پژوهشگران آلمانی در مطالعهای تازه کشف کردهاند که ویتامین B2 یا ریبوفلاوین، علاوه بر نقش حیاتیاش در بدن، میتواند به سلولهای سرطانی کمک کند تا در برابر نوعی «مرگ برنامهریزیشده سلولی» مقاومت کنند؛ کشفی که شاید در آینده به تولید درمانهای جدید سرطان منجر شود.
به گزارش سیناپرس، ویتامین B2 برای سلامت پوست، سوختوساز چربیها و بسیاری از فرایندهای حیاتی بدن ضروری است. اما دانشمندان دانشگاه وورتسبورگ آلمان حالا دریافتهاند که سلولهای سرطانی از این ویتامین برای ساخت نوعی سپر دفاعی استفاده میکنند.
این سپر در برابر فرایندی به نام فروپتوز (Ferroptosis) عمل میکند؛ نوعی مرگ سلولی که زمانی رخ میدهد که غشای سلول دچار آسیب و اکسیداسیون شود و سلول برای حذف شدن علامتگذاری گردد.
به گفته «ورا اسکافار»، زیستشناس دانشگاه وورتسبورگ:ویتامین B2 نقش کلیدی در محافظت از سلولهای سرطانی در برابر فروپتوز دارد.
محققان متوجه شدند این ویتامین به پروتئینی به نام FSP1 کمک میکند؛ پروتئینی که در سالهای اخیر بهعنوان یکی از مهمترین عوامل محافظ سلولها در برابر فروپتوز شناخته شده است.
در جریان بررسی هزاران ژن، تیم تحقیقاتی دریافت که عملکرد FSP1 به ژنی به نام RFK وابسته است؛ ژنی که وظیفه تبدیل ویتامین B2 به شکل قابل استفاده برای بدن را برعهده دارد.
آزمایشهای بیشتر نشان داد که سلولهای سرطانی عملاً از ویتامین B2 بهعنوان سوخت برای فعال نگه داشتن سپر دفاعی خود استفاده میکنند.
مادهای که سرطان را فریب میدهد
دانشمندان همچنین مادهای به نام روزئوفلاوین (Roseoflavin) را آزمایش کردند؛ ترکیبی شبیه ویتامین B2 که میتواند سلولهای سرطانی را فریب دهد.
سلولها این ماده را بهجای ویتامین واقعی جذب میکنند، اما روزئوفلاوین نمیتواند مانند B2 از پروتئین FSP1 پشتیبانی کند. در نتیجه، سپر دفاعی سلول ضعیف شده و احتمال نابودی سلول سرطانی از طریق فروپتوز افزایش مییابد.
پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها هنوز در مراحل ابتدایی هستند، اما میتوانند راه را برای درمانهایی باز کنند که بدون آسیب به سلولهای سالم، سلولهای سرطانی را هدف بگیرند.
آیا ویتامین B2 خطرناک است؟
محققان هشدار میدهند: این مطالعه به معنای مضر بودن ویتامین B2 نیست. بدن انسان قادر به تولید این ویتامین نیست و باید آن را از طریق غذاهایی مانند لبنیات، تخممرغ، گوشت و سبزیجات سبز دریافت کند.
اما همین ویژگی محافظتی ممکن است باعث شود سلولهای سرطانی در برابر برخی درمانها مقاومتر شوند.
فراتر از سرطان
دانشمندان میگویند اهمیت فروپتوز فقط به سرطان محدود نمیشود. این فرایند در بیماریهای عصبی، سکته مغزی و آسیبهای ناشی از کمبود خونرسانی نیز نقش دارد.
خوزه پدرو فریدمن آنجلی، دیگر پژوهشگر این پروژه، میگوید:شواهد فزایندهای وجود دارد که نشان میدهد فروپتوز در بیماریهای تخریب عصبی و آسیبهای بافتی نیز نقش دارد.
نتایج این تحقیق در نشریه علمی Nature Cell Biology منتشر شده است.
مترجم:ندا جوادهراتی