یک مطالعه ژنتیکی گسترده در آمریکا و بریتانیا نشان میدهد دیابت نوع ۱ ممکن است یک بیماری واحد نباشد و دستکم دو زیرگونه با سازوکارهای زیستی متفاوت داشته باشد؛ یافتهای که میتواند در آینده به طراحی درمانهای شخصیسازیشدهتر برای بیماران کمک کند.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران در نخستین مطالعه گسترده ژنومی که بیماران دیابت نوع ۱ را بر اساس دو الگوی ژنتیکی HLA-DR3 و HLA-DR4 بررسی کرد، اطلاعات ژنتیکی ۹ هزار و ۹۱۱ بیمار مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۱۴ هزار و ۱۵۷ فرد سالم را تحلیل کردند. نتایج در مجله Diabetologia منتشر شده است.
هر دو الگوی HLA-DR3 و HLA-DR4 با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ ارتباط دارند، اما پژوهشگران دریافتند که تفاوتهای ژنتیکی میان این دو گروه آنقدر قابل توجه است که احتمال وجود دو زیرگونه متمایز از بیماری را مطرح میکند.
این تفاوت فقط در ژنتیک خلاصه نمیشود. در افراد دارای الگوی HLA-DR3، نقش سلولهای ایمنی موسوم به ماستسلها که در التهاب و واکنشهای ایمنی نقش دارند، پررنگتر بود. در مقابل، در افراد دارای HLA-DR4، شواهد بیشتری از نقش سلولهای T به دست آمد؛ سلولهایی که میتوانند به سلولهای بتای تولیدکننده انسولین در لوزالمعده حمله کنند.
به گفته پژوهشگران، این یافتهها نشان میدهد دیابت نوع ۱ در زمینههای ژنتیکی DR3 و DR4 ممکن است از نظر سازوکار بیماری، دو شکل متفاوت داشته باشد؛ حتی اگر در نهایت هر دو به تخریب سلولهای بتای پانکراس و بروز دیابت منجر شوند.
اهمیت این کشف در آینده درمان است. اگر مسیر ایجاد بیماری در افراد مختلف متفاوت باشد، ممکن است یک درمان واحد برای همه بیماران بهترین گزینه نباشد و بتوان بر اساس زمینه ژنتیکی و سازوکار غالب بیماری، درمان یا روش پیشگیری مناسبتری انتخاب کرد.
پژوهشگران همچنین پیشنهاد کردهاند که در مطالعات آینده، بیماران دارای HLA-DR3 و HLA-DR4 جداگانه بررسی شوند و روند پیشرفت بیماری، تشکیل پادتنهای خودایمنی و عوامل محیطی نیز در آنها با دقت بیشتری دنبال شود.
با این حال، نتایج فعلی هنوز به معنای رسمی شدن دو نوع مستقل دیابت نوع ۱ نیست و برای تأیید این زیرگونهها و مشخص شدن پیامدهای درمانی آنها، به مطالعات بیشتری نیاز است.
مترجم:مهگل غفاری