وقتی سرطان یک کودک سهساله پس از چند دوره شیمیدرمانی، جراحی و بازگشت دوباره بیماری به ریهها، همچنان ادامه پیدا میکند، گزینههای درمانی بسیار محدود میشوند. اما در یک گزارش پزشکی تازه، پزشکان توانستهاند با استفاده از نوعی سلول ایمنی مهندسیشده، سرطان کبد این کودک را پس از تنها دو نوبت درمان آزمایشی به مرحلهای برسانند که در اسکنهای پیگیری اثری از بیماری فعال دیده نشود.
به گزارش سیناپرس، این مورد که در New England Journal of Medicine گزارش شده، مربوط به یک پسر سهساله مبتلا به هپاتوبلاستوما، نوعی سرطان بدخیم کبد در کودکان، است. بیماری در زمان تشخیص، توموری بزرگ در لوب چپ کبد ایجاد کرده بود که اندازه آن حدود ۱۱.۲ در ۹.۶ در ۷.۱ سانتیمتر بود. سرطان همچنین به ریهها گسترش یافته و شواهدی از احتمال درگیری استخوانها نیز وجود داشت.
وقتی درمانهای معمول کافی نبودند
کودک ابتدا سه دوره شیمیدرمانی را پشت سر گذاشت و تومور اصلی کبد نیز با جراحی برداشته شد. پزشکان همچنین در دو عمل جداگانه، تومورهای ایجادشده در ریهها را خارج کردند.با وجود این اقدامات، سرطان دوباره بازگشت و تومور جدیدی در ریه ظاهر شد. در این مرحله، کودک وارد مطالعهای بالینی به نام CARE شد؛ مطالعهای که یکی از نخستین آزمایشهای انسانی برای بررسی نوع جدیدی از درمان CAR-T است.
سلولهای ایمنی برای شکار سرطان بازطراحی شدند
درمان CAR-T بر پایه استفاده از سلولهای T خود بیمار است. این سلولها در آزمایشگاه از نظر ژنتیکی تغییر داده میشوند تا بتوانند یک هدف مشخص روی سلولهای سرطانی را شناسایی کرده و به آن حمله کنند.
در این مطالعه، سلولهای T کودک برای شناسایی پروتئینی به نام گلیپیکان-۳ (GPC3) مهندسی شدند؛ پروتئینی که در بسیاری از سلولهای سرطان کبد حضور بالایی دارد.
پژوهشگران همچنین سلولهای درمانی را بهگونهای طراحی کردند که دو پروتئین ایمنی، یعنی اینترلوکین-۱۵ و اینترلوکین-۲۱، تولید کنند. هدف از این تغییر، افزایش ماندگاری سلولهای CAR-T و تقویت توانایی آنها برای مقابله با تومور بود.
کودک دو نوبت از این درمان را دریافت کرد. پس از نخستین تزریق، کاهش اندازه تومورها و افت سطح آلفافیتوپروتئین در خون مشاهده شد؛ پروتئینی که میتواند نشانهای از فعالیت تومور باشد.هشت هفته بعد، دوز دوم درمان تزریق شد. اسکنهای بعدی نشان دادند که دیگر نشانهای از سرطان باقی نمانده است و تنها مقداری بافت اسکار مشاهده میشد. در پیگیری ۱۲ماهه نیز کودک همچنان بدون نشانهای از بیماری گزارش شد.
یک موفقیت مهم، اما هنوز درمان قطعی نیست
اهمیت این گزارش در آن است که CAR-T تاکنون بیشترین موفقیت خود را در سرطانهای خون نشان داده و درمان تومورهای جامد، مانند بسیاری از سرطانهای کبد، بسیار دشوارتر بوده است. این مورد نشان میدهد که هدفگیری دقیق پروتئینهای موجود روی سلولهای تومور میتواند مسیر تازهای برای استفاده از CAR-T در سرطانهای جامد ایجاد کند.
با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که این تنها یک مورد از یک بیمار در یک مطالعه اولیه است. بنابراین نمیتوان بر اساس این نتیجه گفت این درمان برای همه کودکان مبتلا به سرطان کبد مؤثر یا ایمن خواهد بود.
آزمایشهای بیشتری در مطالعه CARE و همچنین یک کارآزمایی مشابه در حال انجام است تا مشخص شود این روش در بیماران بیشتری چه میزان اثربخشی و ایمنی دارد.
فعلاً آنچه این پرونده نشان میدهد، یک موفقیت چشمگیر و امیدوارکننده برای ایمونوتراپی سرطانهای جامد است؛ موفقیتی که میتواند مسیر تحقیقات آینده برای استفاده از سلولهای ایمنی مهندسیشده علیه تومورهای مقاوم به درمان را هموارتر کند.
مترجم:امیربابایی