چرا این روزها موبایل ها پر خطر هستند؟
تلفن همراه یکی از محبوبترین ابزارهای ارتباطی عصر جدید است؛ وسیلهای که پیوندی عمیق با زندگی روزمره انسانها پیدا کرده و بسیاری از فعالیتهای فردی و اجتماعی را به خود وابسته ساخته است.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، اما در کنار مزایا، نگرانیها درباره پیامدهای احتمالی این فناوری از امواج ناشی از خود گوشی گرفته تا دکلهای مخابراتی یا همان فرستندهها و گیرندههایی که برای آنتندهی در نقاط مختلف شهر نصب میشوند، وجود دارد.
تشعشعات؛ از یونساز تا غیریونساز
تشعشعات الکترومغناطیسی به دو دسته یونساز و غیریونساز تقسیم میشوند. پرتوهای یونساز انرژی بسیار بالایی دارند و میتوانند با عبور از محیط، اتمها را یونیزه کنند. این فرآیند در صورت برخورد با بدن، باعث شکسته شدن پیوندهای شیمیایی در بافتهای بیولوژیکی میشود. اشعه ایکس، گاما و ذرات آلفا نمونههایی از پرتوهای یونساز هستند که در برخی کاربردهای پزشکی نیز استفاده میشوند.
پرتوهای غیریونساز انرژی کمتری دارند و قادر به یونیزه کردن اتمها نیستند، اما به این معنا نیست که بیخطر باشند. منابع طبیعی مانند گاز رادون (پرتو یونساز) و پرتوهای فرابنفش خورشیدی (پرتو غیریونساز) از خطرناکترین پرتوها به شمار میروند.
گاز رادون عامل اول سرطان ریه در غیرسیگاریها و عامل دوم در سیگاریهاست و پرتوهای UV خورشید نیز مسئول بروز سرطان پوست، پیری زودرس پوست و برخی بیماریهای چشمی مانند آب مروارید هستند.
در میان پرتوهای مصنوعی، پرتوهای پزشکی (تشخیصی و درمانی) و وسایل ارتباطی بیسیم مانند تلفن همراه، تلویزیون، رادیو و مایکروویو بیشترین آسیب بالقوه را دارند.
آنتنهای BTS و گوشی تلفن همراه؛ تفاوت در خطر
در بین وسایل ارتباطی، گوشی تلفن همراه بیشترین نگرانی را ایجاد میکند. دلیل اصلی، تمرکز انرژی امواج در نقاط حساس بدن مانند سر و گوش است. گوشیها انرژی پراکنده محیط را جمع کرده و به نقاط خاصی متمرکز میکنند؛ مشابه کاری که ذرهبین با نور انجام میدهد. این تمرکز میتواند آسیبهای جدی به بافتها وارد کند.
در مقابل، آنتنهای BTS یا دکلهای مخابراتی، امواج را به صورت پراکنده منتشر میکنند. ساختار این دکلها شبیه مخروط یا کلهقند است؛ نوک دکل مانند چراغ قوه امواج را در فواصل دور منتشر میکند و انرژی تابشی آن در سطح زمین بسیار کم است.
محدوده فرکانسی دکلها معمولاً بین 900 تا 2100 مگاهرتز است، به طوری که میزان انرژی دریافتی مردم پایین بوده و اگر از استانداردهای ملی تجاوز نکند، خطر قابل توجهی ندارد. با این حال، نظارت مداوم و شبکه سنجش 24 ساعته برای کنترل تابش توصیه میشود تا ابهامات و نگرانیها برطرف شود.
چگونه مواجهه با امواج را کمتر کنیم؟
در کنار نظارتهای ساختاری، رعایت برخی اصول ساده میتواند مواجهه افراد با امواج را کاهش دهد. نخستین اصل، کاهش زمان استفاده از منابع پرتودهی است. هرچه مدت تماس با این وسایل کمتر باشد، میزان جذب انرژی نیز کاهش مییابد. استفاده محدود و هدفمند از تلفن همراه و پرهیز از مکالمات طولانی از جمله توصیههای رایج در این زمینه است.
اصل دوم، افزایش فاصله از منبع امواج است. شدت پرتوها با افزایش فاصله بهطور قابل توجهی کاهش مییابد و حتی فاصلههای کوتاه نیز میتوانند میزان انرژی دریافتی را به شکل محسوسی کم کنند. به همین دلیل توصیه میشود هنگام استفاده از وسایل پرتوزا، فاصله ایمن رعایت شود.
اصل سوم، استفاده از حفاظهای مناسب در موارد ضروری است؛ بهویژه در کاربردهای پزشکی. در تصویربرداریهای تشخیصی، پوشش دادن بخشهایی از بدن که نیازی به تابش ندارند، یکی از راهکارهای مهم کاهش آسیب محسوب میشود. همچنین انتخاب روشهای جایگزین با دوز پرتویی کمتر یا تنظیم دقیق زمان تابش از دیگر اقداماتی است که میتواند خطرات احتمالی را کاهش دهد.
تعادل میان فناوری و سلامت
تلفن همراه و سایر فناوریهای مبتنی بر امواج الکترومغناطیسی به بخش جداییناپذیر زندگی مدرن تبدیل شدهاند. بهرهمندی از مزایای این فناوریها در کنار آگاهی از مخاطرات احتمالی و رعایت اصول ایمنی، میتواند تعادلی منطقی میان استفاده و سلامت ایجاد کند؛ تعادلی که در دنیای امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
گزارش: فرزانه صدقی
