفتار ردپای پیری مغز و بدن را حمل می‌کند. با این حال، همه شرکت‌کنندگان در یک مقطع زمانی ارزیابی شدند و تشخیص‌ها از پیش مشخص بود؛ بنابراین مطالعه نمی‌تواند بگوید آیا صدا می‌تواند پیش از آغاز زوال عقل هشدار دهد یا نه.
به گفته محققان، شرکت‌کنندگان در این مطالعه از کشورهای مختلف آرژانتین، شیلی، مکزیک، پرو و کلمبیا بودند و در مجموع دو هزار و نهصد و بیست و هشت نفر از طریق شبکه پژوهشی زوال عقل آمریکای لاتین جذب شدند. حدود نیمی از آنان (هزار و پانصد و چهار نفر) از نظر شناختی سالم بودند. بقیه شامل هزار و شصت و هشت بیمار آلزایمر، سیصد و سی و دو بیمار زوال عقل پیشانی-گیجگاهی و بیست و چهار نفر با اختلال شناختی خفیف بودند. از میان بیماران زوال عقل پیشانی-گیجگاهی، هفتاد و هفت نفر شکل زبانی و دویست و پنجاه و پنج نفر شکل‌های رفتاری یا حرکتی داشتند.
دو سوم شرکت‌کنندگان زن و میانگین سنی شصت و پنج سال بود. گفتار در هفت تکلیف زیر نظر عصب‌روان‌شناسان در اتاق‌های آرام ضبط شد: توصیف یک کارتون کوتاه، نام‌بردن واژه‌هایی با حرف مشخص، فهرست‌کردن حیوانات و سبزیجات، و بازگویی یک داستان کوتاه بلافاصله و پس از بیست تا سی دقیقه. نرم‌افزار بیش از هفتصد اندازه‌گیری از هر ضبط استخراج کرد، از جمله سرعت گفتار، زیروبمی، واژگان، لحن عاطفی و میزان سخن‌گفتن. سپس مدل رایانه‌ای آموخت از این الگوها سن را حدس بزند. این ساعت تقریبی بود و به‌طور میانگین حدود نه سال خطا داشت. سرعت گفتار و حجم سخن حدس‌ها را جوان‌تر و زیروبمی و لحن عاطفی آن‌ها را قدیمی‌تر می‌کرد.
یافته های این مطالعه تصریح کرد که شکاف‌ها در شکل‌های رفتاری یا حرکتی زوال عقل پیشانی-گیجگاهی از آلزایمر بزرگ‌تر بود و اختلال شناختی خفیف نیز از بزرگسالان سالم پیشی گرفت، هرچند تعداد این گروه کم بود. نتایج پس از کنترل سن، جنسیت، تحصیلات و کشور پایدار ماند و وقتی مدل روی چهار کشور آموزش دید و روی کشور پنجم آزمایش شد نیز بر همان اساس قابل مشاهده بود هر چند شرایط زندگی نیز در این نتایج نقش داشت و پژوهشگران دریافتند شرکت‌کنندگانی که با شرایط اجتماعی سخت‌تر از جمله تحصیلات کمتر، ناامنی غذایی، فشار مالی و دسترسی محدود به مراقبت‌های بهداشتی روبه‌رو بودند، شکاف‌های بزرگ‌تری داشتند. این الگو در بزرگسالان سالم و بیماران آلزایمری نیز دیده شد، اما در سایر گروه‌ها نه. البته مطالعه نمی‌تواند نشان دهد که سختی‌ها باعث تفاوت‌های گفتاری شده‌اند؛ تنها پیوند آن‌ها را ثبت کرده است.
شرح کامل این پژوهش و نتایج به دست آمده از آن در آخرین شماره مجله تخصصی ساینس ادونسز (Science Advances) منتشر شده و در اختیار محققان قرار دارد.
مترجم: میتراسادات میرفیضی