بزرگ شدن قلب یا کاردیومگالی (Cardiomegaly) یکی از شایعترین نارساییهای قلبی است. نقایص دیواره بین بطنی و نارسایی دریچه آئورت و همچنین زمینه ارثی نیز میتواند سبب بزرگ شدن قلب شود. در این عارضه ماهیچههای قلب صدمهدیده و در صورت پیشرفت بیماری، توانایی پمپاژ خون توسط قلب کاهش پیدا میکند.
به گزارش سیناپرس، بزرگ شدن بی دلیل قلب، یکی از بیماری های خطرناکی است که هر فردی ممکن است با آن مواجه شود. درواقع هر دلیلی که باعث شود قلب از اندازه طبیعی خود بزرگتر شود در عملکرد این اندام حیاتی تأثیر نامناسب خواهد داشت. در اکثر موارد، بزرگ شدن قلب غیرطبیعی و با مشکلات قلبی – عروقی همراه است.
دلایل مختلفی میتواند باعث ایجاد عارضه بزرگ شدن قلب شود. اما معمولترین دلایل چنین اتفاقی فشارخون بالا و بیماری عروق کرونر هستند. زمانی که قلب نمیتواند خون را بهدرستی پمپاژ کند، نارسایی احتقانی قلب ایجاد میشود و بهمرورزمان این بیماری پیشرفت کرده و باعث بزرگ شدن قلب میشود.
از دلایل دیگری که سبب ایجاد این بیماری میشوند میتوان به عفونت ویروسی قلب، دریچه قلب غیرعادی، بارداری (بزرگ شدن قلب در اواخر دوره بارداری و وقوع زایمان)، بیماری کلیوی همراه با دیالیز، مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر، بیماری ایدز، مشکلات ارثی و ژنتیکی اشاره کرد. بهطورکلی میتوان گفت بیماریهای مادرزادی قلبی، بیماریهای دریچه و ماهیچه قلب همگی در درازمدت میتوانند موجب بزرگ شدن اندازه قلب شوند.
نتایج تحقیقات جدید متخصصان انگلیسی نشان میدهند؛ حتی قرار گرفتن در معرض سطح پایینی از آلودگی هوا میتواند در بزرگ شدن حفره قلب که پیشزمینه نارسایی قلبی است، مؤثر باشد.
طبق گزارش گروه تحقیقاتی دانشکده پزشکی جورجیای ایالاتمتحده آمریکا به سرپرستی نورمن پولاک (Norman Pollack)، کودکانی که سبزیجات کمتری مصرف میکنند و از کمبود ویتامین (K1) رنج خواهند برد که در اثر آن محفظههای قلب بیشتر در معرض خطر بزرگ شدن قرار میگیرند.
محققان دانشگاه گرین مری (Queen Mary) در لندن و دانشگاه آکسفورد نیز در پژوهشهای خود ارتباط عوارض چاقی و اضافهوزن روی اندامهای مختلف بدن را نشان داده و تأکید کردند که چاقی موجب میشود قلب بزرگتر و سنگینتر از حد عادی خود شود.
علائم
در بیمارانی که به عارضه بزرگ شدن قلب مبتلا میشوند، شایعترین شکایت بالینی، درد سینه است. در درجه بعد تنگی نفس و تپش قلب میتواند نشانههایی از ایجاد این عارضه باشد. افرادی که به بیماریهای کاردیومیوپاتی، هموکروماتوز، آنمی یا کمخونی، چاقی، شاگاس، تالاسمی ماژور، دیفتری، پرکاری تیروئید، آمیلوئیدوز، کمخونی سلول داسی شکل، بیماری کاوازاکی، سندرم ترنر، پریکاردیال افیوژن مبتلا هستند، عارضه بزرگ شدن قلب دیده میشود.
اگر این بیماری تا جایی پیشرفت کند که قلب توانایی پمپاژ خون را بهخوبی نداشته باشد، فرد ممکن است علائم زیر را احساس کند: تنگی نفس (بخصوص در حین فعالیت یا دراز کشیدن در یک سطح صاف)، فشار یا درد قفسه سینه، ورم پاها، اضافهوزن بهویژه در بخش میانی بدن، احساس خستگی، سرگیجه یا احساس سبکی در سر، تپش قلب یا از دست رفتن برخی ضربانها.
لازم به توضیح است که عارضه بزرگ شدن قلب در افراد مختلف که به دلایل متفاوت ایجاد میشود، با هم فرق کرده و متغیر است. گاهی اوقات قلب بزرگشده هیچ علائم و نشانهای ندارد. در برخی افراد یک یا دو مورد از علائم را نشان میدهند و برخی دیگر ممکن است همه علائم بیماری را احساس کنند.
علاوه بر آن در عارضه خفیف بزرگ شدن قلب، نشانهها ممکن است تنها در صورت انجام ورزش یا فعالیتهای سنگین رخ دهد. درحالیکه اگر شدت بیماری افزایش پیداکرده باشد ممکن است این علائم در هر زمان حتی وقتی بیمار در حال استراحت است نیز دیده شود.
درمان
در دنیای پزشکی اصلی مهم وجود دارد که بر اساس آن پیش از درمان هر بیماری نیاز به تشخیص درست وجود دارد. پزشک ممکن است با علائمی که بیمار میگوید بتواند این عارضه را تشخیص دهد اما در پرتونگاری قفسه سینه یا اکوکاردیوگرافی، قلب بزرگشده ضخامت ماهیچهها و عملکرد پمپاژ قلب کاملاً مشهود است.
پزشک متخصص معمولاً درمان بیمار را با توجه به میزان پیشرفت بیماری و سابقه دیگر بیماریهایی که فرد ممکن است داشته باشد انجام میدهد. عملکرد قلب نیز موضوع مهمی است که در تصمیمگیری برای درمان بزرگی قلب در نظر گرفته میشود.در درمان این عارضه میتوان به تغییر سبک زندگی را که نقش مهمی در کنترل و بهبود بیماری دارد، اشاره کرد. دارودرمانی نیز در بهبود این عارضه مفید خواهد بود و نکته مهم این است که افراد مبتلابه این بیماری باید داروهای تجویزشده توسط پزشک را دقیقاً طبق دستور مصرف کنند و دوز آن را تغییر نداده و بدون اطلاع پزشک مصرف دارو را قطع نکنند. معمولاً بیشتر افرادی که به مشکل قلب بزرگشده دچار هستند به درمان درازمدت برای کنترل این بیماری نیاز دارند.
پیشگیری و کنترل فشارخون بالا، پیشگیری از کلسترول بالا و درنهایت کنترل دیابت مهمترین عوامل قابلکنترل برای جلوگیری از آسیبهای قلبی ازجمله بزرگ شدن قلب هستند. علاوه بر آن تغییر سبک زندگی برای سلامت قلب یا مراقبتهای عمومی، تغذیه سالم و مناسب برای قلب، کنترل و داشتن وزن مناسب، داشتن آرامش و کنترل استرس، انجام ورزش و فعالیتهای جسمانی، خودداری از استعمال سیگار و مصرف مشروبات الکلی در پیشگیری از ایجاد این عارضه مفید خواهد بود.
باورهای غلط در مورد عارضه بزرگ شدن قلب
تحرک برای مبتلایان به بیماری قلبی مضر است: درست نیست که بگوییم داشتن تحرک برای مبتلایان به بیماریهای قلبی ازجمله بزرگ شدن قلب مضر است چراکه کمتحرک بودن میتواند منجر به لخته شدن خون در پاها و به خطر افتادن سلامت عمومی بدن شود. فعالیت بدنی زیر نظر پزشک، کمک میکند تا عضله قلب تقویت شود و جریان خون به مغز و اندامهای داخلی بهتر صورت گیرد. البته برای بیمارانی که به عارضه بزرگ شدن قلب دچار هستند انجام ورزشهای مناسب و خاصی توصیه میشود.
افرادی که سالها سیگاری بودهاند، با ترک آن نمیتوانند شانس خود را برای جلوگیری از ابتلا به بیماریهای قلبی ازجمله بزرگ شدن قلب کاهش دهند: اینیک تصور غلط است چراکه مزایای ترک سیگار از همان لحظه ترک نمایان خواهد شد. محققان معتقدند تنها یک سال پس از ترک سیگار، خطر حمله قلبی در فرد تا 50 درصد کاهش پیدا خواهد کرد و 10 سال پس از ترک سیگار شانس فرد برای ابتلا به بیماریهای قلبی درست مانند کسانی است که هرگز سیگار نکشیدهاند.
بیماریهای قلبی و بزرگ شدن قلب مشکل اصلی مردان است: بیماریهای قلبی جنسیت نمیشناسد در برخی دورهها مردان بیشترین آمار ابتلا به مشکلات و بیماریهای قلبی را در اختیار داشتند در برخی دورهها زنان.
گزارش: نیروانا محمدحسینی