دیابت یک بیماری مزمن است که بدن در آن قادر به تنظیم مناسب قند خون نیست. دیابت نوع ۲ شایعترین فرم آن محسوب میشود و عمدتاً ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. چاقی، عدم فعالیت بدنی، رژیم غذایی پرچرب و پرقند، افزایش سن و سابقه خانوادگی از مهمترین دلایل ابتلا به آن هستند. تحقیقات جدید پژوهشگران نشان میدهد که گروه خونی شما ممکن است بر خطر ابتلا به دیابت تأثیرگذار باشد.
به گزارش سیناپرس، بر اساس بررسی جامع سال ۲۰۲۴، افرادی که گروه خونی ب (B) – مثبت یا منفی – دارند، در مقایسه با سایر گروههای خونی، خطر بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ که در آن بدن به درستی از انسولین استفاده نمیکند را تجربه میکنند. این افزایش خطر به طور متوسط حدود ۲۸ درصد است و هرچند این رقم بسیار زیاد به نظر نمیرسد، اما در حضور عوامل خطر دیگر میتواند تأثیر معناداری داشته باشد.
در این مطالعات، محققان به سرپرستی دکتر فانگ-هوا لیو (Fang-Hua Liu) اپیدمیولوژیست بیمارستان شنجینگ دانشگاه پزشکی چین به بررسیهای سیستماتیک متعددی با تحلیل فراوان (متاآنالیز) پرداختند که ارتباط گروههای خونی آ ب و او (ABO) و رزوس (Rhesus) را با پیامدهای مختلف سلامتی بررسی کردهاند. با این حال، تا امروز ارتباط این گروهها با سلامت انسان همچنان مورد بحث است.
این بررسی، نوعی مرور جامع محسوب می شود که چندین بررسی سیستماتیک را ترکیب میکند و شامل ۵۱ بررسی سیستماتیک با متاآنالیز بود که در مجموع ۲۷۰ ارتباط را پوشش میداد. پژوهشگران هر ارتباط را به طور چندباره محاسبه کردند و تنها یک مورد شواهد متقاعدکننده یافتند که نشان دهنده ارتباط بین گروه خونی ب (B) و افزایش خطر دیابت نوع ۲ در مقایسه با گروههای خونی دیگر بود.
طی این مطالعه مشخص شد خون انسان بر اساس قندها و پروتئینهای موجود (یا نبود آنها) روی سطح گلبولهای قرمز به هشت گروه اصلی تقسیم میشود. گروههای آ (A)، ب (B) و ایبی (AB) بر پایه وجود آنتیژنها (مولکولهای قندی که میتوانند پاسخ ایمنی ایجاد کنند) تعیین میشوند. گروه او (O) فاقد آنتیژنهای ای یا بی است. عامل رزوس (Rh) نیز پروتئینی است که تعیینکننده مثبت یا منفی بودن خون و سازگاری آن در انتقال خون است.
مطالعات پیشین نشان داده بودند که این تفاوتهای جزئی در سلولهای خونی ممکن است با حساسیت بیشتر به برخی بیماریها مرتبط باشد. لیو و همکارانش برای ارزیابی سیستماتیک این روابط، حدود ۲۷۰ پیامد سلامتی مختلف را بررسی کردند. بررسی سیستماتیک، مطالعهای است که مقالات منتشرشده در یک موضوع را جمعآوری و نتایج آنها را به صورت جمعی تحلیل میکند.
طی این مطالعه، پژوهشگران پایگاههای اطلاعاتی معتبر مانند پابمد (PubMed)، وب آو ساینس (Web of Science)، امبیس (Embase)، اسکوپوس (Scopus)، کوکران لایبرری (Cochrane Library) و چندین پایگاه منطقهای را از آغاز تا ۱۶ فوریه ۲۰۲۴ جستجو کردند.
برای بررسی اعتبار ۲۷۰ ارتباط گزارششده، آنها هر مورد را با آزمونهای آماری دقیق ارزیابی کردند و مواردی مانند قدرت شواهد، نتایج در مطالعات مختلف، حجم کافی دادهها، نبود سوگیری (مانند بزرگنمایی در مطالعات کوچک) و احتمال تکرارپذیری در تحقیقات آینده به طور خاص مورد توجه قرار گرفته و در نهایت بیشتر ارتباطات از فیلتر این استاندارد ها عبور نکردند. در نهایت، تنها ارتباط گروه خونی ب (B) با دیابت نوع ۲ در بالاترین سطح شواهد قرار گرفت.
پژوهشگران علت دقیق این افزایش خطر را بررسی نکردند، هرچند مطالعهای در سال ۲۰۲۵ به نقش احتمالی میکروبیوم روده اشاره کرده است و این نتایج نشان میدهد ارتباط واقعی و ملموسی بین گروه خونی و دیابت نوع ۲ وجود دارد که افراد میتوانند آن را در ارزیابی خطر شخصی خود در نظر بگیرند. همچنین، این مطالعه نقاط ضعف تحقیقات موجود را برجسته میکند و تأکید دارد که نیاز به کارهای دقیقتر برای درک بهتر رابطه گروه خونی با بیماریها احساس میشود.
در نهایت محققان اعلام کردند با آگاهی از گروه خونی و کنترل عوامل خطر قابل تغییر مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی و وزن، میتوان گامهای مؤثری برای پیشگیری از دیابت نوع ۲ برداریم. علم به ما کمک میکند تا مسئولیت بیشتری در مراقبت از سلامت خود داشته باشیم.
شرح کامل این پژوهش در آخرین شماره مجله بیامسی مدیسین (BMC Medicine) منتشر شده است.
مترجم: فاطمه کردی