پژوهشگران آمریکایی آنتیبادیهای جدیدی طراحی کردهاند که میتواند ویروس اپشتینبار (EBV) را پیش از ورود به سلولهای ایمنی مهار کند؛ رویکردی که در آزمایشهای انجامشده روی موشها توانست از عفونت با این ویروس جلوگیری کند و میتواند در آینده به محافظت از افراد در معرض عوارض جدی EBV کمک کند.
به گزارش سیناپرس، ویروس اپشتینبار یکی از شایعترین ویروسهای انسانی در جهان است و برآورد میشود حدود ۹۵ درصد بزرگسالان به آن آلوده باشند. این ویروس در بسیاری از افراد علائم مشخصی ایجاد نمیکند، اما پس از ورود به بدن میتواند برای تمام عمر در آن باقی بماند.
EBV علاوه بر ایجاد بیماریهایی مانند مونونوکلئوز عفونی، با برخی سرطانها، بیماری اماس و شماری دیگر از عوارض جدی سلامت مرتبط دانسته شده است. این ویروس پس از عفونت اولیه میتواند در بدن به حالت نهفته باقی بماند و در شرایط خاص، بهویژه در افراد دارای سیستم ایمنی تضعیفشده، دوباره فعال شود.
در پژوهش جدید، دانشمندان مرکز تحقیقات سرطان فرد هاچینسون و دانشگاه واشنگتن در آمریکا، آنتیبادیهایی را هدفگیری کردند که به دو پروتئین سطحی ویروس EBV یعنی gp350 و gp42 متصل میشوند. این پروتئینها در فرایندی نقش دارند که ویروس از طریق آن به سلولهای B، یکی از انواع سلولهای سفید خون و بخش مهمی از سیستم ایمنی، دسترسی پیدا میکند.
محققان با استفاده از موشهایی که برای تولید آنتیبادیهای ژنتیکی مشابه انسان پرورش داده شده بودند، توانستند ۱۰ آنتیبادی جدید شناسایی کنند؛ دو آنتیبادی علیه gp350 و هشت آنتیبادی علیه gp42 ساخته شد.
در آزمایشهای حیوانی، یکی از این آنتیبادیها توانست از موشهای دارای سیستم ایمنی مشابه انسان در برابر عفونت EBV محافظت کند. پژوهشگران میگویند این یافته میتواند مسیر تازهای برای توسعه روشهای پیشگیری یا درمان عوارض ناشی از این ویروس فراهم کند.
اهمیت این یافته برای افرادی که تحت پیوند عضو یا مغز استخوان قرار میگیرند بیشتر است. داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی که برای جلوگیری از پسزدن پیوند استفاده میشوند، میتوانند خطر عوارض ناشی از EBV را افزایش دهند.
یکی از نگرانیهای مهم در این گروه، اختلالات لنفوپرولیفراتیو پس از پیوند (PTLD) است؛ وضعیتی که در آن تکثیر کنترلنشده لنفوسیتها، بهویژه سلولهای B، میتواند به بیماریهای تهدیدکننده زندگی و حتی سرطان منجر شود.
پژوهشگران امیدوارند آنتیبادیهای جدید در آینده بتوانند از تکثیر و انتشار EBV در چنین شرایطی جلوگیری کنند. با این حال، این یافته هنوز در مرحله پیشبالینی قرار دارد و برای مشخص شدن ایمنی و اثربخشی آن در انسان، باید مطالعات بیشتری انجام شود.
گام بعدی این پژوهش، بررسی ایمنی این آنتیبادیها و حرکت به سمت آزمایشهای بالینی انسانی خواهد بود. همزمان، گروههای پژوهشی دیگری نیز در حال توسعه واکسنهایی برای مقابله با ویروس اپشتینبار هستند.
این پژوهش در نشریه Cell Reports Medicine منتشر شده است.
مترجم:ندا جوادهراتی