یافتههای حاصل از بررسی دادههای بیش از هفتصد و بیست هزار بزرگسال حاکی از آن است که مصرف بلندمدت شیرینکنندههای مصنوعی ممکن است از نظر متابولیکی روی بدن انسان تاثیرات منفی داشته باشد. این موضوع از آن نظر اهمیت دارد که این شیرین کننده ها در بسیاری از محصولات رژیمی از جمله نوشابه ها استفاده شده و مردم تصور می کنند این محصولات سالم هستند.
به گزارش سیناپرس، نتایج یک مطالعه گسترده جدید نشان میدهد که مصرف شیرینکنندههای مصنوعی در طولانی مدت با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در بزرگسالان مرتبط است. بر این اساس، پزشکان و متخصصان تغذیه هنگام تدوین راهبردهای تغذیهای باید توجه داشته باشند که شیرینکنندههای مصنوعی ممکن است جایگزینهای کاملاً بیخطر یا متابولیکخنثی برای شکر نباشند. همچنین نهادهای بهداشتی در طراحی سیاستها و توصیههای غذایی با هدف کاهش مصرف بیش از حد شکر و کالری، به منظور حمایت از مدیریت وزن و سلامت متابولیک بلندمدت، موظفاند اثرات متابولیکی بالقوه این مواد را مدنظر قرار دهند.
شیوع فزاینده دیابت نوع ۲ در سطح جهان و بار بهداشتی و اقتصادی ناشی از آن، ضرورت اتخاذ راهبردهایی برای کاهش مصرف بیش از حد شکر و انرژی کلی را آشکار میسازد. شیرینکنندههای مصنوعی غالباً در محصولات لبنی، غذاهای فرآوریشده و نوشیدنیها توسط افرادی با وزن بالا مصرف میشوند، زیرا این مواد شیرینی را با کالری ناچیز یا بدون کالری تأمین میکنند و اغلب به عنوان ابزاری برای کاهش دریافت انرژی و حمایت از مدیریت وزن یا قند خون به کار گرفته میشوند. اگرچه مصرف بالای شکر هم به نوبه خود خطر دیابت نوع ۲ را افزایش میدهد، اما بحثها امکان افزایش خطر این بیماری در بلندمدت بر اثر مصرف شیرینکنندههای مصنوعی کمتر مورد توجه قرار گرفته و کارآزماییهای تصادفیسازیشده کنترلشده که مصرف کوتاهمدت این شیرینکنندهها را ارزیابی کردهاند، عموماً اثرات نامطلوب متابولیکی معناداری را نشان ندادهاند؛ اما مطالعات جدیدی که مصرف بلندمدت را بررسی نمودهاند، ارتباطهای مستقیمی از مصرف شیرین کننده های مصنوعی و ابتلا به دیابت نوع ۲ گزارش کردهاند.
این مطالعات جدید مبتنی بر بررسی شرایط سلامتی افراد از پایگاههای امبیس (Embase)، پابمد (PubMed)، زیرساخت دانش ملی چین (China National Knowledge Infrastructure – CNKI) و وب آو ساینس (Web of Science) بوده و شرایط این افراد را تا مارس ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار داد.
در این پژوهش، تشخیص دیابت نوع ۲ بر اساس معیارهای سازمان بهداشت جهانی سال ۱۹۹۹ یا انجمن دیابت آمریکا انجام شد و موارد از طریق گزارشهای خود شرکتکنندگان و تأیید با سوابق پزشکی، ثبتهای ملی و معیارهای استاندارد بالینی شناسایی گردید. در ادامه مصرف شیرینکنندههای مصنوعی در تمامی مطالعات با پرسشنامههای غذایی ارزیابی شد.
این تحلیل شامل شش مطالعه با میانگین پیگیری ۱۰ سال و ۷۲۱۰۰۳ نفر از ایالات متحده آمریکا، ژاپن و اروپا بود که تمامی مطالعات بر اساس نمرات مقیاس نیوکاسل-اتاوا از کیفیت بالایی برخوردار بودند. در دوره پیگیری، ۳۸۴۴۵ مورد از مصرف کنندگان شیرین کننده های مصنوعی به دیابت نوع ۲ مبتلا شدند که این آمار به وضوح در مقایسه با بزرگسالانی که دریافت کم یا بدون شیرینکننده مصنوعی داشتند، تفاوت داشته و نشان دهنده افزایش خطر دیابت نوع ۲ است.
محققان همچنین مکانیسمهای احتمالی را از جمله ارتباط فزاینده شیرینکنندههای مصنوعی با تغییرات در ترکیب و عملکرد میکروبیوم روده مورد توجه قرار دادند. این تغییرات ممکن است تعادل باکتریهای روده را مختل ، پاسخدهی به انسولین را تحت تأثیر قرار داده و یکپارچگی سد اپیتلیال روده را تغییر دهد.
چنین تغییراتی میتوانند التهاب و اختلالات متابولیک را ترویج کنند. همچنین این شیرینکنندهها ممکن است مسیرهای عصبی و هورمونی تنظیمکننده اشتها و تعادل انرژی را متأثر سازند.
این یافته ها همچنین نشان داد که دریافت میزان بیشتر شیرینکنندههای مصنوعی با خطر بیشتر دیابت نوع ۲ مرتبط است و پرسشهایی درباره خنثی بودن متابولیک بلندمدت این مواد بهعنوان جایگزین شکر مطرح مینماید. با این حال، لازم به ذکر است نتایج این مطالعات باید با احتیاط تفسیر شون زیرا تمامی شش مطالعه مشاهدهای بودند و امکان مخدوش بودن برخی داده ها وجود داشته و روش خودگزارشی نیز احتمال سوگیری رویکرد ها را افزایش می دهد.
شرح کامل این مطالعات در آخرین شماره مجله تخصصی (Frontiers in Nutrition) منتشر شده و در اختیار محققان قرار دارد.
مترجم: فاطمه کردی