گسترش پزشکی بازساختی در جهان، استفاده از سلولهای بنیادی مشتق از خون قاعدگی را به یکی از حوزههای مورد توجه پژوهشگران تبدیل کرده است. ایران نیز همگام با این روند، تحقیقات گستردهای را در این زمینه آغاز کرده و پژوهشگاه ابنسینا با راهاندازی نخستین بانک ذخیرهسازی این سلولها و اجرای کارآزماییهای بالینی، از مراکز پیشرو کشور در توسعه این فناوری به شمار میرود.
به گزارش سیناپرس، امروزه تحقیقات جهانی نشان میدهد سلولهای بنیادی مشتق از خون قاعدگی به دلیل دسترسی آسان، ویژگیهای زیستی مناسب و قابلیت تکثیر، جایگاه ویژهای در پزشکی بازساختی پیدا کردهاند. هرچند بسیاری از کاربردهای درمانی این سلولها هنوز در مرحله پژوهش و کارآزمایی بالینی قرار دارد، اما کشورهای مختلف سرمایهگذاری قابل توجهی در این حوزه انجام دادهاند و ایران نیز با توسعه زیرساختهای علمی و پژوهشی، در مسیر بهرهگیری از این فناوری گام برداشته است.
دکتر رامین قهرمانزاده، معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ابنسینا، در این خصوص به سیناپرس گفت: تحقیقات درباره سلولهای بنیادی خون قاعدگی در پژوهشگاه ابنسینا از حدود یکونیم دهه پیش آغاز شده و تاکنون مقالات علمی متعددی در این زمینه منتشر شده است. همچنین نخستین بانک نگهداری این سلولها در پژوهشگاه ابنسینا تاسیس شده و هماکنون در حال ارائه خدمات است.
وی افزود: درمان برخی بیماریهای مرتبط با ناباروری زنان با استفاده از این سلولها، مراحل کارآزمایی بالینی فازهای یک، دو و سه را پشت سر گذاشته و نتایج آن تکمیل شده است و اکنون در مرحله اخذ مجوزهای لازم قرار دارد.
قهرمانزاده درباره مهمترین حوزههای کاربرد این فناوری اظهار کرد: در حال حاضر از این سلولها برای بیماریهای شایع مرتبط با ناباروری زنان از جمله کاهش ذخیره تخمدان، شکست مکرر لانهگزینی، سقط مکرر و اندومتریوز استفاده میشود.
وی با اشاره به چشمانداز این حوزه گفت: پیشبینی میشود با تکمیل تحقیقات، درمان طیف گستردهتری از بیماریها مبتنی بر این سلولها در دسترس قرار گیرد و این فناوری بتواند نقش مهمی در درمان ناباروری، افزایش فرزندآوری و تحقق سیاستهای جوانی جمعیت ایفا کند.
معاون پژوهش و فناوری پژوهشگاه ابنسینا ادامه داد: همچنین انتظار میرود در آینده از این سلولها به عنوان پروتکل کمکی در کنار روش IVF استفاده شود تا شانس موفقیت بارداری در زنان دارای مشکلات بافتی به شکل قابل توجهی افزایش یابد.
وی در تشریح دستاوردهای پژوهشگاه ابنسینا در این حوزه خاطرنشان کرد: تأسیس نخستین بانک ذخیرهسازی سلولهای بنیادی خون قاعدگی، انتشار مقالات متعدد علمی، انجام کارآزماییهای بالینی فازهای یک، دو و سه برای برخی بیماریهای شایع ناباروری و همچنین راهاندازی اتاق تمیز مورد نیاز برای کشت و تکثیر این سلولها از مهمترین دستاوردهای پژوهشگاه در این زمینه است.
قهرمانزاده در پایان درباره احتمال استفاده افراد از نمونههای ذخیرهشده خون قاعدگی گفت: در حال حاضر هیچ برآورد علمی معتبری درباره احتمال نیاز هر فرد به نمونه ذخیرهشده خود وجود ندارد، زیرا درمانهای استاندارد مبتنی بر این سلولها هنوز محدود است.
به گفته وی، هرچند ممکن است با پیشرفت پزشکی بازساختی و تایید درمانهای جدید، میزان استفاده از این سلولها در آینده افزایش یابد، اما در شرایط کنونی نمیتوان درصد مشخص یا قابل استنادی برای آن اعلام کرد.
خبرنگار: فرزانه صدقی