انتشار خبر مرگ سناتور جمهوریخواه آمریکا، بر اثر دیسکشن (پارگی) آئورت ناشی از بیماری قلبیعروقی آترواسکلروتیک بار دیگر توجه جامعه پزشکی را به یکی از مرگبارترین اورژانسهای قلب و عروق جلب کرده است.
به گزارش سیناپرس، بر اساس گزارش اولیه دفتر پزشکی قانونی واشنگتن، علت مرگ این سیاستمدار ۷۱ ساله، پارگی آئورت در زمینه بیماری آترواسکلروتیک قلبی-عروقی اعلام شده است؛ هرچند گزارشها حکایت ازاین دارد که علت نهایی پس از تکمیل بررسیهای پزشکی قانونی منتشر خواهد شد.
دراین خصوص متخصصان قلب معتقدند :اگرچه سکته قلبی و سکته مغزی شناختهشدهتر هستند، اما دیسکشن آئورت نیز از اورژانسهایی است که در صورت تأخیر در تشخیص، میتواند ظرف چند ساعت به مرگ بیمار منجر شود.
پارگی آئورت چیست؟
آئورت بزرگترین سرخرگ بدن است که خون را از قلب به تمام اندامها میرساند. دیواره این رگ از سه لایه تشکیل شده است. در بیماری «دیسکشن آئورت»، لایه داخلی دیواره دچار پارگی میشود و خون با فشار وارد لایههای میانی میشود. در نتیجه، دیواره رگ از داخل شکافته شده و مسیر طبیعی جریان خون مختل میشود.
اگر این روند ادامه پیدا کند، ممکن است آئورت به طور کامل پاره شود و خونریزی داخلی گسترده رخ دهد؛ وضعیتی که در بسیاری از موارد با مرگ همراه است.
در گزارش اولیه پزشکی قانونی، علت زمینهای مرگ، بیماری قلبی-عروقی آترواسکلروتیک عنوان شده است.آترواسکلروز یا تصلب شرایین، فرآیندی مزمن است که طی آن رسوبات چربی، کلسترول، سلولهای التهابی و کلسیم در دیواره رگها تجمع پیدا میکنند. این پلاکها باعث ضخیم، سفت و شکننده شدن دیواره عروق میشوند.
هرچند فشار خون بالا مهمترین عامل مستعدکننده دیسکشن آئورت است، اما وجود آترواسکلروز نیز با تضعیف دیواره رگ و افزایش احتمال آسیب به آئورت، خطر بروز این عارضه را بیشتر میکند؛ بهویژه در سالمندان و افرادی که سالها با بیماریهای قلبی و عروقی زندگی کردهاند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
بررسیهای علمی نشان میدهد احتمال ابتلا به پارگی آئورت در افراد دارای شرایط زیر بیشتر است:
* فشار خون بالا (مهمترین عامل خطر)
* افزایش سن، بهویژه بالای ۶۰ سال
* آترواسکلروز
* سیگار کشیدن
* دیابت
* کلسترول بالا
* بیماریهای ژنتیکی مانند سندرم مارفان و سندرم اهلرز-دانلوس
* دریچه دولتی آئورت
* سابقه جراحی یا آنوریسم آئورت
* مصرف مواد محرک مانند کوکائین یا آمفتامین
علائمی که نباید نادیده گرفته شوند
دیسکشن آئورت معمولاً بدون هشدار قبلی و بهصورت ناگهانی بروز میکند. شایعترین علامت، درد بسیار شدید و ناگهانی است که بیماران آن را «بدترین درد عمر» توصیف میکنند.
از مهمترین علائم این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* درد شدید قفسه سینه
* درد تیرکشنده به پشت یا بین دو کتف
* درد گردن، شکم یا کمر
* تنگی نفس
* تعریق سرد
* افت فشار خون
* از دست رفتن نبض در یکی از اندامها
* بیحسی یا فلج اندامها
* اختلال تکلم یا کاهش سطح هوشیاری در صورت درگیری عروق مغزی
از آنجا که این علائم ممکن است با سکته قلبی اشتباه گرفته شوند، مراجعه فوری به اورژانس اهمیت حیاتی دارد.
چرا هر دقیقه اهمیت دارد؟
دیسکشن آئورت یکی از معدود بیماریهایی است که سرعت درمان در آن مستقیماً با شانس بقا ارتباط دارد. در مواردی که بخش صعودی آئورت درگیر باشد (نوع A) بیمار معمولاً به جراحی اورژانسی نیاز دارد. تأخیر در درمان میتواند منجر به پارگی کامل آئورت، خونریزی وسیع، نارسایی قلب، سکته مغزی، آسیب کلیه یا مرگ شود.
در مواردی که بخش نزولی آئورت (نوع B )درگیر باشد، بسته به شرایط بیمار، درمان دارویی برای کنترل فشار خون یا مداخلات اندوواسکولار و جراحی انجام میشود.
چگونه دیسکشن آئورت تشخیص داده میشود؟
پزشکان برای تشخیص سریع این بیماری از روشهایی مانند:
* سیتی آنژیوگرافی (CTA)
* اکوکاردیوگرافی از راه مری (TEE)
* تصویربرداری MRI
استفاده میکنند. در مراکز اورژانس، سیتی آنژیوگرافی معمولاً نخستین انتخاب است.
آیا میتوان از این بیماری پیشگیری کرد؟
اگرچه همه موارد قابل پیشگیری نیستند، اما کنترل عوامل خطر میتواند احتمال بروز این بیماری را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. متخصصان توصیه میکنند:
* فشار خون بهطور منظم کنترل شود.
* کلسترول و قند خون در محدوده طبیعی نگه داشته شوند.
* مصرف دخانیات متوقف شود.
* فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی سالم رعایت شود.
* افراد دارای سابقه خانوادگی بیماریهای آئورت یا سندرمهای ژنتیکی، تحت پایش تخصصی قرار گیرند.
مرگ لیندسی گراهام، فارغ از ابعاد سیاسی آن، یادآور این واقعیت است که بیماریهای قلبی-عروقی همچنان مهمترین علت مرگ در جهان هستند و برخی از عوارض آنها، مانند پارگی آئورت، میتوانند در مدت زمانی بسیار کوتاه جان بیمار را بگیرند.
متخصصان تأکید میکنند: درد ناگهانی و بسیار شدید قفسه سینه یا پشت، بهویژه در افراد مبتلا به فشار خون بالا یا بیماریهای قلبی، باید یک اورژانس پزشکی تلقی شود و هرگونه تأخیر در مراجعه به مراکز درمانی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.