رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با بیان اینکه الگوی مشکلات سلامت دانشآموزان در حال تغییر است، گفت: روند بروز مشکلات جسمانی در دانشآموزان را نمیتوان صرفا با یک شاخص یا یک مطالعه مقطعی قضاوت کرد؛ بلکه وزارت بهداشت آن را از طریق مجموعهای از دادههای حاصل از ارزیابیهای سلامت، غربالگریهای دورهای، مراجعات و نظام ارجاع بررسی میکند.
به گزارش سیناپرس، دکتر رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت در گفتوگویی خبری درباره ارزیابیهای دورهای سلامت دانشآموزان اظهار کرد: یکی از اقدامات اداره سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس که با هماهنگی وزارت آموزش وپرورش در دست اجرا است، نظام مراقبت سلامت گروه سنی ۵ تا ۱۸ سال است که در قالب خدمات بهداشتی برنامهریزی میشود. این فرایند به منظور ممانعت از وقوع مشکلات بهداشتی، شناسایی مشکلات و انجام به موقع اقدامات اولیه و مدیریت آنها برنامهریزی شده که با انجام معاینات دورهای در پایههای تحصیلی انجام میشود.
سنجش سلامت نوآموزان
او در ادامه درباره سنجش سلامت نوآموزان توضیح داد: بدو ورود به مدرسه (سنجش سلامت نو آموزان بدو ورود به دوره ابتدایی و پیش دبستانی)، در قالب «طرح سنجش سلامت جسمانی و آمادگی تحصیلی نوآموزان بدو ورود به مدرسه» با همکاری سازمان آموزشوپرورش استثنایی و پایه چهارم و پایه اول دوره متوسطه اول و پایه اول دوره متوسطه دوم با همکاری دفتر سلامت و تندرستی آموزش وپرورش انجام میشود.
ارزیابی وضعیت دانشآموزان پایههای چهارم، هفتم و دهم
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت درباره ارزیابی پایههای چهارم، هفتم و دهم گفت: معاینات در دو سطح غیرپزشک و پزشک و بر اساس بستههای خدمات گروه سنی هدف، ویژه پزشک و غیرپزشک انجام میشود. خدمات غیرپزشک شامل، ارزیابی مقدماتی فرد از نظر وضعیت واکسیناسیون، رشد (قد و نمایه توده بدنی BMI)، بینایی، شنوایی، پوست و مو (شپش و گال)، دهان و دندان، سل و آسم، سلامت روان، فشارخون، رفتارهای پرخطر (تغذیه نامناسب، کم تحرکی، در معرض مواد دخانی بودن، مصرف مواد دخانی، سوء مصرف مواد، خشونت)، ارائه خدمات اولیه در فوریتها (شامل سوختگی، گزش جانوران زهردار و سایر آسیبهای محیطی، احیای پایه قلبی- عروقی و آموزش بهداشت فردی، تغذیه مناسب و تغذیه دوران بلوغ، فعالیت فیزیکی، پیشگیری از حوادث ترافیکی، توصیههای ایمنی، دوران بلوغ و بهداشت دوران بلوغ) و آموزشهای موردی بر اساس ابتلای فرد به بیماری است.
سعیدی درباره خدمات پزشکی نیز گفت: این خدمات شامل بررسی از نظر سابقه بیماری، عادت در خانواده، شناسایی افراد مبتلا به بیماریهای نیازمند مراقبت ویژه (مانند دیابت، صرع، آسم، بیماری قلبی عروقی، سل، هموفیلی، تالاسمی) بررسی قد و نمایه توده بدنی BMI، واکسیناسیون، بررسی مخاطات از نظر آنمی و هپاتیت، معاینه چشم و گوش، پوست و مو، تیروئید، ریه و قلب و عروق، فشارخون، معاینات اسکلتی _ عضلانی، شکم، ادراری تناسلی، روند بلوغ، روانپزشکی، رفتارهای پرخطر (مصرف مواد دخانی، سوء مصرف مواد)، است.
این پزشک توضیح داد: از دیگر اقدامات، آموزشهای سلامت باروری بلوغ و در دانش آموزان دختر پایه اول متوسطه اول در سطح کشور است که به منظور افزایش سطح آگاهی، نگرش و عملکرد گروه سنی ۱۰ تا ۱۸ سال پیرامون بهداشت بلوغ و باروری از بعد جسمانی، روانی، اجتماعی و معنوی در مدارس و در مراکز جامع سلامت برای گروه هدف دانش آموزی و والدین و اولیا مدارس ارائه میشود.
مشکلات جسمانی دانشآموزان را نمیتوان با یک شاخص قضاوت کرد
سعیدی درباره روند مشکلات جسمانی دانشآموزان اظهار کرد: روند بروز مشکلات جسمانی در دانشآموزان را نمیتوان صرفا با یک شاخص یا یک مطالعه مقطعی قضاوت کرد؛ بلکه وزارت بهداشت آن را از طریق مجموعهای از دادههای حاصل از ارزیابیهای سلامت، غربالگریهای دورهای، مراجعات و نظام ارجاع بررسی میکند. این پایشها امکان شناسایی زودهنگام مشکلات و بررسی تغییرات آنها در گروههای سنی و پایههای مختلف تحصیلی را فراهم میکند.
تغییر الگوی مشکلات سلامت دانشآموزان
این متخصص بیماریهای کودکان درباره الگوی مشکلات سلامت دانشآموزان توضیح داد: طی سالهای اخیر، الگوی مشکلات سلامت دانشآموزان نیز در حال تغییر است و در کنار بیماریهای عفونی و مشکلات کلاسیک دوران کودکی، عواملی مانند کمتحرکی، اضافهوزن و چاقی، اختلالات اسکلتی ـ عضلانی و وضعیت نامناسب قامتی، مشکلات بینایی و شنوایی، پوسیدگی دندان و برخی عوامل خطر مرتبط با سبک زندگی اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. بنابراین، رویکرد وزارت بهداشت، حرکت از درمانمحوری به سمت پیشگیری، شناسایی زودهنگام، مداخله و پیگیری است.
غربالگری جهت شناسایی بیماریها
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت ادامه داد: نکته مهم این است که هر مورد شناساییشده در غربالگری به معنای بیماری قطعی نیست؛ بلکه دانشآموز در صورت وجود یافته غیرطبیعی، وارد فرآیند ارجاع و بررسی تخصصی میشود. به همین دلیل، برای ارزیابی دقیق روند، باید نتایج غربالگری در پایههای مختلف تحصیلی، دادههای نظام ارجاع و مطالعات ملی مانند طرحهای پایش سلامت دانشآموزان در کنار یکدیگر تحلیل شوند.
نتایج بررسی وضعیت فعالیت بدنی دانشآموزان
این فوقتخصص نوزادان درباره اختلالات شایع در میان دانشآموزان ایرانی گفت: اختلالات وزنی و چاقی، کمتحرکی، مشکلات بینایی، سلامت دهان و دندان و اختلالات اسکلتیـعضلانی از محورهای مهم سلامت جسمانی هستند و در کنار آنها باید سلامت روان و اختلالات رفتاری نیز مورد توجه قرار گیرند. «مطالعه کاسپین ۵» طی سال ۲۰۱۵ در ۳۰ استان و روی ۱۴٬۴۰۰ دانشآموز ۷ تا ۱۸ ساله انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد ۲۰.۸ درصد دانشآموزان اضافهوزن یا چاقی داشتند و ۲۱.۱ درصد نیز چاقی شکمی داشتند. همچنین مطالعه «ملی کاسپین ۴» روی بیش از ۱۳هزار دانشآموز ۶ تا ۱۸ ساله نشان داد تنها ۱۸ درصد حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه گزارش کردهاند؛ مطالعه دیگری از همین طرح، ۳۴.۱۱ درصد فعالیت بدنی پایین را گزارش کرده است.
پراکندگی جغرافیایی مشکلات سلامت دانشآموزان در کشور یکسان نیست
او با بیان اینکه پراکندگی جغرافیایی مشکلات سلامت دانشآموزان در کشور یکسان نیست، تصریح کرد: شدت و نوع مشکلات بین استانها و حتی مناطق شهری و روستایی متفاوت است. این تفاوت معمولا تحت تأثیر عواملی مانند الگوی تغذیه، وضعیت اقتصادی_اجتماعی، میزان فعالیت بدنی، شهرنشینی، شرایط اقلیمی، دسترسی به خدمات سلامت، آلودگی هوا و آب و امکانات ورزشی و آموزشی قرار دارد.
ضرورت توجه به ویژگیهای منطقهای برای حل مشکلات دانشآموزان
رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت توضیح داد: مطالعات ملی نشان میدهد شیوع و نوع برخی عوامل خطر و اختلالات سلامت، متاثر از شرایط جغرافیایی، اقلیمی، اجتماعی_اقتصادی، سبک زندگی، شهرنشینی و دسترسی به خدمات سلامت در مناطق مختلف، متفاوت است. به همین دلیل، سیاستگذاری در حوزه سلامت دانشآموزان نمیتواند کاملا یکسان و بدون توجه به ویژگیهای منطقهای انجام شود.
سعیدی با بیان اینکه رویکرد وزارت بهداشت مبتنی بر پایش منطقهای و شناسایی مناطق پرخطر است، گفت: منظور این است که ضمن اجرای بستههای پایه سلامت برای تمام دانشآموزان، شدت و نوع مداخلات در استانها و مناطق دارای بار بیشتر، متناسب با نیاز آنها تنظیم میشود. بهعبارت دیگر، عدالت در سلامت دانشآموزان به معنای ارائه خدمات یکسان نیست، بلکه به معنای ارائه خدمات متناسب با میزان نیاز و خطر در هر منطقه است.
روند افزایشی چاقی در میان نوجوانان ایرانی
به نقل از ایسنا، او با بیان اینکه میزان اضافهوزن و چاقی در میان نوجوانان رو به افزایش است، توضیح داد: براساس آخرین گزارش اداره بهبود تغذیه معاونت بهداشت، شیوع اضافه وزن و چاقی در نوجوانان رو به افزایش است؛ به نحوی که شیوع اضافه وزن و چاقی در نوجوانان از ۱۴.۹۳ در سال ۱۴۰۱ به ۱۶.۵۸ در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است. همچنین این میزان در سال ۱۴۰۳ به ۱۹.۵ افزایش یافته است.
وضعیت میانه ید ادرار در دانشآموزان
او با بیان اینکه وضعیت مصرف ید در میان دانشآموزان آذربایجانغربی مطلوب نیست، گفت: بر اساس آخرین بررسی کشوری در سال ۱۴۰۲، میانگین ید ادرار دانشآموزان به غیر از آذربایجانغربی مطلوب بوده است. استاندارد ید ادارار بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ و کل کشور ۱۳۳ است اما استان آذربایجانغربی ۸۹ بوده است و براین اساس مداخلات مورد لزوم انجام میشود.