یک بررسی علمی جدید نشان میدهد: برخی رویدادها و بیماریهای مرتبط با سلامت باروری زنان، از عوارض بارداری و یائسگی گرفته تا اندومتریوز و اختلالات تخمدانی، میتوانند سالها پیش از بروز بیماریهای قلبی، نشانههایی از افزایش خطر این بیماریها را آشکار کنند؛ موضوعی که ضرورت پیوند میان مراقبتهای زنان و سلامت قلب را پررنگتر کرده است.
به گزارش سیناپرس، بیماریهای قلبی و عروقی همچنان یکی از مهمترین علل مرگومیر در میان زنان در سراسر جهان به شمار میروند. اگرچه عواملی مانند فشار خون بالا، دیابت، سیگار کشیدن و کلسترول بالا در هر دو جنس خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش میدهند، زنان با مجموعهای از عوامل خطر اختصاصی نیز روبهرو هستند که میتواند با سلامت باروری و سابقه زنانگی آنها مرتبط باشد.
نتایج یک مقاله مروری جدید که در نشریه Maturitas منتشر شده، نشان میدهد توجه به سابقه باروری و بیماریهای زنان میتواند اطلاعات مهمی درباره خطر آینده بیماریهای قلبی و عروقی در اختیار پزشکان قرار دهد.
بارداری؛ یک آزمون طبیعی برای سلامت قلب
پژوهشگران معتقدند : بارداری را میتوان نوعی «آزمون فشار طبیعی» برای دستگاه قلبی و عروقی دانست. بدن زنان در این دوره با تغییرات گستردهای روبهرو میشود و برخی عوارض بارداری ممکن است نشاندهنده آسیبپذیری بیشتر سیستم قلبی و عروقی باشند.
بر اساس مطالعات پیشین، ابتلا به پرهاکلامپسی، فشار خون بارداری، زایمان زودرس و دیابت بارداری با افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی در سالهای بعد ارتباط دارد.این بدان معنا نیست که هر زنی که چنین تجربهای داشته، حتماً در آینده به بیماری قلبی مبتلا خواهد شد، اما این شرایط میتوانند بهعنوان نشانههای هشداردهنده برای انجام ارزیابیهای دقیقتر در نظر گرفته شوند.
بیماریهای زنان و خطر قلبی
بررسی جدید به چند بیماری و وضعیت دیگر نیز اشاره میکند که با افزایش خطر بیماریهای قلبی ارتباط دارند.برای مثال، سندرم تخمدان پلیکیستیک که با اختلالات هورمونی و مشکلات متابولیکی همراه است، میتواند با افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی مرتبط باشد. یک فراتحلیل با مشارکت بیش از یک میلیون زن نیز افزایش خطر بیماریهای قلبی را در افراد مبتلا به این اختلال نشان داده است.
اندومتریوز نیز یکی دیگر از بیماریهایی است که به نظر میرسد با سلامت قلب ارتباط دارد. این بیماری مزمن که حدود ۱۰ درصد از زنان در سنین باروری را درگیر میکند، با التهاب و برخی تغییرات در رگهای خونی همراه است و شواهدی از ارتباط آن با افزایش خطر سکته مغزی و حمله قلبی گزارش شده است.همچنین زنانی که دچار میگرن همراه با «اورا» هستند، با خطر بالاتر سکته مغزی ایسکمیک و حمله قلبی مواجهاند.
یائسگی، یک فرصت مهم برای بررسی سلامت قلب
یائسگی نیز یکی از دورههای مهم زندگی زنان برای ارزیابی سلامت قلب و عروق به شمار میرود. پژوهشها نشان دادهاند:زنانی که پیش از ۴۵ سالگی یائسه میشوند، با خطر بالاتری از بیماریهای قلبی و عروقی روبهرو هستند.
این ارتباط بهویژه در زنانی که یائسگی بسیار زودرس را تجربه میکنند یا به دلیل برداشتن تخمدانها وارد یائسگی شدهاند، بیشتر دیده شده است.برخی پژوهشها همچنین نشان میدهند: گرگرفتگیهای شدید یا مکرر ممکن است با افزایش خطر قلبی و عروقی ارتباط داشته باشند.
به گفته پژوهشگران، دوران پیشیائسگی و یائسگی میتواند فرصت مناسبی برای ارزیابی عوامل خطر قلبی باشد؛ زیرا زنان در این دوره معمولاً برای دریافت مراقبتهای مرتبط با سلامت باروری به پزشک مراجعه میکنند و همزمان احتمال بروز عوامل خطر قلبی نیز افزایش مییابد.
تشخیص عوامل خطر در مراجعه به پزشک زنان
در یکی از برنامههای بررسیشده در این مقاله، زنانی که برای درمان مشکلاتی مانند نارسایی زودرس تخمدان، پیشیائسگی و یائسگی به یک بیمارستان در پاریس مراجعه کرده بودند، تحت ارزیابی سلامت قلب و عروق نیز قرار گرفتند.در میان ۱۹۷ زن شرکتکننده، ۳۴ درصد بهتازگی به فشار خون بالا، دیابت یا اختلال چربی خون مبتلا تشخیص داده شدند. همچنین بیش از نیمی از زنانی که پیشتر مبتلا به فشار خون بالا یا اختلال چربی خون بودند، نیاز به اصلاح درمان خود داشتند.
در مجموع، ۵۸ درصد از این زنان یا با یک عامل خطر مهم قلبی جدید تشخیص داده شدند یا نیاز به تغییر در درمان پیشین خود داشتند؛ در حالی که هیچکدام سابقه یک رویداد مهم قلبی و عروقی نداشتند.
هشدارهایی که نباید نادیده گرفته شوند
یک برنامه دیگر در مرکز مراقبت از یائسگی در تولوز فرانسه نیز نشان داد ۷۰ درصد از بیش از هزار زن ۴۵ تا ۶۰ ساله، دستکم یک عامل خطر قلبی و عروقی داشتند و ۳۵ درصد نیز با دو عامل خطر یا بیشتر روبهرو بودند.همچنین در برنامهای دیگر که با یک واحد سیار در مناطق مختلف فرانسه اجرا شد، از میان ۴۳۰۰ زن شرکتکننده، ۹۰ درصد بیش از دو عامل خطر قلبی یا متابولیک داشتند، اما بیش از ۷۰ درصد آنها تحت پیگیری پزشکی قلبی قرار نگرفته بودند.
این نتایج نشان میدهد: بخشی از عوامل خطر بیماریهای قلبی در زنان ممکن است سالها شناسایی نشده باقی بمانند.پژوهشگران تأکید دارند که داشتن میگرن، گرگرفتگی یا سابقه یک بارداری دشوار به معنای ابتلای قطعی به بیماری قلبی در آینده نیست. این عوامل، پیشبینیکننده قطعی محسوب نمیشوند، بلکه میتوانند نشانههایی از افزایش احتمال خطر باشند.
نتایج این بررسی در نهایت بر یک ضرورت مهم در نظام سلامت تأکید میکند: سلامت باروری و سلامت قلب زنان نباید دو حوزه کاملاً جدا از یکدیگر در نظر گرفته شوند. توجه پزشکان زنان به عوامل خطر قلبی میتواند فرصتی برای شناسایی زودهنگام خطرات و پیشگیری از بیماریهای جدی در سالهای آینده فراهم کند.
مترجم:نیروانا محمدحسینی