یک گزارش بینالمللی هشدار میدهد زنان و دختران در تشخیص و درمان اختلالات خونی با نابرابری جدی روبهرو هستند؛ بهطوری که تشخیص این بیماریها در زنان گاهی تا ۱۶ سال به تأخیر میافتد. کارشناسان با انتشار فراخوانی جهانی، خواستار غربالگری گستردهتر، تشخیص سریعتر و دسترسی عادلانهتر به مراقبتهای تخصصی شدهاند.
به گزارش سیناپرس، اختلالات خونی میتوانند در دورههای مختلف زندگی زنان، از آغاز قاعدگی تا بارداری و پس از زایمان، مشکلات جدی ایجاد کنند. بااینحال، بسیاری از این بیماریها همچنان دیر تشخیص داده میشوند یا به اندازه کافی مورد توجه قرار نمیگیرند.
سلامت خون زنان و دختران مجموعهای از مسائل مانند کمخونی، اختلالات خونریزیدهنده، خونریزی شدید قاعدگی، خونریزی پس از زایمان و ترومبوز را در بر میگیرد. ترومبوز به تشکیل لخته خون درون رگ گفته میشود و در بعضی شرایط میتواند جریان طبیعی خون را مختل کند. تغییرات بدن در دوران قاعدگی، بارداری و پس از زایمان نیز ممکن است بر احتمال خونریزی یا لختهشدن خون اثر بگذارد. به همین دلیل، مراقبتهای خونی زنان باید متناسب با شرایط ویژه هر دوره از زندگی آنان باشد و تنها به درمان مشکلات عمومی خون محدود نشود.
تحقیق درباره این موضوع از آن جهت ضروری است که نشانههای مهم در زنان گاهی عادی تلقی میشوند یا جدی گرفته نمیشوند. خونریزی شدید قاعدگی نمونه مهمی از این وضعیت است. این مشکل ممکن است نخستین نشانه یک اختلال خونریزیدهنده ارثی باشد، اما در بسیاری از موارد بهدرستی بررسی یا درمان نمیشود. همچنین مسائل ویژه زنان در پژوهشها، سیاستگذاریها و ارائه خدمات درمانی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند و حضور زنان در کارآزماییهای بالینی نیز کافی نبوده است. چنین کاستیهایی میتواند به تأخیر در تشخیص، درمان ناکافی و افزایش عوارض ناشی از خونریزی، کمخونی یا تشکیل لخته منجر شود.
گروهی از محققان به سرپرستی دکتر «بتانی ساموئلسون بانو»، متخصص خون و مدیر بخش هماتولوژی کلاسیک در مؤسسه سرطان کلینیک کلیولند آمریکا، گزارشی درباره سلامت جهانی زنان و بیماریهای خونی تهیه کردند. این پژوهش در قالب کمیسیون سلامت جهانی زنان و هماتولوژی انجام شد و راههای عملی برای بهبود تشخیص، مراقبت و پیامدهای درمانی زنان و دختران مبتلا به مشکلات خونی را بررسی کرد. محققان در این گزارش، بدون محدودشدن به یک بیماری خاص، اختلالات خونریزی، قاعدگیهای شدید، خونریزی پس از زایمان، ترومبوز و عوارض خونی مرتبط با بارداری و مادران را مورد توجه قرار دادند.
آنها برای تدوین این گزارش، شواهد بهدستآمده از مراقبتهای بالینی، تحقیقات علمی، سلامت عمومی و سیاستگذاری را در کنار یکدیگر قرار دادند. آنان وضعیت تشخیص و درمان بیماریهای مرتبط با خون را در زنان و دختران بررسی کردند و فاصلههای موجود در آموزش، پژوهش و ارائه خدمات را مشخص ساختند. همچنین، مشکلات ویژه دورههای قاعدگی، بارداری و پس از زایمان و میزان توجه نظامهای درمانی به آنها ارزیابی شد. در ادامه، کمیسیون بر پایه این شواهد مجموعهای از اهداف و پیشنهادهای عملی ارائه کرد؛ از جمله استفاده گستردهتر از ابزارهای ارزیابی خونریزی، بررسی منظم وضعیت قاعدگی، غربالگری خونریزی شدید و کمبود آهن و ایجاد مسیرهای مناسبتر برای ارجاع افراد به مراکز تخصصی.
یافتههای گزارش نشان دادند زنان و دختران در زمینه سلامت خون با نابرابریهای مهمی روبهرو هستند. آنان بیشتر دچار کمخونی میشوند و در بسیاری از موارد، تشخیص بیماری و آغاز درمانشان با تأخیر همراه است. یکی از چشمگیرترین یافتهها، تفاوت زمان تشخیص اختلالات خونریزیدهنده بود: زنان بهطور متوسط ۱۴ تا ۱۶ سال برای دریافت تشخیص منتظر میمانند، درحالیکه این زمان برای مردان حدود دو سال است. علاوه بر این، اختلالات خونریزی و لختهشدن خون در زنان ممکن است کمتر از حد لازم درمان شوند و بهویژه در ارتباط با قاعدگی، بارداری و دوره پس از زایمان عوارض بیشتری به وجود آورند.
گزارش همچنین نشان داد خونریزی شدید قاعدگی ممکن است تا یک نفر از هر سه زن را درگیر کند. با وجود شیوع قابل توجه این مشکل و احتمال ارتباط آن با اختلالات ارثی خونریزیدهنده، خونریزی شدید قاعدگی اغلب نادیده گرفته میشود یا درمان کافی برای آن صورت نمیگیرد. پژوهشگران خواستار غربالگری همگانی این مشکل و کمبود آهن، تشخیص سریعتر اختلالات خونریزی، اجرای دستورالعملهای استاندارد برای خونریزی پس از زایمان و ارائه مراقبت شخصیسازیشدهتر برای ترومبوز در دوران بارداری و پس از زایمان شدهاند.
یکی از اهداف اصلی کمیسیون این است که تا سال ۲۰۳۵، متوسط فاصله میان آغاز نشانهها و تشخیص اختلالات خونریزی در زنان و دختران به کمتر از ۲۴ ماه کاهش یابد. محققان این هدف را بلندپروازانه اما دستیافتنی میدانند. به گفته آنان، واردکردن توصیههای غربالگری در دستورالعملهای اصلی درمانی و آموزش بهتر پزشکان و دیگر ارائهدهندگان خدمات سلامت میتواند به شناسایی سریعتر بیماران کمک کند. ارزیابی معمول سلامت قاعدگی نیز میتواند نشانههایی را آشکار کند که شاید در مراجعههای عادی نادیده بمانند.
اهمیت این یافتهها تنها به کوتاهکردن زمان تشخیص محدود نیست. شناسایی زودهنگام اختلالات میتواند امکان ارائه مراقبت بهموقع و مبتنی بر شواهد را فراهم کند و از درمان ناکافی جلوگیری کند. گزارش تأکید دارد که ابزارهای لازم برای ایجاد پیشرفت وجود دارند، اما باید منظمتر و عادلانهتر به کار گرفته شوند. بهروزرسانی راهنماهای بالینی، افزایش حضور زنان در تحقیقات، اجرای برنامههای هدفمند آموزشی و پیشگیرانه و سرمایهگذاری بیشتر در سلامت زنان از دیگر اقداماتی هستند که میتوانند فاصله جنسیتی موجود در مراقبتهای خونی را کاهش دهند.
به نقل از ایسنا، رئیس انجمن بینالمللی ترومبوز و هموستاز اظهار داشت انتشار این گزارش نقطه عطفی برای سلامت زنان و علم خونشناسی است. نتایج کمیسیون در کنگره سال ۲۰۲۶ این انجمن در پاریس فرانسه ارائه شدهاند. همچنین مقاله علمیپژوهشی مربوط به آن در نشریه «لنست هماتولوژی» منتشر شده است.
این مجموعه میتواند منبعی برای پزشکان، پژوهشگران، سیاستگذاران و حامیان سلامت باشد تا با هماهنگی در درمان، تحقیق و آموزش، مراقبتهای سریعتر، مؤثرتر و عادلانهتری برای زنان و دختران فراهم کنند.