عضو هیات علمی پژوهشگاه ابنسینا با اشاره به نقش این داروها در کاهش اشتها، کنترل وزن و بهبود مقاومت به انسولین تاکید کرد که کاهش وزن ناشی از این داروها در برخی زنان مبتلا به تخمدان پلیکیستیک میتواند به تنظیم قاعدگی و بهبود تخمکگذاری کمک کند، اما استفاده از آنها در دوران بارداری و شیردهی مجاز نیست.
دکتر آتوسا کریمی، جراح و فلوشیپ درمان ناباروری و عضو هیات علمی پژوهشگاه ابنسینا درباره عملکرد آمپولهای لاغری به سیناپرس گفت: این داروها در واقع از گروه داروهای پایینآورنده قند خون هستند که در برخی کشورها به شکل خوراکی نیز استفاده میشوند، اما در حال حاضر در کشور ما بیشتر نوع تزریقی آنها مورد استفاده قرار میگیرد و عمدتا به صورت هفتگی تزریق میشوند.
وی افزود: این داروها از دو مسیر اصلی باعث کاهش وزن میشوند؛ نخست اینکه روی مراکز اشتها و سیری در بدن اثر گذاشته و باعث کاهش احساس گرسنگی و تمایل به غذا خوردن میشوند. همچنین با کند کردن حرکات دستگاه گوارش، تخلیه معده و روده را به تاخیر میاندازند و در نتیجه فرد مدت بیشتری احساس سیری دارد.
این متخصص درمان ناباروری با تاکید بر اینکه مصرف این داروها نباید خودسرانه باشد، اظهار کرد: هر فردی که کمی اضافه وزن دارد نباید برای کاهش وزن سراغ این آمپولها برود، بلکه تجویز آنها باید زیر نظر پزشک انجام شود.
چه کسانی کاندید مصرف آمپولهای لاغری هستند؟
کریمی با اشاره به معیارهای علمی مصرف این داروها گفت: افرادی که شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۰ دارند، یعنی در گروه افراد چاق قرار میگیرند، یا افرادی که شاخص توده بدنی بالای ۲۷ دارند و در کنار آن حداقل دو عامل خطر مانند دیابت، افزایش چربی خون یا فشار خون بالا دارند، میتوانند با نظر پزشک از این داروها استفاده کنند.
وی ادامه داد: استفاده از این داروها برای کاهش وزنهای جزئی و بدون وجود عوامل خطر توصیه نمیشود و لازم است شرایط هر فرد به صورت جداگانه بررسی شود.
تاثیر آمپولهای لاغری بر تخمدان پلیکیستیک
عضو هیات علمی پژوهشگاه ابنسینا درباره ارتباط این داروها با سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) توضیح داد: یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به تخمدان پلیکیستیک، مقاومت به انسولین، افزایش وزن، چاقی شکمی و افزایش چربی در ناحیه شکم و لگن است که میتواند با اختلال عملکرد تخمدانها، تأخیر در قاعدگی و مشکلات باروری همراه باشد.
وی افزود: از آنجا که این آمپولها علاوه بر کاهش وزن، مقاومت به انسولین را نیز کاهش میدهند و بدن را نسبت به انسولین حساستر میکنند، تنظیم قند خون و کاهش وزن ناشی از آنها میتواند فعالیت هورمونی تخمدانها را بهبود دهد.
کریمی خاطرنشان کرد: در برخی زنان مبتلا به تخمدان پلیکیستیک، کاهش وزن اضافی میتواند باعث منظم شدن خونریزیهای ماهانه، ایجاد تخمکگذاری و حتی برطرف شدن برخی مشکلات ناباروری شود؛ چراکه کاهش چربیهای شکمی و داشتن وزن سالمتر، شرایط مناسبتری برای عملکرد طبیعی بدن ایجاد میکند.
مصرف این داروها در بارداری ممنوع است
این متخصص زنان و فلوشیپ درمان ناباروری با تاکید بر محدودیت مصرف این داروها در دوران بارداری گفت: هیچکدام از این داروها در حال حاضر مجوز مصرف در دوران بارداری ندارند و زنانی که قصد بارداری دارند باید پیش از اقدام، مصرف آنها را متوقف کنند.
وی ادامه داد: برای انواع ایرانی این داروها باید حداقل یک ماه از آخرین تزریق تا بارداری فاصله باشد و در انواع خارجی توصیه میشود این فاصله دو ماه باشد.
کریمی تصریح کرد: اگر فردی در حین مصرف این داروها به صورت ناخواسته باردار شود، به این معنا نیست که حتما باید اقدام به ختم بارداری کند، اما لازم است دارو قطع شده و فرد تحت نظر پزشک قرار گیرد.
وی همچنین درباره دوران شیردهی گفت: در شرایط فعلی استفاده از این داروها در دوران شیردهی نیز توصیه نمیشود و تا زمانی که مجوزهای جدیدی بر اساس مطالعات علمی صادر نشود، مصرف آنها در این دوران مجاز نیست.
تنها یک نوع آمپول لاغری برای نوجوانان تایید شده است
کریمی درباره امکان استفاده نوجوانان از این داروها گفت: بیشتر انواع آمپولهای لاغری برای افراد بالای ۱۸ سال تایید شدهاند و تنها یک نوع از آنها برای کاهش وزن در نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال مجوز دارد.
وی تاکید کرد: حتی در مواردی که استفاده از این دارو برای نوجوانان امکانپذیر است، باید حتما توسط متخصص زنان، متخصص غدد یا فوق تخصص غدد کودکان ارزیابی شود و دارو با دوز مناسب و تحت پایش پزشک تجویز شود.
این متخصص درمان ناباروری ادامه داد: این داروها برای هر نوجوانی که کمی اضافه وزن دارد مناسب نیستند، بلکه بیشتر برای افرادی مطرح میشوند که اضافه وزن شدید، کبد چرب یا اختلالات متابولیکی دارند.
ضرورت پایش مداوم هنگام مصرف دارو
کریمی درباره نحوه پایش بیماران مصرفکننده این داروها گفت: افرادی که از این آمپولها استفاده میکنند باید به صورت منظم توسط پزشک ویزیت شوند. معمولا در فاصلههای دو تا سه هفتهای لازم است میزان کاهش وزن، وضعیت رشد در نوجوانان، نظم قاعدگی در دختران و بروز عوارض احتمالی بررسی شود.
وی افزود: برخی افراد ممکن است هنگام مصرف این داروها دچار عوارضی مانند تهوع، استفراغ، اسهال یا ریزش مو شوند که با تنظیم دوز دارو توسط پزشک میتوان این مشکلات را کنترل کرد.
خبرنگار: فرزانه صدقی