بسیاری از افراد در مسیر ترک اعتیاد با هوسهای ناگهانی و شدید روبهرو میشوند که غلبه بر آنها دشوار است. یافتههای جدید پژوهشگران نشان میدهد تمرینات کنترلشده تنفسی میتوانند بهعنوان ابزاری ساده و کمهزینه به کاهش این هوسها کمک کنند و در کنار درمانهای رایج به کار گرفته شوند.
به گزارش سیناپرس، یافتههای جدید پژوهشگران نشان می دهد تمرینات تنفسی کنترلشده ممکن است به افرادی که در تلاش برای ترک اعتیاد به الکل، دخانیات یا مواد مخدر هستند، کمک کند. بر این اساس ، تکنیکهای تنفسی به طرز قابل توجهی به کاهش هوسهای فوری و بلندمدت کمک کردهاند. پژوهشگران گزارش دادند که مطالعات آن ها نشان می دهد تمرینات تنفسی در مهار هوس نسبت به نیکوتین، الکل، مواد افیونی و محرکها مؤثر بودهاند. این تمرینات حتی در مواردی که افراد همزمان از بیش از یک ماده اعتیاد آور استفاده میکردند نیز کارآمد ظاهر شدند.
آریل راکسبورگ (Ariel Roxburgh)، پژوهشگر ارشد این مطالعه استاد روانشناسی در دانشگاه موناش (Monash University) استرالیا، در این رابطه اظهار داشت: «بررسی های ما نشان میدهد مداخلات تنفسی میتوانند افزودهای مؤثر و کمهزینه به درمان اعتیاد باشند.» این یافتهها بر پایه بررسی بیست مطالعه پیشین و با مشارکت بیش از هزار و دویست نفر به دست آمده است. پژوهشگران در این مطالعات طیف گستردهای از تمرینات تنفسی را مورد ارزیابی قرار دادند که شامل بازخورد زیستی تغییرپذیری ضربان قلب (روش بازخورد لحظهای برای هماهنگ کردن تنفس با ریتم قلب)، تنفس تشدیدی (تنفس آهستهتر بدون بازخورد زیستی، معمولاً شش نفس در دقیقه)، تنفس یوگایی (الگوهای کنترلشده دم، بازدم و نگهداشتن نفس)، تنفس آهستهای که با رفتارهای جسمانی مانند لبخند زدن، خمیازه کشیدن و عبارات مثبت همراه است، تقلید سیگار کشیدن یا روش تنفسی که عمل سیگار کشیدن را با نفسهای عمیق کنترلشده در فواصل مشخص تقلید میکند و تنفس سهبخشی (تکنیکی متمرکز بر گسترش جداگانه سه بخش بدن شامل شکم، قفسه سینه پایین و قفسه سینه بالا) میشد.
این تمرینات در ابتدا توسط یک متخصص آموزشدیده آموزش داده میشدند و سپس بهصورت خودراهبر توسط افرادی که در حال ترک اعتیاد بودند، ادامه مییافتند. شواهد نشان داد که تنفس مبتنی بر بازخورد زیستی برای کنترل بلندمدت هوسهای مصرف مواد اعتیاد آور مؤثرتر است، در حالی که سایر سبکهای تنفسی بیشتر به مهار هوسهای فوری کمک میکنند. بر اساس این دادهها، پژوهشگران پیشنهاد کردند که برنامههای کاربردی گوشیهای هوشمند میتوانند طراحی شوند تا به افراد در لحظه تجربه هوس یاری برسانند و آنها را از طریق تمرین تنفسی هدایت کنند.
راکسبورگ تأکید کرد: با توجه به اینکه بیش از سهچهارم جمعیت جهان تلفن همراه دارند، منافع بالقوه مداخلات تنفسی کمهزینه با کمک گوشیهای هوشمند قابلتوجه است. این رویکرد میتواند دسترسی به ابزارهای حمایتی را برای طیف وسیعی از افراد بهویژه در جوامعی که منابع درمانی تخصصی محدود است، تسهیل کند. توجه به این مساله ضروری است که تمرینات تنفسی به تجهیزات پیچیده یا هزینه بالا نیاز ندارند و پس از آموزش اولیه میتوانند بهطور مستقل انجام شوند. این ویژگی آنها را به گزینهای عملی برای تکمیل برنامههای ترک اعتیاد تبدیل میکند.
نتایج این تحقیقات نشان میدهد که تأثیر این تمرینات محدود به یک نوع ماده خاص نیست و در طیف متنوعی از اعتیادها مشاهده شده است. این گستردگی کاربرد، ارزش بالینی تمرینات تنفسی را افزایش میدهد. با این حال، پژوهشگران یادآور شدند که گام بعدی میتواند شامل انجام مطالعهای بزرگتر باشد تا میزان اثربخشی دقیق این تمرینات در برابر اعتیاد و بهترین شیوههای بهکارگیری آنها بهطور کاملتر تأیید شود. چنین مطالعهای میتواند به تعیین پروتکلهای استاندارد و شناسایی گروههایی که بیشترین سود را میبرند کمک کند.
در مجموع، یافتههای این پژوهش شواهد امیدوارکنندهای ارائه میدهد مبنی بر اینکه کنترل آگاهانه تنفس میتواند بهعنوان ابزاری مکمل در مدیریت اعتیاد نقش ایفا کند. سادگی، هزینه پایین و قابلیت ادغام با فناوریهای رایج مانند گوشیهای هوشمند، این روش را به گزینهای جذاب برای توسعه بیشتر در حوزه درمان اعتیاد تبدیل کرده است. ادامه پژوهشها میتواند مسیر بهرهبرداری گستردهتر از این رویکرد را هموار سازد و به بهبود نتایج درمان برای افراد درگیر با اعتیاد یاری رساند.
شرح کامل این پژوهش در آخرین شماره مجله تخصصی اعتیاد (Addiction) منتشر شده و در اختیار محققان قرار دارد.
مترجم: احسان محمدحسینی