پژوهشگران آمریکایی در یک مطالعه آزمایشگاهی دریافتهاند که اریتریتول، یکی از پرمصرفترین شیرینکنندههای بدون کالری، میتواند عملکرد سلولهای تشکیلدهنده سد خونی-مغزی را مختل کند؛ تغییری که به گفته محققان ممکن است خطر سکته مغزی را افزایش دهد، هرچند برای تأیید این نتایج به مطالعات انسانی بیشتری نیاز است.
به گزارش سیناپرس، نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد: اریتریتول، شیرینکنندهای که در بسیاری از نوشیدنیها، آدامسها، دسرها و محصولات رژیمی بهکار میرود، ممکن است برخلاف تصور رایج کاملاً بیضرر نباشد و در شرایط خاص به سلامت مغز و عروق آسیب برساند.
پژوهشگران دانشگاه کلرادو بولدر در مطالعهای که نتایج آن در نشریه Journal of Applied Physiology منتشر شده است، اثر اریتریتول را بر سلولهای اندوتلیال مغز که دیواره رگهای خونی و سد خونی-مغزی را تشکیل میدهند، بررسی کردند.
سد خونی-مغزی یکی از مهمترین سامانههای دفاعی بدن است که با کنترل ورود مواد از جریان خون به مغز، اجازه عبور اکسیژن و مواد مغذی را میدهد و همزمان از ورود سموم، عوامل بیماریزا و ترکیبات مضر جلوگیری میکند.
محققان دریافتند قرار گرفتن سلولهای این سد محافظ در معرض اریتریتول، موجب کاهش تولید اکسید نیتریک شد؛ مولکولی که نقش مهمی در گشاد شدن رگهای خونی و حفظ جریان طبیعی خون دارد. همزمان میزان تولید اندوتلین-۱، پروتئینی که باعث انقباض رگها میشود، افزایش یافت. این دو تغییر در کنار یکدیگر میتوانند جریان خون را کاهش داده و زمینه را برای آسیبهای عروقی فراهم کنند.
پژوهش همچنین نشان داد اریتریتول توانایی سلولها را برای ترشح فعالکننده پلاسمینوژن بافتی (t-PA)، مادهای که به حل شدن لختههای خون کمک میکند، کاهش میدهد. علاوه بر این، میزان تولید گونههای فعال اکسیژن یا رادیکالهای آزاد نیز افزایش یافت؛ مولکولهایی که میتوانند به سلولها و بافتهای بدن آسیب برسانند.
به گفته پژوهشگران، مجموعه این تغییرات میتواند توضیح دهد که چرا در برخی مطالعات اپیدمیولوژیک، سطح بالاتر اریتریتول در خون با افزایش خطر سکته مغزی و حمله قلبی ارتباط داشته است.
اوبورن بری، فیزیولوژیست و از پژوهشگران این مطالعه، میگوید: اگر رگهای خونی بیشتر منقبض شوند و توانایی بدن برای تجزیه لختهها کاهش یابد، خطر سکته مغزی افزایش پیدا میکند. یافتههای ما نشان میدهد اریتریتول ممکن است از این طریق بر سلامت عروق مغز اثر بگذارد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه تنها روی سلولهای کشتشده در آزمایشگاه انجام شده و هنوز مشخص نیست همین اثرات در بدن انسان نیز با همان شدت رخ میدهد. همچنین مقدار اریتریتول مورد استفاده در آزمایش ممکن است با میزان دریافت روزانه افراد تفاوت داشته باشد.
نکته مهم دیگر این است که بدن انسان نیز بهطور طبیعی مقدار اندکی اریتریتول تولید میکند؛ بنابراین بالا بودن سطح این ماده در خون همیشه به معنای مصرف زیاد آن از طریق مواد غذایی نیست و ممکن است با برخی اختلالات متابولیک نیز مرتبط باشد. از سوی دیگر، برخی پژوهشهای پیشین حتی اثرات محافظتی اریتریتول بر سلامت عروق را گزارش کردهاند.
کریستوفر دیسوزا، سرپرست تیم تحقیق، با اشاره به این موضوع میگوید: یافتههای ما به شواهدی میافزاید که نشان میدهد شیرینکنندههای بدون کالری که معمولاً بیخطر تلقی میشوند، ممکن است بدون پیامدهای منفی نباشند. تا زمان انجام مطالعات بالینی بیشتر، بهتر است افراد در مصرف این نوع شیرینکنندهها تعادل را رعایت کنند.
محققان در پایان تأکید کردند برای تعیین ارتباط قطعی میان مصرف اریتریتول و افزایش خطر سکته مغزی، انجام مطالعات گسترده روی انسان ضروری است و در حال حاضر نمیتوان بر اساس این نتایج، رابطه علت و معلولی را با اطمینان تأیید کرد.