پژوهشگران در مطالعهای تازه دریافتهاند: قلب پس از وقوع سکته میتواند با استفاده از مویرگهای خونی، مسیرهای جدیدی برای رساندن خون به بافت آسیبدیده ایجاد کند؛ کشفی که میتواند راه را برای درمانهای مؤثرتر و کاهش آسیبهای ناشی از سکته قلبی هموار کند.
به گزارش سیناپرس، سکته قلبی زمانی رخ میدهد که یکی از عروق کرونری مسدود شده و جریان خون و اکسیژنرسانی به بخشی از عضله قلب قطع میشود. اگرچه قلب پس از این آسیب سازوکارهای طبیعی مختلفی را برای جبران کاهش جریان خون فعال میکند، اما این فرایندها معمولاً به اندازه کافی سریع یا مؤثر نیستند.
اکنون تیمی از پژوهشگران دانشگاه آکادمی علوم چین در مطالعهای جدید نشان دادهاند که مویرگهای بسیار کوچک قلب نقش مهمی در ایجاد یک سیستم طبیعی «بایپس» ایفا میکنند.
بر اساس نتایج این تحقیق که در نشریه Science منتشر شده است، سلولهای پوشاننده مویرگها پس از آسیب قلبی تلاش میکنند ساختار خود را تغییر داده و به رگهایی شبیه شریان تبدیل شوند. این فرایند میتواند مسیرهای تازهای برای عبور خون در اطراف بخش آسیبدیده ایجاد کند.
پژوهشگران با استفاده از روشهای پیشرفته ردیابی سلولی، این فرایند را در مدلهای حیوانی مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان داد برخلاف تصور قبلی، بخش عمده تلاش برای تغییر مسیر جریان خون توسط سلولهای موجود در مویرگهای کوچک انجام میشود، نه شریانهای بزرگتر.
این مویرگها در واقع با تغییر تدریجی ساختار خود، تلاش میکنند به رگهایی شبیه شریان تبدیل شوند؛ سازوکاری که شباهت زیادی به فرایند رشد عروق کرونری در مراحل اولیه رشد قلب دارد.
در مرحله بعد، پژوهشگران بررسی کردند که آیا میتوان این سیستم طبیعی ترمیم را تقویت کرد یا خیر. آنها روی پروتئینی به نام VEGF-A تمرکز کردند که در رشد عروق خونی نقش دارد.
نتایج آزمایشها روی موشها نشان داد: تجویز کوتاهمدت و کنترلشده VEGF-A میتواند قدرت این مسیرهای بایپس طبیعی را افزایش دهد. حیواناتی که این درمان را دریافت کردند، جریان خون بهتری در اطراف ناحیه آسیبدیده داشتند، اسکار یا جای زخم کوچکتری در قلب آنها ایجاد شد و عملکرد قلبشان نیز بهبود یافت.
این یافتهها میتواند چشمانداز تازهای برای درمان بیماریهای ایسکمیک قلبی و کاهش آسیبهای بلندمدت ناشی از سکته قلبی ایجاد کند.
البته پژوهشگران تأکید میکنند: این نتایج فعلاً از آزمایشهای انجامشده روی موشها به دست آمده و برای مشخص شدن نحوه عملکرد این سازوکار در انسان و تبدیل آن به یک روش درمانی، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
با این حال، کشف سازوکار طبیعی ایجاد مسیرهای بایپس در قلب، میتواند به توسعه داروها و درمانهایی منجر شود که پس از سکته قلبی، فرایند ترمیم طبیعی بدن را تقویت کرده و با افزایش خونرسانی، میزان آسیب به عضله قلب را کاهش دهند. نتایج این پژوهش در نشریه Science منتشر شده است.
مترجم:مهگل غفاری