اگرچه پیری یک واقعیت اجتنابناپذیر در زندگی انسان است اما خوشبختانه با پیشرفتهای حاصلشده در سیستمهای مراقبت بهداشتی و ظهور فناوریهای نوین، امروزه بسیاری از ما عمر طولانیتر و سلامت بیشتری را تجربه میکنیم. با این حال، فرآیند پیری همیشه آسان نیست؛ زیرا همزمان با افزایش سن، کارایی بدن و ذهن کاهش یافته و آسیبپذیری در برابر بیماریهایی نظیر دیابت، زوال عقل و برخی سرطانها بیشتر میشود.
به گزارش سیناپرس،تیمی از محققان به سرپرستی دکتر جوآن رایان (Joanne Ryan) و دکتر اونگ زاو زاو فیو(Aung Zaw Zaw Phyo) بیش از ۱۲ هزار نفر از سالمندان استرالیایی را تحت پیگیری قرار دادند تا بررسی کنند آیا حفظ فعالیتهای اجتماعی و ذهنی میتواند به حفظ آمادگی جسمانی در سنین بالا کمک کند یا خیر.
یافتههای آنها حاکی از اهمیت حیاتی این فعالیتها است و بر این اساس مشخص شد که تنها ورزش به سلامت انسان در سنین پیری کمک نکرده و روش های دیگری نیز برای حفظ سلامتی در سنین بالاتر وجود دارد.
باید توجه داشت با گذشت زمان، عملکرد بافتها و اندامهای بدن کاهش پیدا میکنند. این پدیده که پیری بیولوژیک نام دارد، توسط دانشمندان از طریق اندازهگیری میزان کارایی سلولها ردیابی میشود. این فرآیند در هر فرد به شکل متفاوتی رخ میدهد؛ به همین دلیل برخی افراد تا اواخر عمر سالم میمانند در حالی که دیگران دچار پیری زودرس و ضعف جسمانی میشوند.
یکی از چالشهای اصلی در سالمندی، سستی جسمانی است. سستی جسمانی وضعیتی شایع در میان سالمندان است که توانایی بازیابی بدن پس از بیماری یا آسیب را کاهش میدهد. این حالت نشانهای از افت عملکرد فیزیکی بدن است و خطر سقوط، بستری شدن در بیمارستان و ابتلا به بیماریهای قلبی، افسردگی و حتی مرگ زودرس را افزایش میدهد.
نتایج این پژوهش نشان داد که مشارکت در فعالیتهای تحریککننده ذهنی، مانند بازی های فکری با کارت، شطرنج یا حل جدول و سودوکو، خطر سستی جسمانی را حدود ۴ درصد کاهش میدهد.
همچنین، افرادی که در تکالیف مرتبط با سوادآموزی مانند نامهنویسی، استفاده از رایانه یا شرکت در کلاسهای آموزشی فعال بودند، ۲ درصد کمتر در معرض خطر سستی جسمانی نسبت به همسالان خود قرار داشتند.
نکته جالب توجه این بود که زنان از این فعالیتها بهره بیشتری میبردند؛ به طوری که احتمال بروز سستی جسمانی در آنها بین ۳ تا ۶ درصد کاهش یافت، در حالی که اثر مشابهی در مردان مشاهده نشد.
اگرچه این تفاوتها ظاهراً متوسط و اندک به نظر میرسند، اما ثبات آنها نشان میدهد که مشارکت منظم در فعالیتهای اجتماعی و یادگیریمحور میتواند به حفظ سلامت بلندمدت کمک کند.
این تحقیقات بر لزوم گنجاندن سالمندان در فعالیتهای اجتماعی و یادگیری تأکید دارد. از دیدگاه سیاستگذاری، دولتها باید در زیرساختهای دوستدار سالمندان مانند کتابخانهها و مراکز جامعه سرمایهگذاری کنند و با نصب تجهیزات کمکی مانند رمپ و نردههای نگهدارنده، دسترسی آسانتری را فراهم سازند.
بر این اساس برای افراد عادی، چهار راهکار ساده پیشنهاد میشود:
۱. تماس منظم با خویشاوندان و دوستان (مثلاً از طریق پیامک یا قرارهای ماهانه).
۲. اولویت دادن به فعالیتهای مغزی مانند روزنامهخوانی، شطرنج یا گوش دادن به رادیو.
۳. عضویت در انجمنهای همسو با علایق شخصی (مانند کتابخوانی یا گروههای ورزشی سبک).
۴. خروج از خانه و مراجعه به مکانهای عمومی مانند کتابخانه، موزه یا تئاتر.
در نهایت، اگرچه هنوز نیاز به پژوهشهای بیشتر برای مقایسه اثربخشی این فعالیتها نسبت به ورزش و رژیم غذایی وجود دارد، اما شواهد موجود نشان میدهد که ذهن فعال و ارتباطات اجتماعی، ستونهای اصلی پیری سالم هستند.
مترجم: فاطمه کردی