یکی از اهداف اصلی تشکیل خانواده و ازدواج، داشتن فرزند و تولیدمثل است. بارداری ماحصل ترکیب سلول جنسی زن و مرد است و طی آن جنین در بدن مادر رشد کرده و آماده برای تولد میشود. این دوران برای سلامت مادر و فرزند بسیار کلیدی بوده و به همین دلیل باید مراقبتهای ویژهای را طی آن اعمال کرد.
به گزارش سیناپرس، زنان باردار در دوران حاملگی خود نیازمند دریافت مراقبتهای ویژهای هستند که هدف اصلی آن تحت کنترل داشتن روند رشد جنین و حفظ سلامت مادر و کودک است. بهطور عادی توصیه میشود زنان باردار در شش ماه نخست حاملگی هر 30 روز به پزشک مراجعه کرده و در ماههای هفتم و هشتم هر دو هفته یکبار و در ماه نهم بارداری هر هفته تحت معاینه پزشک قرار گیرند.
در این معاینات شرایط عمومی مادر و فرزند بررسی و ثبتشده و مواردی مانند فشارخون، وزن، قد، روند رشد جنین، شرایط قلب، ریه و علائم حیاتی مادر و جنین توسط پزشک بررسی میشود. مراقبتهای دوران بارداری تقریبا تمامی شئون زندگی مادر را در برگرفته و شامل موارد متعددی چون مراقبتهای بالینی، روانی، جسمی، داروئی، تغذیه و …. میشود.
مهمترین دلیل انجام مراقبتهای دوران بارداری، کنترل سلامت مادر و جنین و پیشگیری از بروز مشکلات و عوارض احتمالی است که میتواند جان آنها را به خطر اندازد. از سوی دیگر ارائه این مراقبتها سبب افزایش شانس تولد نوزادی سالم و بهبود سریع شرایط مادر پس از زایمان خواهد شد. برای نمونه مطالعاتی که توسط محققان دانشگاه ایالتی میشیگان ایالاتمتحده امریکا انجامشده است ، نشان میدهد که عادت ورزش کردن مادر و انجام این فعالیتهای بدنی در دوران بارداری به نوزاد کمک خواهد کرد تا زندگی سالمتری داشته و احتمال ابتلا به فشارخون بالا در این افراد کاهش پیدا میکند.
پزشکان در روند مراقبتهای دوران بارداری به بررسی علائم و نشانههای مهم و حیاتی در مادر و فرزند میپردازند که از جمله مهمترین این موارد میتوان به خونریزی مادر، حرکت جنین، بررسی ترشحات طبیعی، سرگیجه، سردرد، تب، تهوع،دردهای شکمی، افزایش و کاهش وزن، سوزش ادرار و …. اشاره کرد.
برخی از این علائم میتوانند عادی بوده و برخی نشانههای خطرناکی محسوب میشوند. برای نمونه خونریزی در ماههای نخست بارداری نشانه سقطجنین یا عوارضی جدی است که باید به آن توجه کرد. البته خونریزی کم میتواند عادی باشد و رنگ روشن خون نشانهای خطرناک است. درهرصورت به خاطر داشته باشید تحت هر شرایطی با دیدن خونریزی باید به پزشک خود اطلاع دهید.
بخشی از مراقبتهای دوران بارداری باهدف پیشگیری از پیش آمدن برخی مشکلات برای مادر و فرزند انجام میشود. برای مثال مصرف خودسرانه داروهای مسکن در دوران بارداری بر مغز، ستون فقرات و قلب جنین اثر مخرب دارد. مصرف مسکنهایی مانند کدئین ، اکسی کدون (oxycodone) ، هیدروکدون (hydrocodone) یا مرفین ، خطر ایجاد نقص در مغز ، ستون فقرات و قلب جنین را به همراه خواهد داشت.
استفاده از اینگونه داروها همچنین میتواند باعث شود تا نوزادان اینگونه مادران در زمان تولد از سندرم withdrawal رنج ببرند که به عارضه Neonatal withdrawal یا neonatal abstinence syndrome (NAS) معروف است.
یکی دیگر از بحثهای پیشگیرانه در مراقبتهای دوران بارداری، کنترل تحرک و فعالیت بدنی مادر و جنین است. محققان دانشگاه وارویک (University of Warwick) انگلستان در تحقیقات خود دریافتند کسانی که در دوران بارداری دچار افسردگی میشوند بهاحتمالزیاد در دوره سهماهه دوم بارداری خود برای مدتهای طولانی مینشینند و از فعالیت بدنی کمی برخوردار هستند.
یکی دیگر از اقدامات پیشگیرانه در این حوزه، پایش سلامت دهان و دندان مادر است. توصیه میشود مادران باردار در طول دوران حاملگی حداقل دو بار به دندانپزشک مراجعه کرده و شرایط سلامت دهان و دندان خود را کنترل کنند. داشتن آرامش روانی نیز از دیگر موارد مهم در پیشگیری از بروز مشکلات در دوران بارداری محسوب میشود.
باورهای غلط در مورد دوران بارداری
زنان باردار باید دائم استراحت کنند: این باور بسیار اشتباه بوده و حتی میتواند آسیبرسان باشد زیرا داشتن فعالیت بدنی مناسب برای مادر و جنین در طول بارداری بسیار حیاتی است. اگر مادر شاغل است و از نظر پزشکی، منعی ندارد میتواند تا ماههای آخر بارداری و البته با حفظ موارد پیشگیرانه، در محل کار خود حاضر شود. البته نوع محیط کار و شرایط آلایندههای موجود در آن باید موردبررسی قرار گیرد.
زنان باردار باید دو برابر حالت عادی غذا بخورند: این باور کاملا غلط بوده و میتواند موجب افزایش وزن مادر شود. اگرچه میزان کالری موردنیاز بدن مادر در طول بارداری افزایش پیدا میکند اما میزان و نوع رژیم غذایی مادر باید توسط پزشک تعیین شود.
زنان باردار نباید ورزش کنند: این باور بسیار غلط بوده و داشتن فعالیت بدنی مناسب موجب بهبود سلامت مادر و فرزند و داشتن زایمان راحت میشود.
زنان باردار باید هر چه هوس کردند، بخورند: ویار کردن در فرهنگ ما کاملا پذیرفته است اما در برخی موارد ممکن است مادر هوس خوردن موادی نامناسب مثل برفک یخچال، خاک، گچ و … داشته باشد. در این شرایط حتما با پزشک مشورت کنید چون این موضوع میتواند نشاندهنده کمبود برخی مواد خاص در بدن باشد.
در دوران بارداری، روابط زناشویی ممنوع است: این باور کاملا غلط بوده و در شرایط عادی و حاملگی سالم، داشتن رابطه زناشویی تا ماه آخر بلامانع است البته نباید به شکم زن فشار وارد شود. در موارد حاملگی غیرعادی مانند سابقه سقطجنین، پارگی کیسه آب و …. حتما بر اساس نظر پزشک عمل شود.
در دوران بارداری ماهی نخورید: پژوهشگران دانشکده سلامت عمومی دانشگاه روچستر در پی مطالعه برنامه غذائی زنان باردار به این نتیجه رسیدند که برخلاف باور رایج که استفاده از ماهی در طول بارداری به دلیل وجود جیوه در آن برای جنین مضر است، هیچگونه خطری در برنداشته و فواید و منافع مصرف ماهی در دوران بارداری برای جنین و مادر بسیار بیشتر از خطرات احتمالی است که هنوز اثبات نشده است.
یکی از مهمترین فواید عنوانشده برای مصرف ماهیها ، وجود اسیدهای چرب اشباعنشده است که برای سلامت بدن بسیار مفید است .
گزارش: مهگل غفاری