متخصص تغذیه بالینی و رژیمدرمانی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به تنوع بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی، بر نقش تغذیه متعادل، حفظ وزن سالم، دریافت کافی ویتامینها و مواد معدنی و استفاده از منابع غذایی ضدالتهابی در کمک به کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی مبتلایان تأکید کرد.
عبدالله هژبریمنش امروز، ۲۷ مردادماه در یک کارگاه آموزشی، با بیان اینکه بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی گروه گستردهای از بیماریها را شامل میشوند، اظهار کرد: بیش از ۲۰۰ نوع بیماری روماتیسمی و اسکلتیعضلانی وجود دارد که میتوانند کودکان و بزرگسالان را درگیر کنند و علاوه بر مفاصل و بافت همبند، در برخی موارد سایر اندامهای بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: اختلال در تنظیم سیستم ایمنی، عفونتها و روند فرسایشی مفاصل، عضلات، رباطها و استخوانها از جمله عوامل مرتبط با این بیماریها هستند و بسیاری از آنها ماهیتی مزمن، دردناک و محدودکننده دارند و در موارد شدید میتوانند بر عملکرد فرد و کیفیت زندگی او اثرگذار باشند.
این متخصص تغذیه بالینی با اشاره به ارتباط وزن اضافی بدن با بیماریهای مفصلی، گفت: افزایش وزن، فشار بیشتری بر مفاصل تحملکننده وزن وارد میکند و چاقی و آسیبهای مفصلی از عوامل خطر مهم ابتلا به آرتروز به شمار میروند؛ بهویژه اینکه خطر ابتلا به آرتروز زانو با افزایش شاخص توده بدنی افزایش مییابد.
هژبریمنش ادامه داد: کاهش وزن میتواند علاوه بر کاهش فشار مکانیکی بر مفاصل، با کاهش توده چربی و در نتیجه کاهش تولید واسطههای التهابی از سوی بافت چربی، به کاهش التهاب و بهبود علائم کمک کند؛ بنابراین حفظ وزن در محدوده سالم، یکی از اصول مهم در مدیریت تغذیهای این بیماران است.
وی با تأکید بر اهمیت دریافت کافی انرژی و پروتئین ویتامینها، مواد معدنی و اسیدهای چرب امگا-۳، اظهار کرد: رژیم غذایی مدیترانهای به دلیل تأکید بر مصرف مواد غذایی تازه، میوهها و سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، مغزها، ماهی و چربیهای مفید، میتواند الگوی مناسبی برای تغذیه افراد مبتلا به بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی باشد.
این متخصص تغذیه بالینی افزود: مصرف ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین، ماهی خالمخالی و شاهماهی و همچنین منابع گیاهی اسیدهای چرب مفید مانند دانههای کتان و چیا و روغن زیتون فوق بکر و گردو، میتواند در تأمین اسیدهای چرب مورد نیاز بدن نقش داشته باشد.
هژبریمنش توصیه کرد: مصرف کربوهیدراتهای تصفیهشده مانند نان سفید، برنج سفید و سایر غلات تصفیهشده و همچنین مواد غذایی حاوی مقادیر بالای قند مانند شیرینیها، کیک، کلوچه و آبنبات محدود و غلات کامل مانند برنج قهوهای، بلغور و کینوا جایگزین شوند.
وی همچنین کاهش مصرف گوشت قرمز، کره، پنیر و سایر لبنیات پرچرب را توصیه کرد و افزود: استفاده از میوهها و سبزیجات متنوع، بهویژه انواع توتها، گوجهفرنگی، سبزیجات برگدار تیره و سبزیجات خانواده کلم مانند بروکلی، کلم بروکسل و گلکلم، میتواند به تأمین ترکیبات گیاهی مورد نیاز بدن کمک کند.
این عضو هیأت علمی با اشاره به برخی ترکیبات غذایی دارای خواص ضدالتهابی، گفت: استفاده متعادل از ادویههایی مانند زنجبیل، زردچوبه، کاری و رزماری میتواند بخشی از یک الگوی غذایی سالم و ضدالتهابی باشد.
وی افزود: چای، بهویژه چای سفید و سبز، مواد غذایی حاوی سویا و شکلات تلخ ساده در حد اعتدال نیز از منابع برخی ترکیبات گیاهی و آنتیاکسیدانی به شمار میروند.
هژبریمنش با اشاره به نقش ویتامین D در تنظیم فرآیندهای ایمنی و التهابی بدن، بیان کرد: کاهش سطح ویتامین D میتواند با افزایش فعالیت بیماری و شدت علائم در برخی بیماریهای روماتیسمی همراه باشد و این ویتامین از طریق تأثیر بر سلولهای التهابی و پیشالتهابی در تنظیم پاسخهای ایمنی نقش دارد.
وی تأکید کرد: تأمین ویتامین D و سایر ریزمغذیها باید متناسب با شرایط هر فرد و در صورت نیاز، بر اساس ارزیابی و نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.
این متخصص تغذیه بالینی با اشاره به ارتباط میان میکروبیوتای روده و بیماریهای روماتیسمی، گفت: تغییرات در ترکیب میکروارگانیسمهای روده یا دیسبیوز میتواند با خطر و شدت برخی بیماریها ارتباط داشته باشد و از این رو، توجه به سلامت دستگاه گوارش و دریافت منابع غذایی حاوی پروبیوتیک اهمیت دارد.
هژبریمنش افزود: مصرف مواد غذایی مانند ماست پروبیوتیک و غلات کامل و تخمیرشده میتواند در تأمین ترکیبات مفید برای سلامت میکروبیوتای روده مؤثر باشد.
وی درباره مصرف مکملها نیز اظهار کرد: مکملهایی مانند روغن ماهی، روغن زیتون فوق بکر، زردچوبهیا کورکومین، گلوکزامین، کندرویتین، SAMe، بوسولیا و MSM در میان مبتلایان به بیماریهای روماتیسمی مورد استفاده قرار میگیرند، اما مصرف هرگونه مکمل باید با توجه به شرایط فرد، نوع بیماری و داروهای مصرفی و با نظر متخصص انجام شود.
هژبریمنش با تأکید بر اینکه اصلاح الگوی تغذیه باید در کنار فعالیت بدنی مناسب دنبال شود، گفت: فعالیتهای هوازی کمفشار مانند شنا، تمرینات دامنه حرکتی و تمرینات تقویت عضلات میتوانند به کاهش علائم، افزایش تحرک و حفظ عملکرد مفاصل کمک کنند.
این متخصص تغذیه بالینی همچنین تمرینهایی مانند پیادهروی و تمرینات قدرتی اندام تحتانی را برای افراد مبتلا به آرتروز زانو مفید دانست و بر اهمیت تقویت عضلات، انعطافپذیری و رعایت فرم صحیح حرکات تأکید کرد.
وی با اشاره به نقش عوامل محیطی در بیماریهای روماتیسمی، گفت: سیگار کشیدن یکی از عوامل خطر مهم مرتبط با ابتلا به آرتریت روماتوئید است و ترک آن باید به عنوان بخشی از اصلاح سبک زندگی این بیماران مورد توجه قرار گیرد.
این متخصص تغذیه بالینی درباره رژیمهای غذایی خاص نیز گفت: برخی مطالعات از فواید رژیمهای حذف محصولات حیوانی یا رژیم بدون گلوتن در برخی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید گزارش کردهاند، اما شواهد موجود قطعی نیست و نمیتوان این رژیمها را به صورت عمومی برای همه بیماران توصیه کرد.
وی افزود: حذف گروههای غذایی بدون ارزیابی تخصصی ممکن است موجب دریافت ناکافی برخی مواد مغذی شود و بهتر است هرگونه تغییر اساسی در رژیم غذایی با نظر متخصص تغذیه و متناسب با شرایط بیمار انجام شود.
هژبریمنش در پایان اظهار کرد: مدیریت بیماریهای روماتیسمی و اسکلتیعضلانی تنها به مصرف دارو محدود نمیشود و تغذیه متعادل، حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی مناسب، پرهیز از سیگار و توجه به سلامت عمومی بدن میتواند در کنار درمانهای پزشکی، به کنترل بهتر علائم و ارتقای کیفیت زندگی بیماران کمک کند.پایان خبر