نتایج یک پژوهش بلندمدت نشان میدهد : تماشای مداوم تلویزیون در میانسالی، بهویژه در مردان، با کاهش حجم بخشهایی از مغز که در بیماری آلزایمر آسیبپذیر هستند و افزایش نشانههای مرتبط با زوال شناختی ارتباط دارد. در مقابل، نشستن پشت میز کار و انجام فعالیتهای ذهنی چنین اثری بر سلامت مغز نشان نداده است.
به گزارش سیناپرس، نتایج یک مطالعه جدید که در مجله Alzheimer’s & Dementia منتشر شده است، نشان میدهد نوع فعالیتی که افراد هنگام نشستن انجام میدهند، میتواند تأثیر مهمی بر سلامت مغز داشته باشد. بر اساس این پژوهش، نشستن طولانیمدت برای تماشای تلویزیون با تغییرات نامطلوب در ساختار مغز ارتباط دارد، اما نشستن در محیط کار همراه با فعالیتهای ذهنی مانند مطالعه، برنامهریزی، نوشتن یا حل مسئله، چنین پیامدی را به دنبال ندارد.
این تحقیق بیش از ۱۷۰۰ نفر را به مدت نزدیک به ۲۴ سال تحت بررسی قرار داد. شرکتکنندگان در آغاز مطالعه، که در دهه ۱۹۸۰ و در حدود ۵۰ سالگی بودند، میزان تماشای تلویزیون در اوقات فراغت و مدت زمان نشستن در محل کار را گزارش کردند. حدود ۲۴ سال بعد، زمانی که میانگین سنی آنان به حدود ۷۰ سال رسیده بود، پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری MRI وضعیت مغز آنها را ارزیابی کردند.
نتایج نشان داد مردانی که در میانسالی بیشترین زمان را صرف تماشای تلویزیون کرده بودند، حجم کمتری در نواحی مغزی مرتبط با حافظه و آسیبپذیر در برابر بیماری آلزایمر داشتند. همچنین در مغز این افراد، ضایعات بیشتری در ماده سفید مشاهده شد؛ ضایعاتی که از شاخصهای شناختهشده افزایش خطر زوال شناختی و انواع دمانس به شمار میروند.
در مقابل، افرادی که شغل آنها مستلزم نشستن طولانیمدت پشت میز بود، اما در طول کار فعالیتهای ذهنی انجام میدادند، از حجم بیشتر قشر مغز در نواحی پیشانی، آهیانه و پسسری برخوردار بودند و ضایعات ماده سفید کمتری داشتند.
پژوهشگران همچنین دریافتند این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن میزان فعالیت بدنی افراد نیز همچنان برقرار بود. به بیان دیگر، ورزش کردن نتوانست اثر منفی ناشی از تماشای طولانی تلویزیون را در این مطالعه از بین ببرد.
یکی از یافتههای جالب این تحقیق، تفاوت میان زنان و مردان بود. به گفته پژوهشگران، ارتباط میان تماشای تلویزیون و تغییرات ساختاری مغز تنها در مردان بهطور معناداری مشاهده شد. آنان احتمال میدهند تفاوت در الگوی نشستن، وقفههای ایجادشده هنگام تماشای تلویزیون یا تفاوتهای زیستی میان مغز زنان و مردان، از دلایل احتمالی این اختلاف باشد.
به گفته ناتان فتر، پژوهشگر دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، تفاوت اصلی ممکن است در نوع رفتارهای کمتحرک باشد. فعالیتهایی مانند تماشای تلویزیون، از نظر شناختی منفعل محسوب میشوند، در حالی که حتی بسیاری از مشاغل پشتمیزی نیازمند تصمیمگیری، تمرکز، خواندن، نوشتن و حل مسئله هستند؛ فعالیتهایی که میتوانند به تقویت «ذخیره شناختی» مغز کمک کرده و مقاومت آن را در برابر فرسایش ناشی از افزایش سن افزایش دهند.
البته پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه تنها یک رابطه آماری را نشان میدهد و نمیتواند ثابت کند که تماشای تلویزیون مستقیماً باعث کوچک شدن مغز میشود. همچنین اطلاعات مربوط به میزان تماشای تلویزیون و مدت زمان نشستن بر اساس اظهارات خود شرکتکنندگان ثبت شده و عواملی مانند عادتهای غذایی، مصرف الکل یا حتی چرت زدن هنگام تماشای تلویزیون نیز ممکن است در نتایج نقش داشته باشند.
با این حال، طولانی بودن دوره پیگیری، تعداد بالای شرکتکنندگان و استفاده از تصویربرداری MRI، اعتبار یافتههای این پژوهش را افزایش داده است.
پژوهشگران در پایان توصیه میکنند افرادی که ساعتهای طولانی را صرف تماشای تلویزیون میکنند، هر از گاهی از جای خود بلند شوند یا بخشی از زمان استراحت خود را به فعالیتهای ذهنی مانند مطالعه، حل جدول، انجام بازیهای فکری یا سایر فعالیتهای تحریککننده مغز اختصاص دهند؛ زیرا به نظر میرسد کیفیت فعالیت در زمان نشستن، به اندازه مدت زمان آن برای سلامت مغز اهمیت دارد.
مترجم:نداجوادهراتی