پژوهشگران دریافتند: یک جانور میکروسکوپی به نام روتیفر چرخدار (Adineta vaga) میتواند آسیبهای شدید واردشده به کروموزومهای خود بر اثر پرتوهای یونیزان را به نسلهای بعد منتقل کند و این آسیبها را بهتدریج طی چند نسل ترمیم کند.
به گزارش سیناپرس به نقل از ScienceAlert، دانشمندان پس از قرار دادن این روتیفرها در معرض دوزهای بالای پرتو پروتون، متوجه شدند برخی قطعات شکسته کروموزومها پیش از ترمیم کامل، در نسلهای بعدی باقی میمانند. بررسیهای ژنتیکی نشان داد این قطعات در طول نسلهای متوالی بهتدریج بازسازی میشوند.
در بالاترین دوز آزمایششده، هر کروموزوم این جانور میتوانست به حدود ۳۰ تا ۵۰ قطعه شکسته شود. پژوهشگران معتقدند ساختار ویژه کروموزومهای روتیفر که به آن هولوسنتریک گفته میشود، به قطعات شکسته اجازه میدهد حتی پس از شکستگی نیز در تقسیم سلولی حفظ و به نسل بعد منتقل شوند.
این جانور همچنین از نسخه سالم کروموزوم مشابه بهعنوان الگویی برای بازسازی DNA آسیبدیده استفاده میکند. پژوهشگران این سازوکار را BIHER یا «ترمیم گسترش همولوگ ناشی از شکست» نامیدهاند.
نکته مهم این است که مقاومت روتیفر در برابر پرتوها احتمالاً مستقیماً برای مقابله با تشعشعات تکامل نیافته است. این جانور در محیطهای مرطوب مانند خزهها و گلسنگها زندگی میکند و میتواند برای مدت طولانی کاملاً خشک شود. خشکی شدید نیز میتواند آسیبهایی مشابه پرتوهای یونیزان، از جمله شکستگی دو رشته DNA، ایجاد کند.
پژوهشگران امیدوارند مطالعه این سازوکار به درک بهتر ترمیم آسیبهای شدید کروموزومی کمک کند. نتایج این پژوهش در نشریه Science Advances منتشر شده است.
مترجم:مهگل غفاری