بررسی تازه دولت بریتانیا نشان میدهد: ۵۱ درصد کسبوکارهای فعال در صنایع خلاق این کشور از هوش مصنوعی استفاده میکنند؛ رقمی که از نرخ استفاده از AI در میان کل کسبوکارهای بریتانیا بالاتر است و نشان میدهد فناوریهای هوش مصنوعی با سرعت قابلتوجهی در حال ورود به مدلهای تولید، مدیریت و ارائه خدمات در اقتصاد خلاق هستند.
به گزارش سیناپرس، هوش مصنوعی در سالهای اخیر از یک فناوری آزمایشی به یکی از ابزارهای مورد توجه صنایع خلاق تبدیل شده است؛ از طراحی و مد و بازیهای ویدئویی گرفته تا فیلم، انیمیشن، موسیقی و هنرهای تجسمی. اکنون دادههای رسمی بریتانیا تصویری روشنتر از میزان نفوذ این فناوری در این بخش ارائه میدهد.
بر اساس گزارش AI Adoption Plan: Creative Industries دولت بریتانیا، ۵۱ درصد کسبوکارهای صنایع خلاق در این کشور از هوش مصنوعی استفاده میکنند؛ در حالی که میانگین استفاده از AI در میان کل کسبوکارهای بریتانیا ۳۳ درصد است.
این تفاوت نشان میدهد :صنایع خلاق از جمله بخشهایی هستند که با سرعت بیشتری در حال آزمودن ظرفیتهای هوش مصنوعیاند؛ هرچند میزان استفاده از این فناوری در شاخههای مختلف صنایع خلاق یکسان نیست.
استفاده از AI؛ از پشتصحنه تا فرآیند تولید
بخش قابلتوجهی از استفاده فعلی از هوش مصنوعی در صنایع خلاق به فعالیتهایی مربوط میشود که مستقیماً در معرض مخاطب قرار ندارند. اتوماسیون فعالیتهای اداری، تحلیل داده، برنامهریزی، پیشبینی هزینه و برخی فرآیندهای تولید و پستولید از جمله کاربردهایی هستند که کسبوکارها به سمت آنها رفتهاند.
در عین حال، استفاده از AI در فرآیند اصلی خلق اثر نیز در حال گسترش است؛ موضوعی که پرسشهای تازهای درباره نقش انسان، کیفیت خروجی، مالکیت فکری و آینده مشاغل خلاق ایجاد کرده است.
گزارش دولت بریتانیا تأکید میکند که یکی از رویکردهای قابل توجه در صنایع خلاق، استفاده از AI برای تقویت توانایی انسان است، نه الزاماً جایگزینی نیروی انسانی. در این مدل، فناوری میتواند بخشی از فعالیتهای تکراری و زمانبر را برعهده بگیرد و زمان بیشتری برای ایدهپردازی و تصمیمگیری خلاقانه در اختیار متخصصان قرار دهد.
انیمیشن و بازی؛ نمونههایی از کاربرد عملی
یکی از نمونههای مورد اشاره در گزارش، استفاده استودیو Aardman Animation از ابزارهای هوش مصنوعی در برخی فرآیندهای پستولید است. این فناوری برای شناسایی و اصلاح برخی فریمهای مشکلدار مورد استفاده قرار گرفته و در فرآیند مورد نظر توانسته بخش قابل توجهی از کار را انجام دهد.
در صنعت بازی نیز نمونهای مشابه دیده میشود. در بازسازی نسخه 4K بازی Broken Sword، از AI برای ارتقای تصاویر قدیمی استفاده شده است؛ با این حال در مواردی که خروجی فناوری کیفیت لازم را نداشته، اصلاح انسانی همچنان ضروری بوده است.
این نمونهها نشان میدهند: در بسیاری از کاربردهای فعلی، AI بیشتر نقش ابزار کمکی دارد تا جایگزین کامل نیروی خلاق.
فاصله میان بخشهای مختلف صنایع خلاق
دادههای بریتانیا همچنین نشان میدهد پذیرش AI در شاخههای مختلف صنایع خلاق با سرعت یکسانی انجام نمیشود.
بر اساس این گزارش، میزان استفاده از AI در حوزه IT، نرمافزار و خدمات کامپیوتری ۶۰ درصد بوده است. این رقم در طراحی و مد طراحیشده به ۵۳ درصد، در فیلم، تلویزیون، ویدئو و عکاسی به ۴۴ درصد و در موسیقی، هنرهای نمایشی و هنرهای تجسمی به ۲۲ درصد رسیده است.
اندازه کسبوکار نیز در میزان پذیرش فناوری تأثیر دارد. شرکتهای بزرگتر معمولاً منابع بیشتری برای سرمایهگذاری، آموزش کارکنان و آزمایش ابزارهای جدید دارند؛ در مقابل، کسبوکارهای کوچکتر و فریلنسرها با موانعی مانند هزینه، کمبود مهارت و محدودیت زمانی مواجهاند.
مالکیت فکری و اعتماد؛ چالش اصلی
گسترش AI در صنایع خلاق، همزمان با فرصتهای جدید، پرسشهای جدی درباره حقوق مؤلف و مالکیت فکری را نیز مطرح کرده است.
استفاده از آثار موجود برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی، تولید محتوای مشابه آثار انسانی، بازتولید صدا و تصویر افراد و نحوه شناسایی محتوای تولیدشده با AI از جمله موضوعاتی است که سیاستگذاران و فعالان صنایع خلاق با آن مواجهاند.
بر اساس گزارش دولت بریتانیا، نگرانی درباره ایمنی و شفافیت محصولات AI در میان کسبوکارهای خلاق بیشتر از میانگین کل اقتصاد گزارش شده است.
از همین رو، موضوعاتی مانند Digital Replicas، شفافیت درباره محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی و افزایش کنترل صاحبان آثار بر نحوه استفاده از محتوای آنها، به بخشی از بحث سیاستگذاری این حوزه تبدیل شده است.
آینده اقتصاد خلاق؛ همکاری انسان و ماشین
ورود هوش مصنوعی به صنایع خلاق را نمیتوان صرفاً به مسئله کاهش هزینه یا افزایش سرعت تولید محدود کرد. آنچه در حال شکلگیری است، تغییر در شیوه کار، مهارتهای مورد نیاز و حتی مدلهای کسبوکار صنایع خلاق است.
تجربه بریتانیا نشان میدهد بخشی از آینده این صنایع احتمالاً در نقطه تلاقی خلاقیت انسانی و فناوری شکل خواهد گرفت؛ جایی که ابزارهای هوش مصنوعی فعالیتهای تکراری را سادهتر میکنند و نیروی انسانی بیشتر بر ایده، روایت، طراحی و تصمیمگیری خلاقانه تمرکز میکند.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی برای صنایع فرهنگی و خلاق دیگر صرفاً «پذیرش یا عدم پذیرش هوش مصنوعی» نیست؛ بلکه این است که چگونه میتوان از این فناوری به شکلی استفاده کرد که ضمن حفظ حقوق و ارزش آثار فرهنگی، ظرفیتهای تازهای برای نوآوری، اشتغال و توسعه اقتصاد خلاق ایجاد شود.